Krinovite
Wzór chemiczny: Na<sub>4</sub>(Mg<sub>8</sub>Cr<sup>3+</sup><sub>4</sub>)O<sub>4</sub>[Si<sub>12</sub>O<sub>36</sub>]
Krinowit to ekstremalnie rzadki, szmaragdowozielony krzemian znajdowany wyłącznie w postaci mikroskopijnych ziaren w meteorytach żelaznych.
Opis
## Charakterystyka Krinowit jest złożonym krzemianem sodu, magnezu i chromu, należącym do rzadkich minerałów meteorytowych. Występuje w postaci bardzo małych, najczęściej nieprzekraczających 0,2 mm, anhedralnych ziaren lub drobnych, listewkowatych kryształów. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, szmaragdowozielona barwa, dzięki której wyróżnia się na tle metalicznej osnowy meteorytu. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą około 6 w skali Mohsa i gęstością 3,36 g/cm³. Ma szklisty połysk i jest przezroczysty. Obecność chromu w strukturze jest odpowiedzialna za jego żywy, zielony kolor. ## Barwy i odmiany Krinowit występuje wyłącznie w odcieniach koloru zielonego, od jasnozielonego do głębokiego, szmaragdowego. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1966 roku. Jego nazwa upamiętnia Jewgienija Leonidowicza Krinowa (1906-1984), wybitnego rosyjskiego badacza meteorytów i wieloletniego kustosza kolekcji meteorytów Rosyjskiej Akademii Nauk. ## Zastosowania Krinowit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe, jako wskaźnik warunków panujących w ciałach macierzystych planetoid. Jest również obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów meteorytów.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną krinowitu jest jego unikalne środowisko występowania - wyłącznie w meteorytach żelaznych, najczęściej w guzach grafitowo-troilitowych. Jego intensywnie szmaragdowozielona barwa jest bardzo charakterystyczna. Pewna identyfikacja jest jednak możliwa tylko przy użyciu zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Krinowit bywa mylony z kosmochlorem (ureyitem), innym zielonym krzemianem występującym w podobnym środowisku. Kosmochlor również ma zieloną barwę, ale odróżnienie obu minerałów na podstawie cech wizualnych jest niemożliwe i wymaga analizy składu chemicznego. ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne, nieregularne ziarna lub drobne, wydłużone kryształy o pokroju listewkowym, zwykle tkwiące w graficie, troilicie lub na granicy z metalicznym tłem.
Środowisko geologiczne
## Geneza Krinowit jest minerałem wysokociśnieniowym, krystalizującym w specyficznych warunkach panujących we wnętrzach planetoid, z których pochodzą meteoryty żelazne grupy IAB. Jego powstanie wiąże się z procesami metamorficznymi lub krystalizacją ze stopu krzemianowego uwięzionego w metalu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z minerałami typowymi dla inkluzji w meteorytach żelaznych, takimi jak grafit, troilit, daubréelit, chromit, kosmochlor oraz ze stopami żelazo-niklowymi (kamacyt i taenit). ## Lokalizacje Jego obecność potwierdzono w kilku meteorytach żelaznych na świecie. Do najważniejszych należą meteoryt Canyon Diablo (Arizona, USA), który jest lokalizacją typową, a także Wichita County (Teksas, USA) oraz Youndegin (Australia Zachodnia).
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Z uwagi na ekstremalną rzadkość i mikroskopijny rozmiar, podstawowym kryterium wartości jest sama udokumentowana obecność krinowitu w okazie meteorytu. Wyżej cenione są okazy, w których ziarna krinowitu są stosunkowo duże (w skali mikro), liczne i tworzą wyraźne skupienia o intensywnej barwie. Wartość okazu jest nierozerwalnie związana z wartością samego meteorytu. ## Popularne stanowiska Najbardziej znane i najlepiej zbadane okazy pochodzą z materiału typowego, czyli z fragmentów meteorytu Canyon Diablo znalezionych w okolicach Krateru Meteorytowego w Arizonie.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Krinowit występuje jako inkluzja w meteorytach żelaznych, dlatego pielęgnacja dotyczy całego okazu. Czyszczenie ziaren krinowitu nie jest możliwe ani wskazane. Wszelkie próby czyszczenia meteorytu powinny być przeprowadzane przez specjalistów, aby nie uszkodzić jego powierzchni i nie wywołać korozji. ## Czego unikać Największym zagrożeniem dla okazów zawierających krinowit jest wilgoć. Powoduje ona rdzewienie otaczającego go stopu żelazo-niklowego, co może prowadzić do zniszczenia całego okazu. Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. ## Przechowywanie Okazy meteorytów z krinowitem muszą być przechowywane w bardzo suchych warunkach. Zaleca się trzymanie ich w szczelnych pojemnikach z tworzywa sztucznego (np. membranowych) wraz z pochłaniaczem wilgoci, takim jak żel krzemionkowy.