Kleinite

Wzór chemiczny: (Hg₂N)₁+(Cl,S₆+O₄)·nH₂O

Kleinit to rzadki, fotoczuły minerał rtęci o charakterystycznej, kanarkowo-żółtej barwie, ciemniejący pod wpływem światła.

## Charakterystyka Kleinit jest złożonym halogenkiem i siarczanem hydratowanym z grupy azotków rtęci. Tworzy najczęściej niewielkie, sześcioboczne, pryzmatyczne lub tabliczkowe kryształy. Występuje także w formie skupień ziarnistych lub jako naloty. Charakterystyczną cechą kleinittu jest jego intensywna, kanarkowo-żółta do pomarańczowo-żółtej barwa. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości około 3.5 w skali Mohsa. Odznacza się diamentowym połyskiem i jest przezroczysty do przeświecającego. Jest niezwykle gęsty, co jest typowe dla minerałów rtęci. Jego najbardziej niezwykłą właściwością jest fotoczułość - pod wpływem światła stopniowo ciemnieje, zmieniając barwę na oliwkowozieloną, a nawet czarną. ## Barwy i odmiany Główną barwą kleinittu jest kanarkowo-żółta, przechodząca w odcienie pomarańczowe. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych, jednak okazy różnią się stopniem zmiany barwy w zależności od czasu ekspozycji na światło. ## Historia i nazwa Kleinit został opisany po raz pierwszy w 1905 roku przez Alfreda E. Koeniga. Nazwa minerału honoruje Carla Kleina (1842–1907), niemieckiego profesora mineralogii i krystalografii z Uniwersytetu w Berlinie, za jego wkład w badania nad krystalografią. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, toksyczność i niestabilność, kleinit nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5
Połysk: Adamantine
Rysa: Yellow
Gęstość: 7.9-8.0
Łupliwość: Perfect on {0001}
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Transparent to translucent
Układ krystaliczny: Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to kanarkowo-żółta barwa, heksagonalny pokrój kryształów, diamentowy połysk oraz bardzo wysoka gęstość. Najważniejszym testem jest obserwacja zmiany barwy (ciemnienia) pod wpływem światła. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi żółtymi minerałami wtórnymi stref utleniania, takimi jak terlinguaite czy eglestonite, które często z nim współwystępują. Odróżnia go od nich charakterystyczny heksagonalny kształt kryształów oraz wyraźna fotoczułość. Od siarki rodzimej różni się znacznie wyższą gęstością i formą kryształów. ## Formy kryształów Tworzy dobrze wykształcone, sześcioboczne kryształy o pokroju pryzmatycznym, tabliczkowym lub bipiramidalnym. Występuje również w postaci skupień ziarnistych i proszkowych nalotów.

Środowisko występowania

## Geneza Kleinit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż rtęci. Krystalizuje w suchych, pustynnych warunkach z roztworów bogatych w rtęć, chlor i siarczany. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami rtęci, takimi jak rtęć rodzima, kalomel, terlinguait, montroydyt, eglestonit, a także z gipsem, kalcytem i barytem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, skąd pochodzą najlepsze okazy, to rejon Terlingua w hrabstwie Brewster w Teksasie (USA), zwłaszcza w kopalniach Mariposa i Perry. Znany jest również z kopalni McDermitt w hrabstwie Humboldt w Nevadzie (USA) oraz z kilku miejsc w Niemczech (np. w Palatynacie).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi, przezroczystymi kryształami o intensywnej, kanarkowo-żółtej barwie, które nie zostały jeszcze przyciemnione przez światło. Ważna jest również estetyczna kompozycja na skale macierzystej (matriksie) oraz asocjacja z innymi rzadkimi minerałami rtęci. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy pochodzące z historycznych lokalizacji w dystrykcie Terlingua w Teksasie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Kategorycznie unikać czyszczenia na mokro, zwłaszcza z użyciem wody, która może reagować z minerałem. Dopuszczalne jest jedynie delikatne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać ekspozycji na światło słoneczne i intensywne oświetlenie sztuczne, które powoduje nieodwracalne ciemnienie minerału. Unikać wysokich temperatur, które mogą prowadzić do jego rozkładu i uwalniania toksycznych par rtęci. Chronić przed wszelkimi chemikaliami. Ze względu na wysoką toksyczność rtęci, należy unikać bezpośredniego kontaktu ze skórą, wdychania pyłu i zawsze myć ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy kleinittu muszą być przechowywane w całkowitej ciemności, najlepiej w szczelnym, wyściełanym pudełku, aby zapobiec ekspozycji na światło i przypadkowemu uszkodzeniu. Pudełko powinno być wyraźnie oznaczone jako zawierające toksyczny minerał rtęci.