Kelyanite

Wzór chemiczny: (Hg<sub>2</sub>)<sup>2+</sup><sub>6</sub>Sb<sup>3+</sup>O<sub>6</sub>BrCl<sub>2</sub>

Kelyanit to niezwykle rzadki tlenohalogenek rtęci i antymonu, tworzący drobne, żółte kryształy o diamentowym połysku.

## Charakterystyka Kelyanit jest bardzo rzadkim minerałem z grupy tlenków, chemicznie złożonym tlenohalogenkiem rtęci i antymonu. Występuje w postaci bardzo małych, izometrycznych kryształów, których rozmiar rzadko przekracza 0,5 mm. Najczęściej tworzy ziarniste agregaty lub naloty. Jego kryształy mają formy sześcianów, ośmiościanów lub dwunastościanów rombowych, często o zaokrąglonych krawędziach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się diamentowym połyskiem i jest przezroczysty do przeświecającego. Ma bardzo wysoką gęstość, wynoszącą około 8,35 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających rtęć. Jest stosunkowo miękki, z twardością w skali Mohsa ocenianą na 3,5. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest muszlowy. ## Barwy i odmiany Kelyanit ma charakterystyczną, jasnożółtą do żółtopomarańczowej barwę. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od rzeki Kelian (lub Kelyan) na Syberii, w pobliżu której został odkryty. Został opisany i zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1981 roku. Odkrywcami byli V.I. Vasiliev, Y.N. Maslennikov i N.A. Palchik. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, kelyanit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Adamantine
Rysa
Pale yellow
Gęstość
8.35
Łupliwość
None
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kelyanit można rozpoznać po jego charakterystycznej żółtej barwie, diamentowym połysku, bardzo wysokiej gęstości oraz występowaniu w postaci drobnych, izometrycznych kryształów. Jego asocjacja z innymi minerałami rtęci i antymonu w specyficznym środowisku geologicznym jest kluczową wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi rzadkimi, żółtymi minerałami wtórnymi, takimi jak kuzniecowit czy szachowit, z którymi często współwystępuje. Ostateczne odróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS), ze względu na podobieństwo wizualne i współwystępowanie. ## Formy kryształów Kryształy kelyanitu są izometryczne i należą do układu regularnego. Najczęściej przyjmują formę sześcianów, ośmiościanów i dwunastościanów rombowych. Często mają zaokrąglone lub skorodowane powierzchnie. Zazwyczaj tworzą drobnoziarniste agregaty i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Kelyanit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż rtęciowo-antymonowych. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przeobrażania pierwotnych rud zawierających rtęć, antymon, chlor i brom w skałach węglanowych (wapieniach i dolomitach). ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi strefy utleniania, takimi jak kalomel, rtęć rodzima, eglestonit, terlinguaite, kuzniecowit, szachowit, a także z cynobrem, antymonem rodzimym i kwarcem. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania kelyanitu jest złoże Kelyanskoye w obwodzie czytyjskim na Syberii Wschodniej w Rosji. Jest to jedyna potwierdzona i dobrze udokumentowana lokalizacja tego minerału na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu kelyanitu jest determinowana przede wszystkim przez wielkość i wykształcenie kryształów, co jest rzadkością. Najbardziej cenione są okazy z widocznymi, ostrymi kryształami o intensywnej, żółtej barwie, osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Ważna jest również bogata asocjacja z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kelyanitu jest jego lokalizacja typowa - złoże Kelyanskoye w Rosji. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość, małe rozmiary i potencjalną toksyczność (zawartość rtęci), okazy kelyanitu powinny być czyszczone wyłącznie przez specjalistów. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na ciepło. Ze względu na zawartość rtęci, należy unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Zawsze myj ręce po kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Okazy kelyanitu należy przechowywać w szczelnie zamkniętych, stabilnych pojemnikach (np. typu micromount), aby zapobiec przypadkowemu uszkodzeniu i ograniczyć potencjalną ekspozycję na pary rtęci. Przechowywać w suchym, chłodnym i ciemnym miejscu, z dala od innych minerałów, które mogłyby wejść w reakcję chemiczną.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej