Kornerupine
Wzór chemiczny: (Mg,Fe²⁺,Al,◻)₁₀(Si,Al,B)₅O₂₁(OH,F)₂
Kornerupina to rzadki, przezroczysty krzemian magnezu i glinu, ceniony w jubilerstwie za pleochroizm i atrakcyjne barwy, głównie zielone i brązowe.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 6-7
- Barwa
- Colorless, white, blue, green, yellow-brown, black
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 3.29
- Łupliwość
- Good on {110}
- Przełam
- Uneven to conchoidal
- Przezroczystość
- Transparent,Translucent,Opaque
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną kornerupiny jest jej silny pleochroizm, widoczny nawet gołym okiem jako zmiana odcieni (np. z zielonego na brązowy) przy obracaniu kryształu. Charakterystyczny jest również słupkowy pokrój kryształów o pseudoheksagonalnym zarysie oraz szklisty połysk. Twardość (6.5-7) pozwala odróżnić ją od wielu bardziej miękkich minerałów. ## Odróżnianie od podobnych Kornerupinę można pomylić z turmalinem, andaluzytem, enstatytem lub szafirem. Od turmalinu odróżnia ją inny pokrój kryształów i nieco inne właściwości optyczne. Andaluzyt również wykazuje silny pleochroizm, ale zazwyczaj w innych zestawach kolorów (czerwony, zielony, żółty). Enstatyt jest zazwyczaj mniej przezroczysty i ma inne kąty łupliwości. Od szafiru odróżnia ją niższa twardość i gęstość. ## Formy kryształów Kornerupina krystalizuje w układzie rombowym, tworząc wydłużone, pryzmatyczne kryształy. Często występują w postaci promienistych lub włóknistych agregatów. Kryształy bywają zbliźniaczone, a na ich ścianach widoczne jest prążkowanie zgodne z wydłużeniem kryształu.
Środowisko występowania
## Geneza Kornerupina jest minerałem metamorficznym, powstającym w warunkach wysokiej temperatury i ciśnienia. Tworzy się w bogatych w bor skałach osadowych (np. anortozytach, gnejsach, granulitach), które uległy intensywnym przeobrażeniom w facji amfibolitowej i granulitowej. Może również występować w skarnach i ksenolitach wulkanicznych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z takimi minerałami jak szafiryn, kordieryt, sillimanit, andaluzyt, korund, granaty (głównie pirop), biotyt, flogopit, turmalin, rutyl, spinel i plagioklazy. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska dostarczające materiału jubilerskiego to Sri Lanka (okolice Ratnapury), Tanzania (dolina rzeki Umba, Lelatema Hills), Kenia i Madagaskar. Dobrej jakości kryształy pochodzą również z Birmy (Mogok) i Kanady (Quebec). Inne znane lokalizacje to Grenlandia (Fiskenæsset - miejsce odkrycia), Norwegia (Arendal), Australia (Harts Range) i RPA (Namaqualand).
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy kornerupiny to te o jakości jubilerskiej - przezroczyste, bez widocznych inkluzji i pęknięć. Kluczowy jest kolor: najbardziej pożądane są intensywne odcienie zieleni (szmaragdowe, wanadowe) oraz rzadkie barwy niebieskie i różowe. Silny, wyraźny pleochroizm podnosi wartość kamienia. W przypadku okazów nieprzezroczystych liczy się forma - dobrze wykształcone, duże kryształy lub estetyczne, promieniste agregaty są bardziej wartościowe. ## Ceny rynkowe Ceny oszlifowanych kornerupin wahają się od kilkudziesięciu do kilkuset dolarów za karat, w zależności od jakości. Kamienie o masie powyżej 5 karatów są rzadkie i mogą osiągać znacznie wyższe ceny. Najdroższe są czyste, intensywnie zielone lub niebieskie okazy, których cena może przekroczyć 1000 USD za karat. ## Popularne stanowiska Kolekcjonerzy i jubilerzy najbardziej poszukują okazów ze Sri Lanki i Tanzanii, które słyną z produkcji materiału o najlepszej barwie i czystości. Okazy z Madagaskaru również cieszą się dużą popularnością. Klasyczne, choć rzadziej dostępne na rynku, są kryształy z Grenlandii.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Kornerupinę należy czyścić za pomocą letniej wody z mydłem i miękkiej szczoteczki. Po umyciu kamień trzeba dokładnie spłukać i osuszyć miękką ściereczką. Można stosować myjki ultradźwiękowe, ale tylko w przypadku okazów bez pęknięć i inkluzji. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami, zwłaszcza fluorowodorowym, który może uszkodzić minerał. Mimo dużej twardości, kornerupina jest krucha i wrażliwa na uderzenia mechaniczne. Nie należy jej narażać na gwałtowne zmiany temperatury. ## Przechowywanie Okazy kolekcjonerskie i biżuterię z kornerupiną najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub woreczkach, aby uniknąć zarysowań przez twardsze kamienie (np. diamenty, korundy) oraz uszkodzenia miększych minerałów.