Kleberite

Wzór chemiczny: Fe<sup>3+</sup>Ti<sup>4+</sup><sub>6</sub>O<sub>11</sub>(OH)<sub>5</sub>

Kleberyt to zdyskredytowana nazwa minerału, uznawanego obecnie za mieszaninę tlenków tytanu (głównie anatazu lub rutylu) i wodorotlenków żelaza.

## Charakterystyka Kleberyt to nazwa nadana materiałowi, który ostatecznie został zdyskredytowany jako odrębny gatunek mineralny. Okazy opisywane jako kleberyt składają się zazwyczaj z drobnoziarnistych skupień anatazu, rzadziej rutylu, z domieszką wodorotlenków żelaza, takich jak goethyt. Zwykle tworzy niewielkie, tabliczkowe kryształy o zarysach heksagonalnych, które często grupują się w rozetowe agregaty. Formy te są jednak pseudomorfozami po niezidentyfikowanym pierwotnym minerale. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na bycie mieszaniną, właściwości fizyczne kleberytu są zmienne. Twardość materiału oceniano na około 6 w skali Mohsa, a jego gęstość na 4,1 g/cm³. Połysk opisywano jako półmetaliczny, a sam materiał jest nieprzezroczysty. Właściwości te odzwierciedlają wypadkową cech jego głównych składników. ## Barwy i odmiany Okazy historycznie określane jako kleberyt mają barwę od czerwonobrunatnej do niemal czarnej. Rysa jest czerwonobrunatna. Nie wyróżnia się żadnych odmian, ponieważ nie jest to zatwierdzony minerał. ## Historia i nazwa Nazwa została nadana na cześć Willa Klebera (1906-1970), niemieckiego krystalografa i mineraloga z Uniwersytetu Humboldta w Berlinie. Materiał opisano z kopalni grafitu Kropfmühl w Bawarii (Niemcy). Początkowo uznany za nowy minerał, został ostatecznie zdyskredytowany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) po badaniach, które wykazały, że jest to mieszanina, a nie jednorodna faza krystaliczna.

Właściwości

Twardość Mohsa
~6
Połysk
Sub-metallic
Rysa
Red-brown
Gęstość
4.1
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja "kleberytu" jest w praktyce niemożliwa bez zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD), która pozwala na zidentyfikowanie jego poszczególnych składników mineralnych (anatazu, rutylu, goethytu). Cechą charakterystyczną historycznych okazów są małe, pseudoheksagonalne, rozetowe agregaty o czerwonobrunatnej barwie. ## Odróżnianie od podobnych Był pierwotnie mylony z ilmenitem lub hematytem ze względu na podobny wygląd i paragenezę. Od hematytu odróżnia go rysa (hematyt ma rysę wiśniowoczerwoną), a od ilmenitu brak właściwości magnetycznych. Ostateczne rozróżnienie wymaga jednak potwierdzenia, że jest to polikrystaliczna mieszanina, a nie pojedynczy minerał. ## Formy kryształów Najczęściej występuje w formie niewielkich, tabliczkowych kryształów tworzących charakterystyczne, promieniste skupienia przypominające rozety. Są to pseudomorfozy, czyli formy wtórne, które zachowały zewnętrzny kształt pierwotnego, nieznanego minerału, który został całkowicie zastąpiony przez mieszaninę tlenków.

Środowisko występowania

## Geneza Kleberyt powstawał w wyniku procesów hydrotermalnych lub metamorficznych niskiego stopnia. W stanowisku typowym (Kropfmühl) jest produktem przeobrażenia wcześniejszego, nieznanego minerału tytanu w obrębie złoża grafitu. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej współwystępuje z grafitem, kwarcem i różnymi skaleniami. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i historycznie istotnym miejscem występowania materiału opisywanego jako kleberyt jest kopalnia grafitu Kropfmühl koło Passau w Lesie Bawarskim, Niemcy.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako materiał o znaczeniu głównie historycznym, wartość kolekcjonerska kleberytu jest nierozerwalnie związana z pochodzeniem z lokalizacji typowej (Kropfmühl, Niemcy). Najbardziej pożądane są okazy z dobrze wykształconymi, nieuszkodzonymi rozetowymi agregatami, wyraźnie osadzonymi na kontrastującej matrycy (np. na graficie). Wartość okazu podnosi stara etykieta potwierdzająca jego historyczny charakter. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczna lokalizacja typowa w Kropfmühl w Bawarii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy można bezpiecznie czyścić za pomocą miękkiej, suchej szczoteczki w celu usunięcia kurzu. W razie potrzeby dopuszczalne jest użycie wody destylowanej, jednak należy unikać długotrwałego namaczania. Po czyszczeniu na mokro okaz należy dokładnie wysuszyć. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i silnymi środkami chemicznymi, które mogłyby reagować ze składnikami żelazowymi (np. goethytem). Czyszczenie ultradźwiękowe jest niewskazane, ponieważ może uszkodzić delikatne, rozetowe agregaty. ## Przechowywanie Kleberyt jest stabilny i nie wymaga specjalnych warunków przechowywania. Należy go trzymać w miejscu nienarażonym na uszkodzenia mechaniczne, najlepiej w zamykanym pudełku klaserowym, aby chronić kruche formy krystaliczne.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej