Kieftite

Wzór chemiczny: CoSb<sub>3</sub>

Kieftyt to bardzo rzadki antymonek kobaltu z grupy skutterudytu, tworzący metaliczne, cynowobiałe ziarna w złożach hydrotermalnych.

## Charakterystyka Kieftyt jest minerałem z grupy skutterudytu, będącym antymonkiem kobaltu. Występuje niezwykle rzadko, najczęściej w formie nieregularnych ziaren lub wrosłych skupień w innych minerałach kruszcowych. Dobrze wykształcone kryształy są ekstremalnie rzadkie. Z wyglądu jest to typowy minerał kruszcowy o metalicznym połysku i cynowobiałej lub stalowoszarej barwie, która z czasem może pokrywać się ciemniejszym nalotem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest nieprzezroczysty i odznacza się silnym, metalicznym połyskiem. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 5.5, co czyni go stosunkowo twardym. Jest przy tym kruchy. Cechuje się dużą gęstością, wynoszącą około 8.1 g/cm³, co jest wyczuwalne nawet w niewielkich okazach. ## Barwy i odmiany Kieftyt ma barwę cynowobiałą do stalowoszarej, czasem z delikatnym odcieniem różowawym lub żółtawym. Na zwietrzałych powierzchniach matowieje i ciemnieje. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 1993 roku przez Svena-Axela S. Gyllenhammara i Örjana Amcoffa. Nazwa kieftyt honoruje Cornelisa "Keesa" Kiefta (1924–1992), profesora mineralogii kruszców na Vrije Universiteit w Amsterdamie, w uznaniu jego wkładu w badania rud kobaltu i niklu, w tym ze złoża Tunaberg w Szwecji, które jest lokalizacją typową dla kieftytu. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość kieftyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
8.1
Łupliwość
None
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kieftyt w skali makroskopowej jest praktycznie niemożliwy do odróżnienia od innych minerałów z grupy skutterudytu. Jego kluczowe cechy to metaliczny połysk, cynowobiała barwa, duża gęstość oraz występowanie w paragenezie z innymi minerałami kobaltu, niklu i arsenu. Pewna identyfikacja jest możliwa wyłącznie przy użyciu zaawansowanych technik analitycznych, takich jak analiza składu chemicznego w mikroobszarze (EDS, WDS). ## Odróżnianie od podobnych Kieftyt jest wizualnie identyczny ze skutterudytem (dominujący arsen) i nikielskutterudytem (dominujący nikiel). Można go również pomylić z innymi metalicznymi minerałami, takimi jak arsenopiryt, saffloryt, kobaltyn czy ullmannit. Odróżnienie polega na stwierdzeniu dominacji kobaltu i antymonu w składzie chemicznym. ## Formy kryształów Kryształy są niezwykle rzadkie i, jeśli występują, przyjmują formy typowe dla układu regularnego, takie jak sześciany i ośmiościany. Zazwyczaj kieftyt tworzy jednak skupienia ziarniste i masywne, często w zrostach z innymi minerałami.

Środowisko występowania

## Geneza Kieftyt powstaje w warunkach hydrotermalnych, w żyłach kruszcowych o średnich temperaturach formowania. Jest składnikiem paragenez kobaltowo-niklowo-arsenowo-antymonowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami z grupy skutterudytu, a także z kobaltynem, gersdorfitem, arsenopirytem, safflorytem, ullmannitem, chalkopirytem oraz srebrem rodzimym. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska kieftytu na świecie to jego lokalizacja typowa w kopalniach w rejonie Tunaberg w Szwecji oraz słynny dystrykt górniczy Bou Azzer w Maroku, znany z bogactwa minerałów kobaltu. Poza tymi dwoma miejscami, jest notowany tylko z kilku innych, niewielkich wystąpień na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu kieftytu ocenia się przede wszystkim na podstawie jego bogactwa w próbce oraz potwierdzenia identyfikacji. Ponieważ minerał ten występuje głównie w formie mikroskopijnych ziaren, każdy okaz, w którym jest on widoczny gołym okiem, jest uznawany za wartościowy. Wyjątkowo cenione są rzadkie zrosty z innymi dobrze wykształconymi minerałami z paragenezy. Jakiekolwiek ślady form krystalicznych drastycznie podnoszą wartość naukową i kolekcjonerską okazu. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione okazy, choć zazwyczaj mikroskopowe, pochodzą z lokalizacji typowej w Tunaberg w Szwecji oraz z Bou Azzer w Maroku. Okazy z Maroka bywają niekiedy bogatsze i tworzą większe nagromadzenia.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kieftytu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą, zwłaszcza na dłuższy czas, może przyspieszyć proces utleniania i matowienia powierzchni. W razie konieczności można użyć alkoholu izopropylowego, aplikując go precyzyjnie i szybko osuszając okaz. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi środkami chemicznymi, które mogą gwałtownie reagować z minerałem. Kieftyt jest wrażliwy na wilgotne powietrze, które powoduje jego ciemnienie. Jako minerał kruchy, jest podatny na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętym, szczelnym pudełku typu "membrane box" lub w klaserze z pochłaniaczem wilgoci. Chroni to minerał przed utlenianiem i kurzem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej