Keilite

Wzór chemiczny: Fe<sup>₂+</sup>S<sup>₂-</sup>

Keilit jest siarczkiem żelaza (FeS) występującym w meteorytach, będącym żelazowym analogiem niningerytu.

## Charakterystyka Keilit to rzadki minerał z grupy siarczków, będący odmianą siarczku żelaza(II). Jest żelazowym (Fe) analogiem niningerytu, w którym magnez (Mg) jest zastąpiony przez żelazo. Występuje w postaci mikroskopijnych, subheksagonalnych lub zaokrąglonych ziaren, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających kilkuset mikrometrów. Najczęściej tworzy stałe roztwory z niningerytem i troilitem. Ze względu na swój mikroskopijny charakter i występowanie wyłącznie w meteorytach, nie tworzy okazów makroskopowych, a jego obserwacja wymaga specjalistycznego sprzętu. ## Właściwości fizyczne Jako minerał nieprzezroczysty, w świetle odbitym prezentuje szarą barwę z lekkim różowawym lub fioletowawym odcieniem. Ma połysk metaliczny. Jego twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone ze względu na rozmiar ziaren, ale szacuje się je na podstawie analogii do podobnych siarczków. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany na cześć Klausa Keila (ur. 1934), wybitnego niemiecko-amerykańskiego mineraloga i planetologa z Uniwersytetu Hawajskiego. Keil wniósł ogromny wkład w badania meteorytów, w tym w badanie siarczków w enstatytowych chondrytach. Minerał został oficjalnie zatwierdzony przez IMA w 1999 roku. ## Zastosowania Keilit nie ma żadnego zastosowania komercyjnego ani przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe, jako wskaźnik warunków panujących podczas formowania się Układu Słonecznego. Jest obiektem badań w mineralogii i planetologii.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3.5-4
Połysk: Metaliczny
Rysa: Czarna
Gęstość: 4.62
Łupliwość: Doskonała wg {100}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny: Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie keilitu jest możliwe wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych. Wymaga to analizy w świetle odbitym na polerowanym zgładzie oraz potwierdzenia składu chemicznego przy użyciu mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). Jego charakterystyczną cechą jest skład chemiczny bliski FeS z niewielkimi domieszkami magnezu, manganu i wapnia. ## Odróżnianie od podobnych Keilit jest częścią szeregu izomorficznego z niningerytem ((Mg,Fe)S) i alabandynem ((Mn,Fe)S). Odróżnienie go od tych minerałów wymaga precyzyjnej analizy chemicznej w celu określenia dominującego pierwiastka. Wizualnie w świetle odbitym jest niemal identyczny. Można go również pomylić z troilitem (FeS), który krystalizuje w układzie heksagonalnym, podczas gdy keilit w regularnym. Różnicę tę można stwierdzić za pomocą dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) lub dyfrakcji elektronów wstecznie rozproszonych (EBSD). ## Formy kryształów Keilit tworzy mikroskopijne, najczęściej anhedralne (nieprawidłowe) lub subhedralne (częściowo wykształcone) ziarna. Rzadziej obserwuje się formy zbliżone do sześcianów lub ośmiościanów, typowe dla układu regularnego.

Środowisko występowania

## Geneza Keilit jest minerałem powstającym w warunkach silnie redukcyjnych, przy bardzo niskiej prężności tlenu. Jego formowanie jest charakterystyczne dla wczesnych etapów powstawania Układu Słonecznego. Występuje niemal wyłącznie w meteorytach z grupy chondrytów enstatytowych (typy EH i EL), które powstały w wewnętrznej części mgławicy słonecznej. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla chondrytów enstatytowych, takimi jak enstatyt, kamacyt, taenit, troilit, niningeryt, oldhamit (CaS), daubréelit (FeCr₂S₄), schreibersyt ((Fe,Ni)₃P) oraz perryit ((Ni,Fe)₅(Si,P)₂). ## Lokalizacje Jako minerał meteorytowy, jego lokalizacje to miejsca spadków konkretnych meteorytów. Został zidentyfikowany między innymi w chondrytach enstatytowych takich jak: Zakłodzie (Polska), Qingzhen (Chiny), Indarch (Azerbejdżan), Saint-Sauveur (Francja) oraz w kilku meteorytach znalezionych na Antarktydzie (np. Yamato 691).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Keilit nie jest minerałem kolekcjonerskim w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Nie tworzy makroskopowych kryształów ani atrakcyjnych wizualnie okazów. Jego wartość jest czysto naukowa. Dla instytucji badawczych i wyspecjalizowanych kolekcjonerów meteorytów, wartość ma sam meteoryt, w którym zidentyfikowano obecność keilitu. Jakość takiego okazu jest oceniana na podstawie jego typu, masy, stopnia zwietrzenia oraz historii (np. czy był to obserwowany spadek). ## Popularne stanowiska Najbardziej "znanymi" stanowiskami są miejsca znalezienia meteorytów, w których po raz pierwszy zidentyfikowano ten minerał lub które są intensywnie badane. Przykładem jest meteoryt Zakłodzie znaleziony w Polsce, będący unikalnym achondrytem enstatytowym, w którym udokumentowano obecność keilitu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny charakter i występowanie wewnątrz matrycy skalnej meteorytów, pojedyncze ziarna keilitu nie są czyszczone. Preparaty mikroskopowe (zgłady) czyści się standardowymi metodami dla optyki, używając izopropanolu i miękkiej ściereczki. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami, które mogą reagować z siarczkami. Próbki meteorytów zawierające keilit powinny być chronione przed wilgocią i wysoką wilgotnością powietrza, aby zapobiec utlenianiu i powstawaniu wtórnych siarczanów. ## Przechowywanie Fragmenty meteorytów zawierające keilit powinny być przechowywane w suchych warunkach, najlepiej w szczelnych pojemnikach z pochłaniaczem wilgoci (np. żelem krzemionkowym). Zgłady mikroskopowe należy przechowywać w specjalnych pudełkach, chroniąc je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.