Kotoite

Wzór chemiczny: Mg<sub>3</sub>(BO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>

Kotoit to rzadki boran magnezu, występujący najczęściej w postaci zbitych, ziarnistych skupień w skałach kontaktowo-metamorficznych.

## Charakterystyka Kotoit jest minerałem z grupy boranów, chemicznie boranem magnezu. Zazwyczaj tworzy masywne, drobnoziarniste lub zbite skupienia, rzadko wykształcając widoczne gołym okiem kryształy. Jeśli kryształy są obecne, przyjmują formę krótkich pryzm lub bipiramid, jednak ich rozmiar rzadko przekracza kilka milimetrów. Minerał jest najczęściej bezbarwny, biały lub szarawy, o szklistym połysku. ## Właściwości fizyczne Twardość kotoitu w skali Mohsa wynosi 6.5, co czyni go stosunkowo twardym minerałem. Jego gęstość to około 3.1 g/cm³. Jest kruchy, a jego przełam bywa muszlowy do nierównego. Wykazuje dobrą łupliwość w jednym kierunku. Jest przezroczysty do przeświecającego, w zależności od czystości i formy występowania. ## Barwy i odmiany Minerał ten nie posiada zdefiniowanych odmian barwnych ani handlowych. Jego kolorystyka jest zazwyczaj jednolita i ograniczona do odcieni bieli, szarości oraz bezbarwności. Zabarwienie bywa niekiedy spowodowane domieszkami lub wrostkami innych minerałów. ## Historia i nazwa Kotoit został po raz pierwszy opisany w 1939 roku przez japońskiego mineraloga Takeo Watanabe. Nazwa minerału honoruje profesora Bundjirō Kotō (1856–1935), geologa i petrologa z Uniwersytetu Tokijskiego, który był mentorem odkrywcy. Minerał odkryto w kopalni Hol Kol w Korei Północnej. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, kotoit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa
6.5
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
3.1
Łupliwość
Good on {010}, poor on {100}
Przełam
Conchoidal to uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną kotoitu jest jego środowisko występowania - skarny magnezowe. W terenie i w kolekcji rozpoznaje się go po masywnej, ziarnistej formie i białej lub szarej barwie. Jest stosunkowo twardy (6.5 w skali Mohsa). Bardzo charakterystyczna jest jego silna, fioletowa lub niebieskobiała fluorescencja w świetle ultrafioletowym o krótkiej fali (SW-UV). ## Odróżnianie od podobnych Kotoit bywa mylony z innymi białymi, masywnymi minerałami ze skarnów, takimi jak forsteryt, dolomit czy kalcyt. Od węglanów (dolomitu, kalcytu) odróżnia go brak reakcji z kwasem solnym oraz znacznie wyższa twardość. Od forsterytu i innych krzemianów magnezowych można go odróżnić na podstawie specyficznej, silnej fluorescencji w świetle UV, której tamte minerały zazwyczaj nie wykazują. ## Formy kryształów Kotoit najczęściej występuje w formie zbitych, ziarnistych lub spilśnionych agregatów. Dobrze wykształcone kryształy są bardzo rzadkie i zwykle mikroskopijnej wielkości. Przyjmują pokrój sześciobocznych, krótkich pryzm lub rombowych bipiramid.

Środowisko występowania

## Geneza Kotoit jest typowym minerałem skał metamorficznych, powstającym w warunkach metamorfizmu kontaktowego. Tworzy się w strefach kontaktu intruzji granitoidowych z bogatymi w magnez skałami węglanowymi, takimi jak dolomity i wapienie magnezowe. Proces ten prowadzi do powstania specyficznych skał nazywanych skarnami magnezowymi. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla skarnów magnezowych. Do jego najczęstszych asocjacji należą forsteryt, spinel, clinohumit, fluoboryt, ludwigit, a także inne borany jak suanit i szaibelyit. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska kotoitu na świecie są nieliczne. Lokalizacja typowa to kopalnia Hol Kol (Suian) w Korei Północnej, skąd pochodzą klasyczne okazy. Minerał ten znaleziono również w kopalni Baita Bihor w Rumunii, w złożu magnezytu w Liaoning w Chinach, w kilku miejscach w Japonii (np. kopalnia Neichi) oraz w Jakucji w Rosji.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z widocznymi, choćby niewielkimi, dobrze wykształconymi kryształami kotoitu. Ponieważ są one ekstremalnie rzadkie, wysoką wartość mają również bogate skupienia ziarniste, kontrastujące z matrycą skalną. Atrakcyjność okazu podnosi obecność dobrze wykształconych minerałów towarzyszących, takich jak clinohumit czy spinel. ## Popularne stanowiska Historycznie najważniejszym i najbardziej znanym stanowiskiem jest kopalnia Hol Kol w Korei Północnej, jednak okazy stamtąd są praktycznie niedostępne na rynku. Współcześnie najbardziej pożądane próbki pochodzą z kopalni Baita Bihor w Rumunii, która dostarczyła najlepszych znanych kryształów tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kotoitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można przemyć go wodą destylowaną, a następnie dokładnie osuszyć. Nie zaleca się stosowania myjek ultradźwiękowych, które mogą uszkodzić kruchą strukturę minerału. ## Czego unikać Kotoit, jako boran, jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Minerał jest kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami i upadkiem. Nie powinien być wystawiany na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy kotoitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały. Ekspozycja powinna znajdować się w stabilnych warunkach, z dala od bezpośredniego światła słonecznego, kurzu i źródeł wilgoci.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej