Kobellite

Wzór chemiczny: Pb₂+₁₁(Cu₁+,Fe₂+)₂(Bi₃+,Sb₃+)₁₅S₂-₃₅

Kobellit to rzadki minerał z grupy siarkosoli, tworzący igiełkowe lub włókniste kryształy o metalicznym połysku, spotykany w żyłach hydrotermalnych.

## Charakterystyka Kobellit jest złożoną siarkosolą ołowiu, bizmutu, antymonu i miedzi. Występuje zazwyczaj w postaci skupień włóknistych, promienistych lub splątanych agregatów, przypominających z wyglądu filc lub watę. Rzadziej tworzy drobne, igiełkowe lub włosowate kryształy. Jego wygląd jest bardzo charakterystyczny - giętkie, lecz nieelastyczne włókna łatwo odróżnić od innych siarkosoli. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się niską twardością, wynoszącą 2.5-3 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować miedzianym drutem. Ma stosunkowo wysoką gęstość, wahającą się od 6.29 do 6.33 g/cm³, wynikającą z obecności ołowiu. Kryształy i włókna są nieprzezroczyste i wykazują silny, metaliczny połysk. Są giętkie, ale po zgięciu nie wracają do pierwotnego kształtu. ## Barwy i odmiany Kobellit ma barwę od ołowianoszarej i stalowoszarej do niemal czarnej. Czasami na jego powierzchni pojawia się tęczowa, niebieskawa lub żółtawa patyna, będąca efektem utleniania. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych czy handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od nazwiska niemieckiego mineraloga, Wolfganga Franza von Kobella (1803-1882), który jako pierwszy badał ten minerał, chociaż nie jest jego formalnym odkrywcą. Kobellit został opisany w 1839 roku przez Justusa Breithaupta na podstawie próbek zebranych przez K.J.A. Setterberga w kopalni Hvena (obecnie Vena) w Szwecji. ## Zastosowania Kobellit nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach i siarkosolach, a także jest przedmiotem badań naukowych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5-3
Połysk: Metaliczny
Rysa: Czarna
Gęstość: 6.29-6.33
Łupliwość: Doskonała wg {010}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kobellit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej formie występowania - w postaci długich, giętkich, często splątanych włókien o metalicznym połysku. Jego ołowianoszara barwa i czarna rysa są również istotnymi cechami. Niska twardość (2.5-3) odróżnia go od wielu twardszych minerałów o podobnym wyglądzie. ## Odróżnianie od podobnych Kobellit bywa mylony z innymi włóknistymi siarkosolami, takimi jak jamesonit, boulangeryt czy zinkenit. Jamesonit jest bardziej kruchy i nie jest giętki. Boulangeryt tworzy podobne skupienia, ale często ma bardziej ołowianoszary odcień i nieco inne właściwości fizyczne, a pewne rozróżnienie wymaga analiz chemicznych. Stibnit (antymonit) tworzy grubsze, słupkowe kryształy, które są mniej giętkie. ## Formy kryształów Kobellit krystalizuje w układzie rombowym. Najczęściej spotykany jest w formie agregatów włóknistych, igiełkowych, włosowatych i promienistych. Dobrze wykształcone, pojedyncze kryształy są ekstremalnie rzadkie i mają postać wydłużonych igieł.

Środowisko występowania

## Geneza Kobellit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kruszcowych o średnich i wysokich temperaturach, związanych z intruzjami skał magmowych. Tworzy się w środowisku bogatym w ołów, bizmut, antymon i siarkę. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi siarczkami i siarkosolami, takimi jak arsenopiryt, chalkopiryt, sfaleryt, galena, cosalit, tetraedryt, a także z kwarcem, kalcytem i syderytem. ## Lokalizacje Najważniejsze historyczne stanowisko, z którego pochodzą klasyczne okazy, to kopalnia Vena w regionie Hultsfred w Szwecji. Inne znane lokalizacje to m.in. kopalnia Boliden w Szwecji; obszar Red Mountain w Kolorado (USA); kopalnia Berezowsk na Uralu w Rosji; a także niektóre stanowiska w Czechach (Kutná Hora), Rumunii (Baia Sprie) i Boliwii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, długimi i nieuszkodzonymi włóknami, tworzące estetyczne, promieniste lub "pajęczynowate" agregaty na kontrastującej matrycy skalnej (np. na kwarcu). Okazy z historycznej lokalizacji Vena w Szwecji są szczególnie poszukiwane. Czystość okazu, brak uszkodzeń mechanicznych i minimalna patyna podnoszą jego wartość. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy pochodzą ze Szwecji (Vena, Boliden). Dobrej jakości materiał kolekcjonerski znajdowano również w kopalniach w Red Mountain w Kolorado, USA. Okazy z innych lokalizacji są zazwyczaj mniej spektakularne i mają głównie znaczenie dla kolekcjonerów systematycznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kobellitu są bardzo delikatne i kruche. Należy je czyścić wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza w celu usunięcia kurzu. Jakikolwiek kontakt z wodą lub środkami chemicznymi jest niewskazany, ponieważ może prowadzić do utleniania i uszkodzenia delikatnych włókien. ## Czego unikać Należy unikać myjek ultradźwiękowych, wszelkich chemikaliów (w tym kwasów i zasad), a także wody. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności i kontakt z powietrzem, co może powodować powstawanie patyny i powolny rozkład. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i bezpośrednim działaniem światła słonecznego. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów kobellitu w zamkniętych, szczelnych pojemnikach (tzw. "membrane box" lub pudełka z dopasowaną wyściółką), aby ograniczyć dostęp powietrza i wilgoci oraz chronić delikatne kryształy przed uszkodzeniami mechanicznymi. Nie należy przechowywać go w kontakcie z innymi minerałami, które mogą wchodzić w reakcje chemiczne (np. pirytem).