Kirkiite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>10</sub>Bi<sup>3+</sup><sub>3</sub>As<sup>3+</sup><sub>3</sub>S<sup>2-</sup><sub>19</sub>

Kirkiit to rzadki, ołowiano-bizmutowo-arsenowy siarczek o metalicznym połysku, znajdowany w złożach hydrotermalnych.

## Charakterystyka Kirkiit jest minerałem z grupy siarkosoli, chemicznie klasyfikowanym jako siarczek ołowiu, bizmutu i arsenu. Tworzy skupienia zbite, ziarniste lub występuje w formie wrostków w innych minerałach. Rzadko obserwuje się go w postaci niewielkich, tabliczkowych kryształów. Ma metaliczny połysk i szaroczarną barwę, a na świeżym przełamie jest bardzo błyszczący. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się stosunkowo niską twardością, wynoszącą 3,5 w skali Mohsa, oraz znaczną gęstością, sięgającą 6,96 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających ołów. Jest całkowicie nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Kirkiit występuje w jednolitym, szaroczarnym kolorze. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od jego lokalizacji typowej - kopalni Kirki w regionie Tracji Zachodniej w Grecji. Został on oficjalnie uznany jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1984 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, kirkiit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz kolekcjonerskiego.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
6.96
Łupliwość
Dobra na {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Monokliniczny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi kirkiitu są jego wysoka gęstość (okaz jest ciężki jak na swój rozmiar), metaliczny połysk, szaroczarna barwa i czarna rysa. Jego występowanie w paragenezie z innymi rzadkimi siarkosolami w znanych lokalizacjach jest silną wskazówką diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Makroskopowe odróżnienie kirkiitu od wielu innych siarkosoli ołowiu (np. galeny, jordanitu, boulangerytu) jest praktycznie niemożliwe. Galena ma jednak doskonałą łupliwość w trzech kierunkach, co prowadzi do jej kostkowego rozpadu. Pewna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kirkiit najczęściej tworzy anhedralne (nieforemne) ziarna i masywne skupienia. Bardzo rzadko spotykane są jego własne kryształy, które przyjmują postać niewielkich, tabliczkowych form o jednoskośnej symetrii.

Środowisko występowania

## Geneza Kirkiit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w warunkach niskich do średnich temperatur, krystalizując w żyłach kruszcowych, zwłaszcza w systemach żyłowych typu węglanowo-fluorytowo-barytowo-siarczkowego. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi siarczkami i siarkosolami. Do jego najczęstszych minerałów towarzyszących należą galena, bizmutynit, piryt, wurcyt, jordanit i liveingit. Minerałami płonnymi (gangowymi) w jego otoczeniu są zazwyczaj baryt, fluoryt, kwarc i kalcyt. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania kirkiitu są kopalnie w rejonie Kirki (w szczególności złoże St. Philippos) w Grecji, skąd pochodzą najlepsze znane okazy. Poza Grecją, jego obecność odnotowano w kilku innych miejscach na świecie, m.in. w kopalni Toyoha w Japonii oraz w kamieniołomie Lengenbach w Szwajcarii, jednak są to wystąpienia o znacznie mniejszym znaczeniu.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska kirkiitu wynika przede wszystkim z jego rzadkości. Najbardziej cenione są bogate agregaty, w których kirkiit występuje w towarzystwie innych rzadkich siarkosoli z lokalizacji typowej. Okazy z widocznymi, nawet niewielkimi, formami krystalicznymi są uważane za wyjątkowe. Czystość i wielkość skupień również wpływają na wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądanym i znanym źródłem okazów kolekcjonerskich kirkiitu są kopalnie w rejonie Kirki w Grecji. Okazy z tej lokalizacji stanowią standard dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kirkiitu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać wody, a w szczególności myjek ultradźwiękowych i środków chemicznych, które mogą uszkodzić jego powierzchnię. ## Czego unikać Minerał jest miękki i podatny na zarysowania. Należy chronić go przed kontaktem z twardszymi minerałami. Jako siarczek, może być wrażliwy na wilgotne powietrze i działanie kwasów. Ze względu na zawartość ołowiu i arsenu, należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie kirkiitu w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętym pudełku klaserowym, aby ograniczyć dostęp powietrza i chronić go przed uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej