Kolovratite

Wzór chemiczny: (Ni²⁺,Zn²⁺)xV⁵⁺O₄·nH₂O

Kolowratyt to rzadki uwodniony wanadan niklu i cynku, tworzący miękkie, ziemiste naloty i agregaty o żółtozielonej barwie.

## Charakterystyka Kolowratyt jest rzadkim minerałem z grupy wanadanów, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony wanadan niklu i cynku. Występuje najczęściej w postaci ziemistych, proszkowych lub zbitych mas, a także jako cienkie skorupy i naloty na skałach macierzystych. Ze względu na swoją strukturę, rzadko tworzy jakiekolwiek formy krystaliczne i zazwyczaj jest znajdowany w formie amorficznej lub mikrokrystalicznej. Jego typowy wygląd to miękkie, matowe agregaty. ## Właściwości fizyczne Kolowratyt jest bardzo miękkim minerałem, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 1-2, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma matowy lub ziemisty połysk i jest nieprzezroczysty. Jego gęstość jest zmienna, zależna od dokładnego składu chemicznego i stopnia uwodnienia, ale szacuje się ją na około 3,1 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten charakteryzuje się typową paletą barw od pistacjowozielonej, przez żółtozieloną, aż po żółtą. Barwa jest bezpośrednio związana z obecnością jonów niklu i wanadu w jego strukturze. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa minerału została nadana na cześć Jewgienija Lwowicza Kolowrat-Czerwinskiego (1881-1915), rosyjskiego chemika, który zginął na froncie podczas I wojny światowej. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1922 roku przez Władimira Wernadskiego na podstawie próbek z Ferghany w Uzbekistanie.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2-3
Barwa: Citrine-yellow, greenish yellow
Połysk: Dull
Rysa: Pale yellow.
Gęstość: 0
Łupliwość: None
Przełam: Irregular/Uneven,Conchoidal
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Amorphous

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kolowratyt można rozpoznać po jego charakterystycznej żółtozielonej lub pistacjowej barwie, bardzo niskiej twardości (1-2 w skali Mohsa) oraz ziemistej lub proszkowej formie występowania. Zazwyczaj tworzy cienkie naloty i skorupy na innych minerałach lub skałach. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami niklu lub wanadu, takimi jak annabergit (zwykle bardziej intensywnie zielony) czy tyuyamunit (zwykle bardziej żółty i radioaktywny). Ostateczne odróżnienie często wymaga analizy chemicznej w celu potwierdzenia jednoczesnej obecności niklu, cynku i wanadu. ## Formy kryształów Kolowratyt jest minerałem amorficznym lub występuje w postaci agregatów mikrokrystalicznych. Nie tworzy widocznych gołym okiem kryształów. Jego typowe formy to ziemiste masy, proszkowe naloty, skorupy i zbite agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Kolowratyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż zawierających minerały wanadu, niklu i cynku. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych rud w warunkach bliskich powierzchni ziemi. Jego powstawanie jest związane z obecnością łupków bitumicznych bogatych w metale. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami wanadanowymi, takimi jak tyuyamunit, karnotyt, a także z gipsem, kalcytem i minerałami ilastymi. Może również towarzyszyć innym wtórnym minerałom niklu i cynku. ## Lokalizacje Najważniejsze i historyczne stanowisko, z którego pochodzi typowy materiał, to dolina Ferghana w Uzbekistanie. Znany jest również z kilku lokalizacji w Stanach Zjednoczonych, zwłaszcza w hrabstwie San Miguel w Kolorado oraz w rejonie Paradox Valley. Wystąpienia odnotowano także w Niemczech (Turyngia) i Argentynie.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu kolowratytu zależy przede wszystkim od intensywności i czystości jego barwy oraz od bogactwa występowania na skale macierzystej. Najbardziej cenione są okazy, na których minerał tworzy grube, jednolite i dobrze wybarwione naloty lub skorupy. Kontrast z matrycą skalną również podnosi wartość wizualną okazu. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z klasycznej lokalizacji w dolinie Ferghana w Uzbekistanie mają znaczenie historyczne. Współcześnie na rynku kolekcjonerskim pojawiają się również próbki z amerykańskich stanów Kolorado i Utah, które są cenione za dobrą jakość i intensywną barwę.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kolowratytu są ekstremalnie delikatne, miękkie i często porowate. Należy unikać czyszczenia na mokro, ponieważ woda może uszkodzić lub rozpuścić kruche agregaty. Jeśli czyszczenie jest absolutnie konieczne, można użyć bardzo miękkiego pędzelka do delikatnego usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami, środkami chemicznymi i myjkami ultradźwiękowymi. Minerał jest bardzo miękki, więc należy chronić go przed zarysowaniami, uderzeniami i ścieraniem. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie wilgoci. ## Przechowywanie Kolowratyt powinien być przechowywany w suchym, stabilnym środowisku, najlepiej w zamkniętym pudełku kolekcjonerskim, aby chronić go przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego kruchość, nie nadaje się do ekspozycji w otwartych gablotach, gdzie mógłby być narażony na dotyk lub wibracje.