Keyite

Wzór chemiczny: (◻₀.₅Cu²⁺₀.₅)Cu²⁺Cd²⁺Zn²⁺₂(As⁵⁺O₄)₃·H₂O

Keyit to bardzo rzadki arsenian cynku, kadmu i miedzi, tworzący charakterystyczne, niebieskie, promieniste agregaty.

## Charakterystyka Keyit jest uwodnionym arsenianem cynku, kadmu i miedzi, należącym do grupy alluaudytu. Występuje niezwykle rzadko, tworząc skupienia drobnych, pryzmatycznych kryształów, które często układają się w promieniste lub sferulityczne agregaty. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, lazurowoniebieska barwa. ## Właściwości fizyczne Kryształy keyitu są bardzo małe, zwykle nie przekraczają 1 mm długości. Minerał ten jest kruchy i charakteryzuje się szklistym połyskiem. Jego twardość w skali Mohsa wynosi od 3 do 4, a gęstość jest stosunkowo duża, mierzona na 5.65 g/cm³. ## Barwy i odmiany Keyit występuje w jednolitym, lazurowoniebieskim kolorze. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni Tsumeb w Namibii i opisany w 1977 roku przez Paula Kellera, Heinza Hessa i Pete'a J. Dunna. Nazwa honoruje Charlesa Locke'a Keya (ur. 1935), amerykańskiego kolekcjonera i handlarza minerałami z Arizony, który dostarczył pierwsze próbki do badań i był znawcą minerałów z Tsumeb. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, keyit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów (tzw. mikromontów) oraz instytucji naukowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5-4
Barwa
Deep sky blue, blue
Połysk
Vitreous
Rysa
Pale blue
Gęstość
5.106
Łupliwość
{001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Keyit jest rozpoznawalny głównie dzięki swojemu unikalnemu połączeniu cech: intensywnej lazurowoniebieskiej barwy, tworzeniu promienistych agregatów złożonych z drobnych, pryzmatycznych kryształów oraz występowaniu w specyficznym środowisku mineralnym kopalni Tsumeb. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi niebieskimi arsenianami z Tsumeb, takimi jak skorodyt, ale skorodyt ma zazwyczaj inną formę kryształów i jest szklisto-ziemisty. Lirokonit, choć podobny kolorem, krystalizuje w innym układzie i tworzy kryształy o innym kształcie. Ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS). ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy, często zakończone spadzistymi ścianami. Kryształy te niemal zawsze występują w promienistych lub sferulitycznych agregatach, rzadziej jako pojedyncze, narosłe kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Keyit jest minerałem wtórnym, który powstał w strefie utleniania (gossanie) polimetalicznego złoża hydrotermalnego w skałach dolomitowych. Utworzył się w wyniku wietrzenia pierwotnych siarczków (głównie tennantytu) bogatych w cynk, miedź i arsen, w obecności kadmu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z kwarcem, tennantytem, galenitem, olivenitem, prosperitem, ludlockitem, conicalcytem, kuprytem i anglesytem. Występuje także w towarzystwie innych rzadkich arsenianów z Tsumeb. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania keyitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Tsumeb w regionie Oshikoto w Namibii. Jest to minerał endemiczny dla tego złoża.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy keyitu to te, które posiadają dobrze wykształcone, wyraźnie widoczne promieniste agregaty o intensywnie niebieskiej barwie, kontrastujące z jasną skałą macierzystą (najczęściej kwarcem). Wielkość agregatów i bogactwo występowania na matrycy znacząco podnoszą wartość okazu. Ze względu na mikroskopowy charakter minerału, kluczowa jest estetyka całego skupienia. ## Popularne stanowiska Wszystkie znane i cenione okazy keyitu pochodzą z jednego miejsca na świecie - kopalni Tsumeb w Namibii, która została zamknięta w 1996 roku. Sprawia to, że nowe okazy nie pojawiają się już na rynku, a wszystkie dostępne pochodzą ze starych kolekcji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy keyitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka do usuwania kurzu. Ze względu na jego kruchość i potencjalną reaktywność, należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, środków chemicznych (kwasów, zasad, rozpuszczalników) oraz gwałtownych zmian temperatury. Minerał jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i wibracjami. ## Przechowywanie Okazy keyitu, zazwyczaj w formie mikromontów, powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, w zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i wilgocią.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej