Krautite

Wzór chemiczny: Mn<sup>2+</sup>(As<sup>5+</sup>O<sub>3</sub>OH)·H<sub>2</sub>O

Rzadki arsenian manganu o charakterystycznej różowej barwie, tworzący promieniste agregaty lub skupienia małych, listewkowych kryształów.

## Charakterystyka Krautyt to uwodniony arsenian manganu, który zazwyczaj występuje w postaci niewielkich, listewkowych lub igiełkowych kryształów zebranych w promieniste, sferulityczne agregaty. Tworzy także skupienia ziarniste i masywne. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, różowa do czerwonawo-różowej barwa, która może blaknąć pod wpływem światła. ## Właściwości fizyczne Kryształy krautytu są zazwyczaj bardzo małe, rzadko przekraczają kilka milimetrów długości. Minerał charakteryzuje się szklistym do perłowego połyskiem, szczególnie widocznym na powierzchniach łupliwości. Jest przeświecający do nieprzezroczystego. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 4. ## Barwy i odmiany Dominującą i właściwie jedyną spotykaną barwą krautytu jest różowa w różnych odcieniach - od bladego różu, przez intensywny, niemal neonowy róż, po czerwonawy róż. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1975 roku przez François Permingeata, Hélène Hélène, i Jeana-Claude’a Pierrota. Nazwa honoruje François Krauta (1907-1983), francuskiego mineraloga i kustosza kolekcji minerałów w Narodowym Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu, za jego wkład w badanie arsenianów z kopalni w Rumunii. ## Zastosowania Krautyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim, cenionym za swoją rzadkość i intensywną barwę.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Vitreous to Pearly
Rysa
Pale pink
Gęstość
3.87
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to Opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi krautytu są jego intensywna różowa barwa, pokrój w formie promienistych agregatów złożonych z listewkowych kryształów oraz doskonała łupliwość w jednym kierunku. Charakterystyczny jest także perłowy połysk na płaszczyznach łupliwości. ## Odróżnianie od podobnych Krautyt bywa mylony z rodochrozytem, który również jest różowy i związany z manganem. Rodochrozyt jest jednak węglanem, reaguje z kwasem solnym, ma wyższą twardość (3.5-4 vs 4 dla krautytu) i zazwyczaj tworzy kryształy romboedryczne lub skupienia pasiaste, a nie promieniste agregaty listewek. Erytryn ma podobny kolor i pokrój, ale jest arsenianem kobaltu i występuje w innych asocjacjach mineralnych. ## Formy kryształów Kryształy krautytu są wydłużone, listewkowe lub igiełkowe, spłaszczone zgodnie z kierunkiem doskonałej łupliwości. Najczęściej tworzą wachlarzowate lub promieniste agregaty, rozety oraz sferulityczne skupienia. Rzadziej występują w formie skupień ziarnistych.

Środowisko występowania

## Geneza Krautyt jest wtórnym minerałem powstającym w strefach utleniania hydrotermalnych złóż kruszców bogatych w mangan i arsen. Tworzy się w wyniku przeobrażenia wcześniejszych minerałów manganu (jak rodochrozyt) i arsenowych (jak arsenopiryt) w warunkach niskich temperatur i ciśnień. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi arsenianami manganu, takimi jak brandtyt, sarkinit, allaktyt, a także z rodochrozytem, hausmannitem, pirofanitem, galeną, sfalerytem i kwarcem. ## Lokalizacje Lokalizacją typową, gdzie po raz pierwszy zidentyfikowano krautyt, jest kopalnia Săcărâmb (dawniej Nagyág) w Rumunii. Inne znane stanowiska to kopalnia Sterling Hill w New Jersey (USA), Broken Hill w Nowej Południowej Walii (Australia) oraz kopalnie w rejonie Vatra Dornei w Rumunii. Wystąpienia odnotowano również w Japonii (kopalnia Gozaisho) i Szwajcarii (Val d'Anniviers).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej pożądane przez kolekcjonerów okazy krautytu charakteryzują się intensywną, nasyconą różową barwą, która nie wyblakła. Wysoko cenione są dobrze uformowane, promieniste agregaty i sferulity o wyraźnej strukturze, osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Wielkość agregatów również ma znaczenie - im większe i bardziej kompletne, tym okaz jest cenniejszy. Czystość okazu, czyli brak uszkodzeń mechanicznych i niepożądanych nalotów, jest kluczowa. ## Popularne stanowiska Za źródło najlepszych jakościowo okazów krautytu uważa się historyczną lokalizację Săcărâmb w Rumunii. To stamtąd pochodzą klasyczne, intensywnie wybarwione, promieniste agregaty. Okazy z Broken Hill w Australii również są cenione, choć często mają nieco inny pokrój.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy krautytu należy czyścić z najwyższą ostrożnością. Ze względu na jego miękkość i doskonałą łupliwość, zalecane jest jedynie delikatne omiatanie miękkim pędzelkiem. Użycie wody jest niewskazane, ponieważ minerał jest uwodniony i może ulec zmianom. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Krautyt jest wrażliwy na działanie światła słonecznego, pod wpływem którego jego intensywna różowa barwa może z czasem blaknąć. Należy unikać ekspozycji na wysoką temperaturę, która może prowadzić do dehydratacji i zniszczenia kryształów. Minerał jest także wrażliwy na chemikalia, zwłaszcza kwasy. Ze względu na zawartość arsenu, należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w ciemnym i suchym miejscu, aby chronić je przed światłem i wilgocią. Najlepiej umieścić je w zamkniętym, wyściełanym pudełku kolekcjonerskim, z dala od twardszych minerałów, które mogłyby je zarysować. Ze względu na kruchość, należy minimalizować manipulowanie okazem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej