Karwowskiite

Wzór chemiczny: Ca₉Mg(Fe²⁺₀.₅&#₉₇₂₃;₀.₅)(PO₄)₇

Karwowskiit to nowo odkryty, niezwykle rzadki minerał z grupy merrillitu, występujący w meteorycie żelaznym Morasko w postaci mikroskopijnych ziaren.

## Charakterystyka Karwowskiit jest minerałem z grupy merrillitu, zatwierdzonym jako nowy gatunek mineralny przez IMA w 2023 roku. Występuje w postaci bardzo drobnych, anhedralnych (nie wykazujących własnych ścian) ziaren o wielkości do 200 mikrometrów, najczęściej jednak znacznie mniejszych. Jest wrośnięty w inne minerały fosforanowe w obrębie meteorytu żelaznego Morasko. Z uwagi na mikroskopijny rozmiar, jego cechy wizualne nie są możliwe do oceny gołym okiem. ## Właściwości fizyczne Ze względu na mikroskopijny charakter występowania, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość, gęstość, połysk czy przezroczystość, nie została określona. Twardość jest szacowana na około 5 w skali Mohsa, a gęstość obliczona na podstawie wzoru wynosi 3.13 g/cm³. Minerał wykazuje słaby pleochroizm od bezbarwnego do bladozielonego. ## Barwy i odmiany Obserwowany w świetle przechodzącym jest bezbarwny do bladozielonego. Nie wyróżniono żadnych odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje profesora Łukasza Karwowskiego (1945-2022), polskiego geologa, mineraloga i petrologa z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, badacza meteorytu Morasko i odkrywcę wielu nowych minerałów pozaziemskich. Minerał został opisany przez zespół badawczy składający się z Łukasza Kruszewskiego, Andrzeja Muszyńskiego i Evgeny

Właściwości

Twardość Mohsa: 4-0
Barwa: Colorless with a green tint
Połysk: Vitreous
Rysa: white
Gęstość: 3.085
Łupliwość: None
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Transparent to translucent
Układ krystaliczny: Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja karwowskiitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod laboratoryjnych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS) w mikroskopie elektronowym oraz dyfrakcja rentgenowska (XRD). Gołym okiem jest nierozpoznawalny. W badaniach mikroskopowych wyróżnia się jako anhedralne ziarna w obrębie innych fosforanów. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi fosforanami z grupy merrillitu, takimi jak sam merrillit czy whitlockit, które często z nim współwystępują. Ostateczne odróżnienie wymaga precyzyjnej analizy składu chemicznego, w szczególności proporcji wapnia, magnezu i żelaza. ## Formy kryształów Karwowskiit tworzy wyłącznie anhedralne, czyli nieforemne, ziarna o rozmiarach nieprzekraczających 200 mikrometrów. Nie zaobserwowano jego prawidłowo wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Karwowskiit jest minerałem pochodzenia pozaziemskiego. Powstał w wyniku procesów metamorfizmu szokowego, które zaszły w ciele macierzystym planetoidy lub podczas uderzenia meteorytu w Ziemię. Krystalizował w obrębie skupień fosforanów wewnątrz metalicznej masy meteorytu żelaznego. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w ścisłej asocjacji z innymi fosforanami, głównie merrillitem, a także z grafitem, troilitem, schreibersytem i innymi minerałami akcesorycznymi w obrębie metalicznej osnowy (kamacyt, taenit) meteorytu Morasko. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania karwowskiitu na świecie jest meteoryt żelazny Morasko, znaleziony w rezerwacie przyrody "Meteoryt Morasko" w Poznaniu, w Polsce. Jest to lokalizacja typowa dla tego minerału.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Z perspektywy kolekcjonerskiej, wartość okazu nie leży w wizualnych cechach samego karwowskiitu, który jest niewidoczny gołym okiem. Wartość ma fragment meteorytu Morasko, w którym zidentyfikowano obecność tego minerału. Okazy takie mają przede wszystkim ogromną wartość naukową i są niezwykle cenne dla wyspecjalizowanych kolekcji instytucjonalnych i prywatnych, gromadzących minerały typowe lub rzadkie minerały pozaziemskie. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest Rezerwat Meteorytu Morasko w Polsce. Pozyskiwanie materiału z tego terenu jest ściśle regulowane i wymaga zezwoleń.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Z uwagi na ekstremalną rzadkość i mikroskopijny rozmiar ziaren wrośniętych w matrycę meteorytu, okazy karwowskiitu nie podlegają czyszczeniu w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Wszelkie interwencje mogą być prowadzone wyłącznie w warunkach laboratoryjnych przez specjalistów. ## Czego unikać Należy unikać jakichkolwiek prób samodzielnego wyodrębniania minerału, stosowania chemikaliów, ultradźwięków czy czyszczenia mechanicznego. Każda taka próba grozi bezpowrotnym zniszczeniem tego unikatowego materiału. ## Przechowywanie Okazy meteorytu Morasko zawierające karwowskiit powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, z dala od wilgoci, kurzu i ekstremalnych zmian temperatury, najlepiej w specjalistycznym pudełku lub gablocie.