Kolicite

Wzór chemiczny: Zn2+4Mn2+7(As5+O4)2(SiO4)2(OH)8

Kolicyt to bardzo rzadki arsenian-krzemian cynku i manganu, tworzący niewielkie, pomarańczowożółte kryształy, znany głównie z Franklin w USA.

Opis

## Charakterystyka Kolicyt jest złożonym arsenianem i krzemianem cynku oraz manganu, występującym niezwykle rzadko. Tworzy niewielkie, tabliczkowe lub niemal izometryczne kryształy, które rzadko przekraczają 1 mm wielkości. Najczęściej spotykany jest w formie drobnych skupień, nalotów i żyłek, zbudowanych z subparalelnie ułożonych kryształów. Jego barwa jest charakterystyczna i waha się od intensywnie pomarańczowożółtej do żółtopomarańczowej. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości 4.5 w skali Mohsa. Charakteryzuje się połyskiem szklistym, na niektórych powierzchniach przechodzącym w subdiamentowy. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość wynosi około 4.1 g/cm³. ## Barwy i odmiany Kolicyt nie tworzy odmian barwnych, a jego kolor jest stały i mieści się w gamie odcieni pomarańczowożółtych. Nie są znane również żadne odmiany handlowe tego minerału. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Johna M. Kolica (ur. 1945), amerykańskiego chemika i kolekcjonera minerałów z New Jersey, który odkrył pierwsze okazy. Kolicyt został opisany jako nowy gatunek minerału w 1979 roku przez Paula J. Dunna, Donalda R. Peacora i B. D. Sturmana. Miejscem typowym jest kopalnia Sterling w Sterling Hill, Ogdensburg, w hrabstwie Sussex (New Jersey, USA). ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, kolicyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów, zwłaszcza mikromontów.

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami pozwalającymi na identyfikację kolicytu są jego charakterystyczna pomarańczowożółta barwa, doskonała łupliwość w jednym kierunku oraz specyficzne środowisko występowania. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych kryształów tworzących agregaty. ## Odróżnianie od podobnych Kolicyt może być mylony z innymi pomarańczowymi minerałami z Franklin i Sterling Hill, takimi jak hodgkinsonit czy klinohedryt. Hodgkinsonit zazwyczaj tworzy większe, pryzmatyczne kryształy o innym pokroju. Klinohedryt, choć podobny barwą, charakteryzuje się intensywną pomarańczową fluorescencją w świetle ultrafioletowym, której kolicyt nie wykazuje. ## Formy kryształów Kryształy kolicytu są tabliczkowe, często spłaszczone zgodnie z płaszczyzną podstawy. Zwykle występują w postaci promienistych lub subparalelnych agregatów, tworząc powłoki i wypełnienia w szczelinach skalnych.

Środowisko geologiczne

## Geneza Kolicyt jest wtórnym minerałem hydrotermalnym, który powstał w obrębie zmetamorfizowanego, stratoidalnego złoża rud cynku i manganu. Jego geneza jest ściśle związana z unikalnymi warunkami chemicznymi panującymi w złożu Franklin w New Jersey. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych, często rzadkich, minerałów ze złoża Franklin. Do najczęstszych asocjacji należą willemit, franklinit, cynkit, hodgkinsonit, klinohedryt, datolit oraz baryt. ## Lokalizacje Kolicyt jest minerałem ekstremalnie rzadkim, a jego głównym i praktycznie jedynym miejscem występowania w jakości kolekcjonerskiej jest lokalizacja typowa - kopalnia Sterling, Sterling Hill, Ogdensburg, New Jersey, USA. Notowany był również w śladowych ilościach w kopalni Franklin.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Aspekty kolekcjonerskie

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy kolicytu to te, które charakteryzują się bogatą krystalizacją na stosunkowo dużej powierzchni matrycy skalnej. Ważna jest intensywność i czystość pomarańczowożółtej barwy, a także wielkość i ostrość krawędzi poszczególnych kryształów. Dodatkową wartość stanowią atrakcyjne wizualnie asocjacje z innymi rzadkimi minerałami z Franklin, takimi jak klinohedryt czy hodgkinsonit. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem wartościowych okazów kolekcjonerskich kolicytu jest kompleks kopalń Franklin - Sterling Hill w New Jersey, USA. Okazy z tej lokalizacji są uważane za klasykę mineralogiczną i są bardzo poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach tego złoża oraz w mikromontach.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kolicytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka i wody destylowanej do usunięcia kurzu i luźnych zanieczyszczeń. Nie zaleca się stosowania myjek ultradźwiękowych ani silnych strumieni wody, które mogłyby uszkodzić delikatne kryształy. ## Czego unikać Minerał jest stosunkowo miękki (twardość 4.5), dlatego należy chronić go przed zarysowaniem przez twardsze minerały. Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami. Jako arsenian, wymaga zachowania podstawowych środków ostrożności - po kontakcie z okazem zaleca się umycie rąk. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy kolicytu, zwłaszcza mikromonty, najlepiej przechowywać w zamykanych, wyściełanych pudełkach, które chronią je przed kurzem, światłem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy je oddzielać od innych, twardszych minerałów.