Kimrobinsonite
Wzór chemiczny: Ta<sup>5+</sup>(OH)<sub>3</sub>(O,CO<sub>3</sub>)
Ekstremalnie rzadki minerał tantalu o pokroju mikroskopijnych, sześciennych kryształów, znajdowany wyłącznie w pegmatycie Tanco w Kanadzie.
Opis
## Charakterystyka Kimrobinsonit jest uwodnionym tlenowęglanem tantalu, tworzącym bardzo małe, ale dobrze wykształcone kryształy. Zazwyczaj mają one formę sześcianów o wielkości nieprzekraczającej 0.1 mm. Występuje jako pojedyncze kryształy, ich skupienia, a także w postaci ziaren bez wyraźnych ścian (anhedralnych) oraz jako naloty i obrosty na innych minerałach tantalowych. Ma barwę od bladożółtej, przez intensywnie żółtą, do pomarańczowożółtej i charakteryzuje się silnym, diamentowym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Połysk minerału jest diamentowy. Kryształy są przeświecające do nieprzezroczystych. Przełam jest muszlowy. Z powodu mikroskopijnej wielkości kryształów, twardość nie została precyzyjnie określona. Gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 6.35 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w odcieniach żółci - od bardzo jasnych i bladych, po nasycone, pomarańczowożółte barwy. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Kimrobinsonit został uznany za nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1983 roku, a jego pełny opis opublikowano w 1984 roku. Nazwa honoruje dr. George'a Willarda Robinsona (ur. 1946), amerykańskiego mineraloga i kustosza A. E. Seaman Mineral Museum w Houghton (Michigan, USA), w uznaniu jego wkładu w mineralogię. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, kimrobinsonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów (tzw. mikrominerałów).
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja kimrobinsonitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych. Ze względu na mikroskopijny rozmiar, wymaga to użycia skaningowego mikroskopu elektronowego z analizatorem EDS lub WDS w celu potwierdzenia składu chemicznego (dominacja tantalu, obecność grup hydroksylowych i węglanowych). Pomocna jest także dyfrakcja rentgenowska (XRD) do określenia struktury krystalicznej. Wstępną wskazówką może być sześcienna forma kryształów i diamentowy połysk w asocjacji z innymi minerałami tantalu. ## Odróżnianie od podobnych Kimrobinsonit można łatwo pomylić z innymi żółtymi lub brązowymi minerałami tantalu występującymi w tym samym środowisku, zwłaszcza z minerałami z grupy mikrolitu. Mikrolit również krystalizuje w układzie regularnym i często ma podobną barwę, co sprawia, że wizualne odróżnienie jest niemożliwe. Pewne rozróżnienie wymaga analizy chemicznej. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, ostre kryształy sześcienne, często o krawędziach zmodyfikowanych przez inne, słabiej rozwinięte ściany. Występuje również w formie nieregularnych ziaren i skupień, a także jako cienkie powłoki na innych minerałach.
Środowisko geologiczne
## Geneza Kimrobinsonit powstaje w późnych stadiach krystalizacji w złożonych, wysoko zróżnicowanych pegmatytach granitowych typu LCT (bogate w lit, cez i tantal). Jest minerałem wtórnym lub hydrotermalnym, tworzącym się w wyniku przemian wcześniejszych minerałów tantalu w środowisku bogatym w wodę i dwutlenek węgla. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi, często rzadkimi, minerałami tantalu i litu. Do jego typowych asocjacji należą wodginit, tantalite-(Mn), minerały z grupy mikrolitu, simpsonit oraz beryllonit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania kimrobinsonitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Tanco, położona nad jeziorem Bernic Lake w prowincji Manitoba w Kanadzie. Jest to jedno z najsłynniejszych na świecie złóż pegmatytowych bogatych w rzadkie pierwiastki.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jakość okazu kimrobinsonitu, będącego mikrominerałem, ocenia się według innych kryteriów niż w przypadku okazów makroskopowych. Najwyżej cenione są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi, pojedynczymi kryształami sześciennymi, które są wyraźnie wyeksponowane na matrycy skalnej. Ważna jest również wielkość kryształu (nawet jeśli jest to ułamek milimetra), jego intensywna barwa oraz estetyczna asocjacja z innymi rzadkimi minerałami. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kimrobinsonitu jest kopalnia Tanco w Kanadzie. Okazy z tej lokalizacji są standardem dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy kimrobinsonitu to niemal wyłącznie mikrominerały, które są bardzo delikatne. Czyszczenie nie jest zalecane. W razie konieczności usunięcia kurzu można użyć bardzo ostrożnie strumienia sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na wszelkie wstrząsy mechaniczne i otarcia. Należy chronić go przed kontaktem z chemikaliami, kwasami i detergentami. Nie należy poddawać go czyszczeniu ultradźwiękowemu. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać wyłącznie w specjalistycznych pudełkach na mikrominerały (tzw. micromount), z odpowiednią etykietą. Chronić przed kurzem, wibracjami i bezpośrednim kontaktem z innymi minerałami.