Kojonenite

Wzór chemiczny: Pd<sub>7-x</sub>SnTe<sub>2</sub> (0.3 ≤ x ≤ 0.8)

Kojonenit to rzadki tellurek palladu i cyny, tworzący drobne, heksagonalne kryształy o metalicznym połysku, znajdowany w złożach metali grupy platynowej.

## Charakterystyka Kojonenit jest bardzo rzadkim minerałem z grupy tellurków, chemicznie klasyfikowanym jako tellurek palladu i cyny. Występuje w postaci bardzo małych, heksagonalnych ziaren lub płytek, rzadko przekraczających 0.1 mm. Najczęściej obserwowany jest jako wrostki w innych minerałach, zwłaszcza w sobolewskicie. Jego wygląd jest typowo metaliczny, o barwie od białej do szarej z kremowym odcieniem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się silnym, metalicznym połyskiem. Jest nieprzezroczysty. Ze względu na ekstremalnie mały rozmiar kryształów, większość jego właściwości fizycznych, takich jak twardość czy gęstość, nie została precyzyjnie zmierzona, a jedynie obliczona na podstawie składu chemicznego i struktury krystalicznej. Obliczona gęstość wynosi około 10.36 g/cm³. ## Barwy i odmiany W świetle odbitym kojonenit ma barwę od białej do kremowobiałej, często z szarym odcieniem. Nie wykazuje pleochroizmu. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Kojonenit został po raz pierwszy opisany w 1997 roku przez G. A. Desborough, J. L. Czamanske i K. J. T. Livi. Nazwa minerału honoruje fińskiego mineraloga Kari K. Kojonena (ur. 1944), specjalistę w dziedzinie mineralogii kruszców i metali grupy platynowej, w uznaniu jego wkładu w badania złóż w Finlandii. ## Zastosowania Kojonenit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów mikroskopowych.

Właściwości

Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
10.36
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja kojonenitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikroskopia rudna w świetle odbitym oraz analiza chemiczna z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). Jego charakterystyczną cechą jest współwystępowanie palladu, cyny i telluru w określonych proporcjach. ## Odróżnianie od podobnych W obrazie mikroskopowym może być mylony z innymi tellurkami metali grupy platynowej, takimi jak kotulskit (Pd(Te,Bi)), merenskyit (PdTe₂) czy sobolewskit (PdBi). Ostateczne rozróżnienie wymaga analizy składu chemicznego, ponieważ ich właściwości optyczne są bardzo zbliżone. ## Formy kryształów Kojonenit tworzy bardzo małe, heksagonalne kryształy o pokroju tabliczkowym lub płytkowym. Zazwyczaj występuje w formie nieregularnych ziaren lub jako wrostki w innych minerałach, tworząc z nimi zrosty.

Środowisko występowania

## Geneza Kojonenit krystalizuje w późnych stadiach procesów magmowych w obrębie intruzji maficznych i ultramaficznych, bogatych w metale z grupy platynowej (PGE). Powstaje w warunkach niskich temperatur (poniżej 400°C) w wyniku reakcji resztkowych, hydrotermalnych fluidów z wcześniej wykrystalizowanymi siarczkami i arsenkami. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej występuje w towarzystwie innych minerałów platynowców. Typowe minerały towarzyszące to sobolewskit, kotulskit, chalkopiryt, pentlandyt, a także złoto rodzime, platyna rodzima i inne rzadkie tellurki i bizmutki. ## Lokalizacje Jako minerał ekstremalnie rzadki, kojonenit został zidentyfikowany tylko w kilku miejscach na świecie. Lokalizacja typowa to intruzja Stillwater w Montanie, USA. Inne potwierdzone wystąpienia to złoże Lukkulaisvaara w Karelii (Rosja) oraz intruzja Koillismaa w Finlandii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu kojonenitu jest oceniana przede wszystkim na podstawie jego identyfikacji i dokumentacji. Ponieważ występuje w postaci mikroskopijnej, najważniejsza jest pewność oznaczenia minerału, potwierdzona analizą chemiczną. Atrakcyjność podnosi bogactwo asocjacji z innymi rzadkimi minerałami platynowców na jednym fragmencie skały macierzystej. ## Popularne stanowiska Najbardziej "klasyczne" okazy, w tym materiał typowy, pochodzą z kompleksu Stillwater w Montanie, USA. Są one jednak praktycznie niedostępne na rynku kolekcjonerskim i znajdują się głównie w kolekcjach instytucjonalnych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kojonenitu występują jako mikroskopijne wrostki w innych minerałach i nie wymagają czyszczenia. Jakakolwiek próba mechanicznego lub chemicznego czyszczenia zniszczyłaby delikatny okaz. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami oraz ultradźwiękami. Zmiany temperatury i wilgotności nie mają większego wpływu, ale należy chronić okaz macierzysty przed uszkodzeniami mechanicznymi. ## Przechowywanie Okazy mikroskopowe kojonenitu powinny być przechowywane w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", chroniących je przed kurzem i uszkodzeniami fizycznymi. Należy unikać wibracji i wstrząsów.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej