Kidwellite
Wzór chemiczny: NaFe<sup>3+</sup><sub>9+x</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>6</sub>(OH)<sub>11</sub>·3H<sub>2</sub>O (x ≈ 1/3)
Kidwellit to rzadki, uwodniony fosforan sodu i żelaza, tworzący charakterystyczne, promieniste agregaty o jedwabistym połysku i barwie od żółtej do zielonej.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4
- Połysk
- Jedwabisty
- Rysa
- Jasnożółta
- Gęstość
- 3.4
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przeświecający do nieprzezroczystego
- Układ krystaliczny
- Jednoskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kidwellit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej formie występowania - kulistych lub półkulistych agregatach o promienisto-włóknistej budowie wewnętrznej. Kluczowe cechy to także jedwabisty połysk, żółtozielona barwa oraz stosunkowo niska twardość. Często tworzy naskorupienia na limonitowej lub kwarcowej matrycy. ## Odróżnianie od podobnych Kidwellit bywa mylony z innymi wtórnymi fosforanami żelaza o podobnej formie i barwie, takimi jak strengit, rockbridgeit czy dufrenit. Odróżnia się od nich subtelnymi odcieniami barwy (kidwellit jest zazwyczaj jaśniejszy, bardziej żółty) oraz formą agregatów. Strengit często tworzy lepiej wykształcone, grubsze kryształy, a rockbridgeit ma zazwyczaj ciemniejszą, niemal czarną barwę. Pewne rozróżnienie wymaga jednak zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Minerał ten tworzy bardzo drobne, igiełkowe lub włoskowe kryształy, które niemal zawsze występują w postaci promienistych, sferulitycznych agregatów. Pojedyncze, wyizolowane kryształy są ekstremalnie rzadkie i mikroskopijnej wielkości. Agregaty mogą tworzyć zwarte naskorupienia lub kuliste formy o średnicy do kilku milimetrów.
Środowisko występowania
## Geneza Kidwellit jest wtórnym minerałem fosforanowym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż zawierających pierwotne minerały fosforanowe (np. apatyt) oraz minerały żelaza (np. piryt, syderyt). Tworzy się w niskich temperaturach w środowisku bogatym w żelazo i fosfor, często w pustkach i szczelinach skał osadowych, takich jak nowakulity, lub w pegmatytach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi fosforanami żelaza. Do najczęstszych minerałów towarzyszących należą strengit, rockbridgeit, dufrenit, beraunit, kakoksen, a także kwarc, goethyt i limonit, które często stanowią matrycę dla jego agregatów. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska, z których pochodzą najlepsze okazy, znajdują się w stanie Arkansas w USA, szczególnie w kopalniach Coon Creek i Fodderstack w hrabstwie Polk. Minerał ten znajdowano również w Niemczech (kopalnia Clara w Schwarzwaldzie, kopalnia Rotläufchen koło Waldgirmes), Portugalii, Hiszpanii, Czechach oraz w niewielkich ilościach w innych lokalizacjach na świecie.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, kulistymi lub półkulistymi agregatami o intensywnej, żywej barwie (od kanarkowożółtej do oliwkowozielonej). Ważny jest wysoki połysk jedwabisty oraz kontrast z matrycą skalną. Okazy, na których promieniste agregaty są liczne, nieuszkodzone i estetycznie rozmieszczone na niewielkiej matrycy, osiągają najwyższą wartość. Rozmiar poszczególnych sferulitycznych skupień również wpływa na atrakcyjność. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy kidwellitu pochodzą z lokalizacji typowej w Arkansas, USA (kopalnie Coon Creek i Fodderstack). Są one uważane za światowy standard dla tego minerału. Dobrej jakości okazy pochodzą także z niemieckiej kopalni Clara, choć często mają one nieco inną morfologię i barwę.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy kidwellitu należy czyścić bardzo ostrożnie, najlepiej na sucho, używając miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Ze względu na jego włóknistą i delikatną naturę, kontakt z wodą jest niewskazany, ponieważ może ona wniknąć w strukturę agregatów i być trudna do usunięcia, a także potencjalnie prowadzić do chemicznej degradacji minerału. Unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, w tym kwasami i silnymi zasadami. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę i długotrwałą ekspozycję na bezpośrednie światło słoneczne, które może powodować blaknięcie. Należy chronić go przed wilgocią i gwałtownymi zmianami temperatury. ## Przechowywanie Okazy kidwellitu najlepiej przechowywać w zamkniętych, suchych pojemnikach lub gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na jego kruchość, powinien być trzymany z dala od innych, twardszych minerałów, aby uniknąć zarysowań i pokruszenia delikatnych włókien.