Krotite

Wzór chemiczny: CaAl<sub>2</sub>O<sub>4</sub>

Krotyt to rzadki minerał z grupy tlenków, jeden z pierwszych minerałów powstałych w Układzie Słonecznym, znajdowany wyłącznie w meteorytach.

## Charakterystyka Krotyt jest minerałem występującym w postaci mikroskopijnych, kulistych lub nieregularnych skupień i agregatów, zwykle o wielkości nieprzekraczającej kilkudziesięciu mikrometrów. Najczęściej tworzy puste w środku sferule lub jest składnikiem inkluzji bogatych w wapń i glin (CAI) w chondrytach węglistych. Ze względu na ekstremalnie mały rozmiar kryształów, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez użycia zaawansowanej aparatury, jak skaningowy mikroskop elektronowy. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na mikroskopijny charakter występowania, większość właściwości fizycznych krotytu, takich jak twardość, połysk czy gęstość, została określona na podstawie jego syntetycznego odpowiednika lub obliczeń teoretycznych. Twardość syntetycznego CaAl₂O₄ wynosi około 6.5-7 w skali Mohsa. Połysk jest opisywany jako szklisty. ## Barwy i odmiany Obserwowane pod mikroskopem agregaty krotytu są zazwyczaj bezbarwne do białych. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2010 roku. Jego nazwa honoruje Alexandra N. Krota, kosmochemika z Uniwersytetu Hawajskiego, za jego wkład w badanie procesów formowania się ciał stałych we wczesnym Układzie Słonecznym. Krotyt został odkryty w meteorycie NWA 1934, chondrycie węglistym znalezionym w północno-zachodniej Afryce. ## Zastosowania Krotyt nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Jego znaczenie jest czysto naukowe, jako jeden z najstarszych minerałów skondensowanych z mgławicy słonecznej, dostarczający informacji o warunkach panujących w początkach formowania się Układu Słonecznego.

Właściwości

Twardość Mohsa
6.5
Barwa
Colorless
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.944
Łupliwość
Good on {100} and {010}.
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja krotytu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych. Wymaga użycia mikroskopu elektronowego z mikroanalizatorem rentgenowskim (EDS/WDS) do określenia składu chemicznego oraz dyfrakcji elektronowej lub rentgenowskiej do potwierdzenia struktury krystalicznej. Występuje w charakterystycznych inkluzjach CAI w chondrytach węglistych. ## Odróżnianie od podobnych Krotyt współwystępuje z innymi minerałami bogatymi w wapń i glin, takimi jak spinel, perowskit, gehlenit czy hibonit. Odróżnienie go od tych minerałów opiera się wyłącznie na precyzyjnej analizie składu chemicznego i danych krystalograficznych. ## Formy kryształów Krotyt tworzy mikroskopijne, anhedralne (nieprawidłowo wykształcone) ziarna lub kuliste agregaty, często puste w środku (sferule). Rzadko obserwuje się pojedyncze, subhedralne kryształy o zarysach sześcio- lub ośmiościennych.

Środowisko występowania

## Geneza Krotyt jest minerałem presolarnym lub jednym z pierwszych ciał stałych, które uległy kondensacji w wysokich temperaturach (powyżej 1400 K) z pierwotnej mgławicy słonecznej. Powstaje w wyniku krystalizacji ze stopu lub kondensacji z fazy gazowej w środowisku ubogim w krzemionkę. Jego obecność jest ograniczona do inkluzji bogatych w wapń i glin (CAI) w prymitywnych meteorytach, głównie chondrytach węglistych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych minerałów wysokotemperaturowych w obrębie inkluzji CAI. Najczęściej są to: hibonit, perowskit, spinel, melilit (gehlenit, åkermanit) oraz diopsyd. ## Lokalizacje Krotyt został zidentyfikowany wyłącznie w meteorytach. Typową lokalizacją jest meteoryt NWA 1934 (chondryt węglisty typu CV3), znaleziony w Algierii. Jego obecność potwierdzono również w innych chondrytach węglistych, w tym w słynnym meteorycie Allende, który spadł w Meksyku w 1969 roku.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Krotyt nie jest minerałem kolekcjonerskim w klasycznym rozumieniu. Jego wartość jest czysto naukowa. Dla instytucji badawczych i wyspecjalizowanych kolekcjonerów meteorytów, cenne są okazy (cienkie płytki polerowane), w których obecność krotytu została potwierdzona analitycznie. Liczy się przede wszystkim dobrze udokumentowane pochodzenie okazu i czytelność struktur zawierających ten minerał. ## Popularne stanowiska Najważniejsze "stanowiska" to meteoryty, w których zidentyfikowano krotyt, przede wszystkim NWA 1934 oraz Allende. Fragmenty tych meteorytów są dostępne na rynku kolekcjonerskim, jednak sam krotyt jest w nich niewidoczny gołym okiem.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny rozmiar i występowanie wyłącznie w postaci inkluzji w meteorytach, okazy krotytu nie podlegają czyszczeniu w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Wszelkie przygotowanie do badań odbywa się w specjalistycznych laboratoriach. ## Czego unikać Okazy meteorytów zawierające krotyt należy chronić przed wilgocią, chemikaliami i zanieczyszczeniami, które mogłyby wpłynąć na skład chemiczny delikatnych inkluzji mineralnych. ## Przechowywanie Fragmenty meteorytów z krotytem powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, najlepiej w suchym środowisku (np. w eksykatorze lub szczelnym pojemniku z pochłaniaczem wilgoci), aby zapobiec degradacji zarówno samego minerału, jak i otaczającej go matrycy.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej