Kolitschite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>[Zn<sup>2+</sup><sub>0.5</sub>&#9744;<sub>0.5</sub>]Fe<sup>3+</sup><sub>3</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>6</sub>

Kolitschyt to rzadki arsenian ołowiu, cynku i żelaza z grupy jarosytu, tworzący drobne, żółtobrązowe kryształy tabliczkowe.

## Charakterystyka Kolitschyt jest złożonym arsenianem należącym do nadgrupy ałunitu i grupy jarosytu. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub płytkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0,2 mm. Kryształy te często tworzą rozetowe lub sferyczne agregaty. Ze względu na niewielkie rozmiary, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez użycia powiększenia. ## Właściwości fizyczne Kryształy kolitschytu wykazują połysk od szklistego do żywicznego. Minerał jest kruchy. Jego twardość w skali Mohsa wynosi od 4 do 5, a gęstość obliczona to około 4,35 g/cm³. ## Barwy i odmiany Kolitschyt ma charakterystyczną, jednolitą barwę od żółtej do żółtobrązowej. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany na cześć Uwe Kolitscha (ur. 1966), austriackiego mineraloga pracującego w Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu, w uznaniu jego wkładu w mineralogię wtórnych arsenianów. Został zatwierdzony przez IMA w 2008 roku, a jego odkrycia dokonano na materiale pochodzącym z kopalni Tsumeb w Namibii. ## Zastosowania Kolitschyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach z konkretnych lokalizacji (tzw. "systematyków").

Właściwości

Twardość Mohsa
4-5
Połysk
Vitreous to Resinous
Rysa
Pale yellow
Gęstość
4.35
Łupliwość
Perfect on {0001}
Przełam
Brittle
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja kolitschytu jest niezwykle trudna bez zaawansowanych metod analitycznych. Wstępne rozpoznanie opiera się na charakterystycznej barwie, tabliczkowej formie kryształów i współwystępowaniu z innymi arsenianami w strefach utlenienia złóż polimetalicznych. Ostateczne potwierdzenie wymaga analizy chemicznej (EDS) i rentgenowskiej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Kolitschyt można pomylić z innymi wtórnymi arsenianami i siarczanami z grupy ałunitu, takimi jak beudantyt, segnityt czy hidalgoit. Odróżnienie jest praktycznie niemożliwe na podstawie cech wizualnych i wymaga specjalistycznego sprzętu analitycznego do określenia składu chemicznego. ## Formy kryształów Minerał tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o heksagonalnym zarysie, często ze ściętymi krawędziami. Kryształy te zazwyczaj grupują się w rozety, sferulityczne agregaty lub powłoki na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Kolitschyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utlenienia (gossanach) hydrotermalnych złóż polimetalicznych, bogatych w arsen, ołów i cynk. Tworzy się w warunkach niskiego pH w wyniku wietrzenia pierwotnych rud siarczkowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi. W lokalizacji typowej (Tsumeb) znaleziono go w towarzystwie kankitu, skorodytu, anglesytu, getchellitu, tennantytu, galeny, kwarcu i germanitu. W innych lokalizacjach towarzyszą mu m.in. beudantyt, segnityt, farmakosyderyt i olivenit. ## Lokalizacje Najważniejsze i potwierdzone stanowiska kolitschytu to: - Kopalnia Tsumeb w Namibii (lokalizacja typowa). - Kopalnia Clara w Wolfach, Schwarzwald, Niemcy. - Kopalnia Giraud w Prowansji-Alpach-Lazurowym Wybrzeżu, Francja. - Kopalnia Cap Garonne w Le Pradet, Francja.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska okazów kolitschytu zależy przede wszystkim od bogactwa i estetyki agregatów krystalicznych. Najbardziej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, wyraźnymi rozetami lub gęstymi powłokami drobnych kryształów o intensywnej, żółtobrązowej barwie. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Najbardziej znane i cenione okazy, w tym materiał typowy, pochodzą z kopalni Tsumeb w Namibii. Wysokiej jakości mikrokryształy pozyskiwano również w kopalni Clara w Niemczech.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Ze względu na kruchość i niewielkie rozmiary kryształów, kontakt z wodą lub szczoteczkami jest wysoce niewskazany i może prowadzić do zniszczenia agregatów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami. Kryształy są bardzo delikatne i kruche, dlatego należy chronić je przed wstrząsami, uderzeniami i ścieraniem. Nie należy ich podgrzewać ani wystawiać na działanie ultradźwięków. ## Przechowywanie Okazy kolitschytu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamkniętych pojemnikach lub gablotach chroniących przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Najbezpieczniejszą formą przechowywania są specjalistyczne pudełka mikromontażowe.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej