Kollerite

Wzór chemiczny: (N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>)<sub>2</sub>Fe<sup>3+</sup>(S<sup>4+</sup>O<sub>3</sub>)<sub>2</sub>(OH)·H<sub>2</sub>O

Kollerite to ekstremalnie rzadki siarczyn żelaza i amonu, tworzący mikroskopijne, żółte kryształy w środowiskach pożarów kopalnianych.

## Charakterystyka Kollerite to uwodniony siarczyn żelaza (III) i amonu. Występuje w postaci niezwykle małych, igiełkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0.1 mm długości. Tworzy promieniste agregaty lub występuje jako pojedyncze, rozproszone kryształy na podłożu. Ze względu na mikroskopijny rozmiar, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez powiększenia. ## Właściwości fizyczne Kryształy są zbyt małe, aby wiarygodnie określić ich twardość, gęstość czy właściwości optyczne w sposób makroskopowy. Połysk jest opisywany jako szklisty. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Minerał ten ma charakterystyczną, jasnożółtą barwę. Nie są znane żadne jego odmiany. ## Historia i nazwa Kollerite został zatwierdzony jako nowy minerał przez IMA w 2023 roku (IMA2023-090). Nazwa honoruje Norberta Kollera (ur. 1958), austriackiego kolekcjonera minerałów, który znalazł pierwsze próbki tego minerału. Został odkryty na hałdzie dawnej kopalni węgla brunatnego w Köflach w Styrii, w Austrii. ## Zastosowania Kollerite nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy mikrominerałów.

Właściwości

Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Łupliwość
Doskonała wg {010}
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie kollerite w praktyce wymaga specjalistycznego sprzętu analitycznego (np. spektroskopia Ramana, EDS) z powodu jego mikroskopijnych rozmiarów i występowania w złożonych paragenezach. Cechą wizualną jest jasnożółty kolor i igiełkowy pokrój kryształów w promienistych skupieniach, jednak nie jest to wystarczające do pewnej identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi siarczanami i siarczynami powstającymi w strefach pożarów kopalnianych, takimi jak adranite czy godovikovite. Odróżnienie od nich jest możliwe niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych. ## Formy kryształów Tworzy bardzo drobne, igiełkowe lub listewkowe kryształy, zazwyczaj zebrane w promieniste lub gwiaździste agregaty. Pojedyncze kryształy są rzadkością.

Środowisko występowania

## Geneza Kollerite jest minerałem wtórnym pochodzenia antropogenicznego. Powstaje w wyniku reakcji gazów (głównie amoniaku i dwutlenku siarki) uchodzących ze stref podziemnych pożarów w kopalniach węgla. Krystalizuje bezpośrednio z fazy gazowej (sublimacja) na chłodniejszych powierzchniach skał na hałdach kopalnianych. ## Asocjacje mineralne Na stanowisku typowym (Köflach, Austria) współwystępuje z adranitem, salmiakiem, siarką rodzimą, millosevichem, tschermigitem i godovikovitem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania na świecie jest hałda dawnej kopalni węgla brunatnego w Köflach, Styria, Austria.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu zależy od bogactwa i estetyki mikroskopijnych agregatów. Najbardziej cenione są próbki z dobrze wykształconymi, promienistymi skupieniami jasnożółtych kryształów, wyraźnie widocznymi na kontrastującym podłożu. Wielkość agregatów i ich obfitość na matrycy skalnej są kluczowymi czynnikami. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa w Köflach w Austrii. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim próbki pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy traktować z najwyższą ostrożnością. Ze względu na rozpuszczalność w wodzie i ekstremalną delikatność, czyszczenie mechaniczne lub z użyciem płynów jest niemożliwe i zniszczy minerał. Okazy należy chronić przed kurzem. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wysoką wilgotnością powietrza, które mogą rozpuścić lub uszkodzić kryształy. Unikać wszelkich chemikaliów, ultradźwięków oraz zmian temperatury. Minerał jest bardzo wrażliwy na zmiany środowiskowe. ## Przechowywanie Przechowywać wyłącznie w szczelnie zamykanych pojemnikach typu "perky box" lub podobnych, najlepiej z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Chronić przed wstrząsami, wibracjami i bezpośrednim światłem słonecznym.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej