Koritnigite
Wzór chemiczny: Zn<sup>2+</sup>(As<sup>5+</sup>O<sub>3</sub>OH)·H<sub>2</sub>O
Koritnigit to rzadki, uwodniony arsenian cynku, tworzący bezbarwne lub białe, tabliczkowe kryształy w strefach utleniania złóż kruszcowych.
Opis
## Charakterystyka Koritnigit jest rzadkim minerałem wtórnym z grupy arsenianów. Występuje w postaci niewielkich, dobrze wykształconych kryształów o pokroju tabliczkowym lub blaszkowym, często zebranych w promieniste lub wachlarzowate agregaty. Zazwyczaj jest bezbarwny, biały lub szarawy, wykazując charakterystyczny połysk, który odróżnia go od niektórych współwystępujących minerałów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości 3 w skali Mohsa. Jego kryształy są przezroczyste do przeświecających. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednej płaszczyźnie, na której połysk jest wyraźnie perłowy, podczas gdy na innych powierzchniach i przełamie jest szklisty. Gęstość koritnigitu wynosi około 3,96 g/cm³. ## Barwy i odmiany Koritnigit jest minerałem o ograniczonej palecie barw. Najczęściej spotykane są okazy bezbarwne, białe oraz w odcieniach szarości. Nie wyróżnia się jego barwnych odmian ani nazw handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Sigmunda Koritniga (1912–1994), profesora mineralogii na Uniwersytecie w Getyndze w Niemczech. Został on po raz pierwszy opisany w 1979 roku przez Paula Kellera, Heinza Hessa i P. J. Dunna na podstawie okazów pochodzących ze słynnej kopalni Tsumeb w Namibii. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, koritnigit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi koritnigitu są jego tabliczkowy pokrój kryształów, doskonała łupliwość w jednym kierunku oraz wyraźnie perłowy połysk na płaszczyznach łupliwości. Ważnym wskaźnikiem jest również jego parageneza - występowanie z innymi wtórnymi arsenianami cynku i ołowiu w strefach utleniania. ## Odróżnianie od podobnych Koritnigit bywa mylony z innymi bezbarwnymi lub białymi minerałami wtórnymi. Od gipsu odróżnia go znacznie większa gęstość. Można go pomylić z köttigitem, który jednak krystalizuje w układzie jednoskośnym i często ma różowawe zabarwienie. Od prosperytu odróżnia go niższa twardość. Ostateczne potwierdzenie tożsamości wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy koritnigitu są tabliczkowe, często wydłużone i spłaszczone zgodnie z płaszczyzną łupliwości. Tworzą charakterystyczne agregaty o promienistej lub wachlarzowej budowie, a także niewielkie, rozproszone grupy narosłe na skale macierzystej.
Środowisko geologiczne
## Geneza Koritnigit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania hydrotermalnych złóż polimetalicznych, bogatych w cynk i arsen. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych siarczków i arsenków, takich jak sfaleryt i tennantyt. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi rzadkimi arsenianami. Do jego typowych minerałów towarzyszących należą: adamit, cynkoolivenit, prosperyt, gaitit, tsumcorit, stranskiit, a także sfaleryt, tennantyt i galena jako minerały pierwotne. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania koritnigitu jest kopalnia Tsumeb w Namibii, skąd pochodzą najlepsze na świecie okazy. Inne potwierdzone lokalizacje to m.in. dystrykt Lavrion w Grecji oraz rejon Bou Azzer w Maroku. Wystąpienia te są jednak znacznie rzadsze i nie dostarczają okazów o takiej jakości jak Tsumeb.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy koritnigitu charakteryzują się ostro zakończonymi, przezroczystymi kryształami o wyraźnym połysku, zebranymi w estetyczne, promieniste agregaty. Duże znaczenie ma wielkość kryształów - okazy z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów są już uważane za wyjątkowe. Wartość podnosi również kontrastujące podłoże skalne lub asocjacja z innymi barwnymi minerałami, np. zielonym adamitem. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy z lokalizacji typowej - kopalni Tsumeb w Namibii. Uważane są one za światowy standard dla tego minerału. Okazy z innych miejsc, jak Grecja czy Maroko, są rzadkością na rynku i stanowią cenne uzupełnienie specjalistycznych kolekcji.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Koritnigit jest minerałem miękkim i kruchym, dlatego wymaga bardzo ostrożnego czyszczenia. Najbezpieczniej jest usuwać kurz za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy unikać mycia w wodzie, a jeśli jest to absolutnie konieczne, używać wyłącznie wody destylowanej i natychmiast dokładnie osuszyć okaz. ## Czego unikać Jako arsenian, koritnigit jest toksyczny. Należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z minerałem. Nie wolno go podgrzewać ani wystawiać na działanie kwasów i innych chemikaliów. Ze względu na niską twardość, trzeba go chronić przed zarysowaniem przez twardsze minerały. Należy również unikać długotrwałej ekspozycji na wilgoć. ## Przechowywanie Okazy koritnigitu najlepiej przechowywać w osobnych, zamykanych pudełkach typu membranowego lub w klaserach z dala od innych minerałów, które mogłyby go uszkodzić mechanicznie. Ważne jest, aby pojemnik był oznaczony etykietą z ostrzeżeniem o toksyczności (zawartość arsenu).