Kolymite
Wzór chemiczny: Cu<sub>7</sub>Hg<sub>6</sub>
Naturalny amalgamat miedzi i rtęci, bardzo rzadki minerał występujący w postaci drobnych, metalicznych ziaren.
Opis
## Charakterystyka Kolymit to naturalny stop (amalgamat) miedzi i rtęci. Występuje najczęściej w formie bardzo małych, anhedralnych (nieregularnych) ziaren o wielkości do 0.5 mm, a także jako naloty na ziarnach złota rodzimego lub w postaci dendrytycznych (drzewiastych) agregatów. Jest minerałem nieprzezroczystym o silnym, metalicznym połysku. Świeże powierzchnie mają barwę kremowobiałą lub żółtawokremową, jednak pod wpływem powietrza szybko matowieją i pokrywają się szarym lub czarnym nalotem. ## Właściwości fizyczne Kolymit charakteryzuje się bardzo dużą gęstością, przekraczającą 12 g/cm³, co jest wyczuwalne nawet w niewielkich próbkach. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 4. Nie wykazuje łupliwości. Ze względu na skład chemiczny jest minerałem toksycznym. ## Barwy i odmiany Typowa barwa kolymitu to kremowobiała, czasem z żółtawym lub szarawym odcieniem. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. Zmiana barwy na ciemnoszarą lub czarną jest wynikiem utleniania powierzchni minerału. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od rzeki Kołymy na Syberii w Rosji, gdzie został on po raz pierwszy znaleziony i opisany. Został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału w 1980 roku przez zespół rosyjskich badaczy: E. A. Markovą, N. M. Chernitsovą, J. S. Borodajewa, L. S. Dubakinę i O. E. Yushko-Zakharovą. ## Zastosowania Kolymit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, co wynika z jego ekstremalnej rzadkości i specyficznego składu chemicznego.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne kolymitu to jego kremowobiała barwa, silny metaliczny połysk, bardzo wysoka gęstość oraz tendencja do szybkiego matowienia. Występowanie w asocjacji ze złotem rodzimym, cynobrem i innymi minerałami rtęci jest silną wskazówką. Ze względu na niewielkie rozmiary ziaren, ostateczna identyfikacja niemal zawsze wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS). ## Odróżnianie od podobnych Kolymit można pomylić z innymi naturalnymi amalgamatami, takimi jak moschellandsbergit (amalgamat srebra) czy belendorffit (inny amalgamat miedzi). Odróżnienie od nich jest możliwe praktycznie wyłącznie za pomocą analizy chemicznej. Może również przypominać niektóre metale rodzime, jak platyna czy srebro, od których różni się twardością i specyficznymi minerałami towarzyszącymi. ## Formy kryształów Kolymit tworzy głównie nieregularne, zaokrąglone ziarna. Spotykany jest również w formie dendrytycznych skupień oraz jako cienkie powłoki na innych minerałach, zwłaszcza na złocie. Dobrze wykształcone kryształy są ekstremalnie rzadkie.
Środowisko geologiczne
## Geneza Kolymit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w niskich temperaturach w złożach kruszcowych bogatych w rtęć, złoto, srebro i antymon. Wtórnie może być znajdowany w złożach okruchowych (placerach), które powstały w wyniku erozji i wietrzenia pierwotnych skał macierzystych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej współwystępuje ze złotem rodzimym, rtęcią rodzimą, cynobrem, metacinobarytem, stibnitem, potarytem, kuzniecowitem i szachowitem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko tego minerału to złoże Krokhalinnoje w basenie rzeki Kołymy (Obwód Magadański, Rosja). Znany jest również z kilku innych rosyjskich lokalizacji (np. złoże Galkhaya w Jakucji) oraz ze złóż placerowych na Alasce w USA (m.in. w rejonie Tofty i Goodnews Bay).
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jakość okazów kolymitu, będącego zazwyczaj mikrominerałem, ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa występowania na matrycy skalnej oraz czytelności asocjacji z innymi rzadkimi minerałami, zwłaszcza ze złotem. Okazy z widocznymi gołym okiem skupieniami dendrytycznymi lub jako wyraźne naloty są najbardziej cenione. Każdy okaz z formą choćby częściowo przypominającą kryształ jest uważany za wyjątkowy. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej w Rosji (Obwód Magadański). Materiał z tego regionu jest uważany za referencyjny dla tego gatunku.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Minerał ten jest bardzo wrażliwy i toksyczny. Generalnie nie powinien być czyszczony na mokro. W razie potrzeby można użyć bardzo miękkiego pędzelka do usunięcia luźnych zanieczyszczeń lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać **Uwaga: Minerał toksyczny!** Zawiera rtęć, która jest silnie trująca. Należy unikać kontaktu ze skórą, a przede wszystkim wdychania pyłu. Po każdym kontakcie z okazem należy dokładnie umyć ręce. Kolymit łatwo matowieje na powietrzu, dlatego należy ograniczyć jego kontakt z wilgocią i tlenem. Nie należy go podgrzewać, ponieważ prowadzi to do uwalniania toksycznych par rtęci. ## Przechowywanie Okazy kolymitu muszą być przechowywane w szczelnych, zamkniętych pojemnikach (np. typu perky box), aby zapobiec utlenianiu i ograniczyć ryzyko ekspozycji na rtęć. Pojemnik powinien być wyraźnie oznaczony jako toksyczny. Przechowywać z dala od innych minerałów, które mogą reagować z parami rtęci.