Kimuraite-(Y)

Wzór chemiczny: CaY<sub>2</sub>(CO<sub>3</sub>)<sub>4</sub>·6H<sub>2</sub>O

Kimurait-(Y) to rzadki uwodniony węglan wapnia i itru, tworzący drobne, różowe lub fioletoworóżowe skupienia i tabliczkowe kryształy.

## Charakterystyka Kimurait-(Y) jest rzadkim minerałem z grupy węglanów, chemicznie klasyfikowanym jako uwodniony węglan wapnia i itru. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Kryształy te często tworzą promieniste agregaty, rozetki lub sferulityczne skupienia o jedwabistym połysku. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, jego cechy są najczęściej obserwowane pod powiększeniem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się niską twardością, wynoszącą około 2.5 w skali Mohsa, co oznacza, że jest bardzo miękki i podatny na zarysowania. Ma szklisty, a na powierzchniach agregatów często jedwabisty lub perłowy połysk. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość wynosi około 2.95 g/cm³. ## Barwy i odmiany Kimurait-(Y) występuje w odcieniach od jasnoróżowego i fioletoworóżowego do niemal bezbarwnego. Jego barwa jest jedną z jego charakterystycznych cech wizualnych. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1986 roku przez japońskich mineralogów (J. Nagashima, R. Miyawaki, J. Takase, I. Nakai, K. Ogawa, S. Shibuva, H. Harada). Nazwa honoruje Kena-ichiro Kimurę (1896–1988), emerytowanego profesora chemii analitycznej na Uniwersytecie Tokijskim, za jego wkład w geochemię pierwiastków ziem rzadkich w Japonii. Przyrostek "-(Y)" w nazwie wskazuje na dominację itru wśród pierwiastków ziem rzadkich w jego składzie chemicznym. Miejscem typowym (locus typicus) jest kopalnia Kirigo w prefekturze Saga w Japonii.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Vitreous, Silky, Pearly
Rysa
White
Gęstość
2.95
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kimurait-(Y) można rozpoznać po jego charakterystycznej różowej lub fioletoworóżowej barwie, jedwabistym połysku oraz typowych formach występowania – promienistych agregatach i rozetkach złożonych z bardzo małych, tabliczkowych kryształów. Jego niska twardość (ok. 2.5) jest również istotną wskazówką. Reaguje z kwasami, wydzielając dwutlenek węgla, jednak ze względu na rzadkość i delikatność materiału, test ten jest wysoce niewskazany. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi węglanami pierwiastków ziem rzadkich, takimi jak lantanit-(Y) czy tengerit-(Y), które często z nim współwystępują i mają podobne formy. Lantanit-(Y) ma podobny pokrój, ale zazwyczaj jest biały lub żółtawy. Tengerit-(Y) tworzy kredowobiałe, ziemiste naloty. Precyzyjne odróżnienie tych minerałów bez zaawansowanych metod analitycznych (np. XRD, EDS) jest praktycznie niemożliwe. ## Formy kryształów Kryształy kimuraitu-(Y) są bardzo małe, zwykle o długości poniżej 1 mm. Przyjmują formę cienkich tabliczek lub listewek o pokroju pseudoheksagonalnym. Najczęściej tworzą promieniste, gwiaździste lub sferulityczne agregaty i rozetki.

Środowisko występowania

## Geneza Kimurait-(Y) jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach wietrzenia pegmatytów granitowych bogatych w pierwiastki ziem rzadkich. Tworzy się w wyniku procesów hydrotermalnych zachodzących w niskich temperaturach lub jako produkt alteracji wcześniejszych minerałów itru, takich jak itrialit-(Y). ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi wtórnymi węglanami pierwiastków ziem rzadkich. Najczęściej towarzyszą mu lantanit-(Y), tengerit-(Y), lokkait-(Y) oraz minerały pierwotne, takie jak itrialit-(Y), gadolinit-(Y), allanit i fluoryt. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowisko, będące jednocześnie miejscem typowym, to kopalnia Kirigo w prefekturze Saga w Japonii. Minerał ten został również zidentyfikowany w kilku innych miejscach na świecie, w tym w Norwegii (np. w pegmatytach w rejonie Tørdal, Telemark), Szwecji (kopalnia Östanmossa) oraz w Stanach Zjednoczonych (np. Baringer Hill w Teksasie).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska kimuraitu-(Y) zależy przede wszystkim od jakości i wykształcenia jego agregatów. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnymi, dobrze uformowanymi rozetkami lub promienistymi skupieniami o intensywnej, różowej barwie. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz obecność minerałów towarzyszących. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, okazy nadające się do oglądania pod powiększeniem (tzw. mikrominerały) są standardem. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i cenione okazy pochodzą z lokalizacji typowej – kopalni Kirigo w Japonii. Są one jednak niezwykle rzadkie na rynku kolekcjonerskim. Okazy z Norwegii, choć również rzadkie, bywają czasami dostępne.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kimuraitu-(Y) są niezwykle delikatne i wrażliwe. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Jeśli jest to konieczne, można użyć bardzo miękkiego pędzelka do usunięcia luźnych cząstek kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą, ponieważ minerał jest w niej częściowo rozpuszczalny. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami i innymi chemikaliami, które mogą go uszkodzić lub rozpuścić. Minerał jest bardzo miękki, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami, otarciami i kontaktem z twardszymi minerałami. Należy również unikać wysokich temperatur, które mogą prowadzić do jego dehydratacji (utraty wody) i zniszczenia struktury. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (np. typu "perky box"), aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i zmianami wilgotności. Ekspozycja powinna odbywać się z dala od bezpośredniego światła słonecznego i źródeł ciepła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej