Kirkiite
Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>10</sub>Bi<sup>3+</sup><sub>3</sub>As<sup>3+</sup><sub>3</sub>S<sup>2-</sup><sub>19</sub>
Kirkiit to rzadki, ołowiano-bizmutowo-arsenowy siarczek o metalicznym połysku, znajdowany w złożach hydrotermalnych.
Opis
## Charakterystyka Kirkiit jest minerałem z grupy siarkosoli, chemicznie klasyfikowanym jako siarczek ołowiu, bizmutu i arsenu. Tworzy skupienia zbite, ziarniste lub występuje w formie wrostków w innych minerałach. Rzadko obserwuje się go w postaci niewielkich, tabliczkowych kryształów. Ma metaliczny połysk i szaroczarną barwę, a na świeżym przełamie jest bardzo błyszczący. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się stosunkowo niską twardością, wynoszącą 3,5 w skali Mohsa, oraz znaczną gęstością, sięgającą 6,96 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów. Jest całkowicie nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Kirkiit występuje w jednolitym, szaroczarnym kolorze. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od jego lokalizacji typowej - kopalni Kirki w regionie Tracji Zachodniej w Grecji. Został on oficjalnie uznany jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1984 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, kirkiit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz kolekcjonerskiego.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi kirkiitu są jego wysoka gęstość (okaz jest ciężki jak na swój rozmiar), metaliczny połysk, szaroczarna barwa i czarna rysa. Jego występowanie w paragenezie z innymi rzadkimi siarkosolami w znanych lokalizacjach jest silną wskazówką diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Makroskopowe odróżnienie kirkiitu od wielu innych siarkosoli ołowiu (np. galeny, jordanitu, boulangerytu) jest praktycznie niemożliwe. Galena ma jednak doskonałą łupliwość w trzech kierunkach, co prowadzi do jej kostkowego rozpadu. Pewna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kirkiit najczęściej tworzy anhedralne (nieforemne) ziarna i masywne skupienia. Bardzo rzadko spotykane są jego własne kryształy, które przyjmują postać niewielkich, tabliczkowych form o jednoskośnej symetrii.
Środowisko geologiczne
## Geneza Kirkiit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w warunkach niskich do średnich temperatur, krystalizując w żyłach kruszcowych, zwłaszcza w systemach żyłowych typu węglanowo-fluorytowo-barytowo-siarczkowego. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi siarczkami i siarkosolami. Do jego najczęstszych minerałów towarzyszących należą galena, bizmutynit, piryt, wurcyt, jordanit i liveingit. Minerałami płonnymi (gangowymi) w jego otoczeniu są zazwyczaj baryt, fluoryt, kwarc i kalcyt. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania kirkiitu są kopalnie w rejonie Kirki (w szczególności złoże St. Philippos) w Grecji, skąd pochodzą najlepsze znane okazy. Poza Grecją, jego obecność odnotowano w kilku innych miejscach na świecie, m.in. w kopalni Toyoha w Japonii oraz w kamieniołomie Lengenbach w Szwajcarii, jednak są to wystąpienia o znacznie mniejszym znaczeniu.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska kirkiitu wynika przede wszystkim z jego rzadkości. Najbardziej cenione są bogate agregaty, w których kirkiit występuje w towarzystwie innych rzadkich siarkosoli z lokalizacji typowej. Okazy z widocznymi, nawet niewielkimi, formami krystalicznymi są uważane za wyjątkowe. Czystość i wielkość skupień również wpływają na wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądanym i znanym źródłem okazów kolekcjonerskich kirkiitu są kopalnie w rejonie Kirki w Grecji. Okazy z tej lokalizacji stanowią standard dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy kirkiitu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać wody, a w szczególności myjek ultradźwiękowych i środków chemicznych, które mogą uszkodzić jego powierzchnię. ## Czego unikać Minerał jest miękki i podatny na zarysowania. Należy chronić go przed kontaktem z twardszymi minerałami. Jako siarczek, może być wrażliwy na wilgotne powietrze i działanie kwasów. Ze względu na zawartość ołowiu i arsenu, należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie kirkiitu w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętym pudełku klaserowym, aby ograniczyć dostęp powietrza i chronić go przed uszkodzeniami mechanicznymi.