Knorringite

Wzór chemiczny: Mg<sub>3</sub>Cr<sup>3+</sup><sub>2</sub>(SiO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>

Knorringit to rzadki, chromowy granat o intensywnie zielonej barwie, będący wskaźnikiem obecności diamentów w kimberlitach.

## Charakterystyka Knorringit jest rzadkim minerałem z grupy granatów, a konkretnie magnezowo-chromowym członem szeregu piralspitu. Występuje zazwyczaj w postaci drobnych, zaokrąglonych ziaren, rzadko tworząc dobrze wykształcone kryształy. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, szmaragdowozielona lub niebieskozielona barwa, wynikająca z wysokiej zawartości chromu. ## Właściwości fizyczne Knorringit charakteryzuje się dużą twardością, typową dla granatów, wynoszącą około 6.5-7.5 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk i jest zazwyczaj przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość jest wysoka, waha się od 3.53 do 3.82 g/cm³. ## Barwy i odmiany Dominującą i definiującą barwą knorringitu jest zieleń w różnych odcieniach: od jaskrawozielonej, przez szmaragdową, po niebieskozieloną. Intensywność koloru jest bezpośrednio związana z zawartością chromu. Nie wyróżnia się odrębnych odmian handlowych czy barwnych, a jego nazwa odnosi się ściśle do składu chemicznego. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1968 roku przez N.V. Sobolev, N.I. Zyuzin i I.K. Kuznetsova. Jego nazwa honoruje Olega von Knorringa (1915–1994), mineraloga i geochemika z Uniwersytetu w Leeds w Anglii, za jego wkład w badanie minerałów afrykańskich pegmatytów. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i występowanie w postaci małych ziaren, knorringit nie ma zastosowania przemysłowego ani jubilerskiego. Jego główna wartość jest naukowa - jest ważnym minerałem wskaźnikowym używanym w prospekcji i poszukiwaniu złóż diamentów, ponieważ krystalizuje w warunkach wysokiego ciśnienia i temperatury, typowych dla płaszcza Ziemi, gdzie formują się diamenty.

Właściwości

Twardość Mohsa
6.5-7.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.53-3.82
Łupliwość
Brak
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Knorringit najłatwiej rozpoznać po jego intensywnej, szmaragdowozielonej barwie i występowaniu w charakterystycznych skałach, takich jak kimberlity i ksenolity perydotytowe. W postaci wyizolowanych ziaren identyfikacja opiera się na połączeniu koloru, wysokiej twardości i szklistego połysku. Ostateczne potwierdzenie wymaga jednak zaawansowanych analiz chemicznych (np. mikrosondą elektronową) w celu określenia wysokiej zawartości chromu i magnezu. ## Odróżnianie od podobnych Knorringit można pomylić z innymi zielonymi granatami, takimi jak uwarowit (zazwyczaj tworzy naloty drobnych kryształów) i demantoid (odmiana andradytu, często ma niższy współczynnik załamania światła i charakterystyczne inkluzje "końskiego ogona"). Odróżnienie od chromowego piropu jest najtrudniejsze i opiera się głównie na analizie chemicznej - knorringit jest członem skrajnym szeregu z piropem, z definicji zawierającym >50% cząsteczki Mg₃Cr₂(SiO₄)₃. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy knorringitu są niezwykle rzadkie. Zazwyczaj występuje w formie nieregularnych, zaokrąglonych lub obtoczonych ziaren o średnicy od ułamków milimetra do kilku milimetrów, rozproszonych w skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Knorringit jest minerałem wysokociśnieniowym, tworzącym się w warunkach panujących w górnym płaszczu Ziemi, na głębokościach przekraczających 150 km. Krystalizuje w skałach ultramaficznych, takich jak perydotyty i eklogity. Na powierzchnię Ziemi jest transportowany w postaci ksenolitów (fragmentów skał płaszcza) w obrębie magm kimberlitowych i lamproitowych, które tworzą kominy wulkaniczne. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami wysokociśnieniowymi, które są charakterystyczne dla środowiska płaszcza Ziemi. Najważniejszym minerałem towarzyszącym jest diament. Inne typowe asocjacje obejmują oliwin, pirop (inny granat), enstatyt, diopsyd (szczególnie chromowy diopsyd) oraz ilmenit. ## Lokalizacje Jako minerał wskaźnikowy diamentów, knorringit jest znajdowany we wszystkich głównych regionach kimberlitowych świata. Do najważniejszych lokalizacji należą kominy kimberlitowe w Jakucji (Rosja), w tym słynna kopalnia Udacznaja, gdzie został odkryty. Występuje również w Lesotho, Botswanie, RPA (np. w rejonie Kimberley), a także w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych (Arkansas, Wyoming).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska knorringitu jest nierozerwalnie związana z jego rolą jako minerału wskaźnikowego diamentów. Najbardziej pożądane są okazy, w których widoczne, intensywnie zielone ziarna knorringitu tkwią w oryginalnej, kontrastującej matrycy kimberlitowej lub perydotytowej. Szczególnie cenne są próbki, gdzie knorringit współwystępuje z widocznym mikrodiamencikiem. Wielkość i intensywność barwy ziaren knorringitu również podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i cenione przez kolekcjonerów okazy pochodzą z kominów kimberlitowych w Jakucji w Rosji, zwłaszcza z kopalni Udacznaja, która jest lokalizacją typową dla tego minerału. Okazy z afrykańskich pól kimberlitowych, np. z Lesotho, również są dostępne na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy knorringitu, zazwyczaj w postaci drobnych ziaren w skale macierzystej, można czyścić miękką, suchą szczoteczką w celu usunięcia kurzu. Jeśli jest to konieczne, można użyć wody destylowanej. Ze względu na jego twardość, jest stosunkowo odporny na zarysowania podczas ostrożnego czyszczenia. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami i chemikaliami. Chociaż jest to minerał stabilny, nie należy go poddawać gwałtownym zmianom temperatury ani czyszczeniu ultradźwiękowemu, które mogłoby uszkodzić skałę macierzystą lub sam minerał, jeśli zawiera wewnętrzne spękania. ## Przechowywanie Okazy knorringitu najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach pokojowych, w oryginalnej skale macierzystej (kimberlicie lub perydotycie). Należy chronić je przed kurzem, przechowując w zamkniętych pudełkach lub gablotach. Nie wymaga specjalnej ochrony przed światłem.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej