Kesebolite-(Ce)

Wzór chemiczny: Ce<sup>3+</sup>Ca<sub>2</sub>Mn<sup>2+</sup>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)(SiO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>

Bardzo rzadki krzemiano-arsenian ceru, wapnia i manganu, tworzący mikroskopijne, czerwonobrązowe ziarna.

## Charakterystyka Kesebolit-(Ce) to bardzo rzadki minerał z grupy krzemianów i arsenianów, należący do minerałów ziem rzadkich z cerem jako pierwiastkiem dominującym. Występuje w postaci bardzo małych, nieregularnych (anhedralnych) ziaren, których wielkość zazwyczaj nie przekracza 0,2 mm. Okazy mają barwę od czerwonobrązowej do brązowoczerwonej i są zwykle wrośnięte w inne minerały, tworząc z nimi drobne skupienia. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością 5,5 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk i jest przeświecający. Jego gęstość obliczona na podstawie składu chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 4,15 g/cm³. ## Barwy i odmiany Kesebolit-(Ce) występuje w jednolitych barwach: czerwonobrązowej i brązowoczerwonej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. Człon -(Ce) w nazwie jest oficjalnym sufiksem wskazującym na dominację ceru w strukturze minerału, zgodnie z klasyfikacją IMA. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia – złoża manganu Kesebol w gminie Åmål w Szwecji. Został on opisany i uznany za nowy minerał w 1997 roku. Sufiks -(Ce) wskazuje, że cer jest dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich w jego składzie chemicznym. ## Zastosowania Z uwagi na swoją ekstremalną rzadkość i występowanie jedynie w formie mikroskopijnych ziaren, kesebolit-(Ce) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i mikromontów.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5
Połysk
Vitreous
Rysa
Pale brown
Gęstość
4.15
Łupliwość
None
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja kesebolitu-(Ce) na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwa. Występuje on w postaci zbyt małych, czerwonobrązowych ziaren. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS), w celu potwierdzenia jego złożonego składu chemicznego z jednoczesną obecnością ceru, wapnia, manganu, arsenu i krzemu. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi drobnymi, brązowymi minerałami współwystępującymi w złożu, takimi jak tefroit czy niektóre granaty. Odróżnienie jest możliwe niemal wyłącznie na podstawie analizy chemicznej i szczegółowych badań optycznych pod mikroskopem polaryzacyjnym. ## Formy kryształów Minerał ten nie tworzy dobrze wykształconych kryształów. Występuje wyłącznie w formie anhedralnych (nieregularnych), w przybliżeniu równowymiarowych ziaren o wielkości do 0,2 mm.

Środowisko występowania

## Geneza Kesebolit-(Ce) powstaje w warunkach metamorfizmu regionalnego w obrębie stratiformnych, zmetamorfizowanych złóż rud żelaza i manganu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z takimi minerałami jak rodonit, tefroit, sonolit, baryt, kalcyt, kwarc, andradyt oraz celsian. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania jest historyczna kopalnia Kesebol w regionie Västra Götaland w Szwecji. Potwierdzono również jego obecność w kopalni Gozaisho na wyspie Honsiu w Japonii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopowy, o wartości okazu decyduje przede wszystkim potwierdzenie jego tożsamości za pomocą analizy. Atrakcyjność podnosi bogactwo skupień (ilość i wielkość ziaren kesebolitu) na matrycy skalnej oraz czytelna asocjacja z innymi rzadkimi minerałami. Okaz musi być umieszczony w pudełku typu "micromount". ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest lokalizacja typowa – złoże Kesebol w Szwecji. Okazy z tego miejsca są najbardziej cenione przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kesebolitu-(Ce) to zazwyczaj mikromonty, które nie wymagają czyszczenia. W razie potrzeby kurz można usuwać wyłącznie za pomocą sprężonego powietrza lub bardzo miękkiego pędzelka. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Jako arsenian, minerał ten może być potencjalnie toksyczny, dlatego należy unikać wdychania pyłu podczas ewentualnej obróbki. Należy chronić go przed kontaktem z kwasami i nie używać myjek ultradźwiękowych. Stabilność w wysokiej temperaturze i pod wpływem światła nie jest znana, zaleca się więc przechowywanie w ciemnym miejscu. ## Przechowywanie Najbezpieczniejszą formą przechowywania jest specjalistyczne pudełko do mikromontów, które chroni delikatny okaz przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Każdy okaz powinien być precyzyjnie oznaczony.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej