Kapustinite

Wzór chemiczny: Na<sub>6</sub>Zr<sup>4+</sup>Si<sub>6</sub>O<sub>16</sub>(OH)<sub>2</sub>

Kapustynit to rzadki minerał z grupy eudialitu, tworzący drobne, heksagonalne kryształy o szklistym połysku i żółtawej barwie, występujący w masywach alkalicznych.

## Charakterystyka Kapustynit jest złożonym krzemianem cyrkonu i sodu, należącym do grupy eudialitu. Tworzy drobne, sześcioboczne, tabliczkowe lub krótkosłupkowe kryształy, rzadko przekraczające 1 mm. Zazwyczaj występuje w formie ziarnistych skupień wrosłych w skałę. Jest minerałem przezroczystym do przeświecającego, o szklistym połysku. ## Właściwości fizyczne Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 5. Gęstość jest szacowana na 2.84 g/cm³. Nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest nierówny. Niektóre okazy mogą wykazywać słabą, żółtą fluorescencję w świetle ultrafioletowym. ## Barwy i odmiany Kapustynit najczęściej jest żółty, żółtawobrązowy lub niemal bezbarwny. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany na cześć Anatolija Jakowlewicza Kapustina (1939–2020), rosyjskiego mineraloga, który specjalizował się w badaniach masywów alkalicznych i jako pierwszy znalazł ten minerał w latach 70. XX wieku. Został on formalnie opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek mineralny przez IMA w 2003 roku (IMA2003-014). ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, kapustynit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach i mikromontażach.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
2.84
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kapustynit jest trudny do zidentyfikowania wizualnie bez specjalistycznego sprzętu. Kluczowe cechy to heksagonalny zarys kryształów, żółtawa barwa, szklisty połysk i występowanie w specyficznym środowisku geologicznym (pegmatyty agpaitowe). Pewna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod, takich jak analiza chemiczna (EDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi minerałami z grupy eudialitu, takimi jak sam eudialit, a także z innymi żółtymi krzemianami występującymi w podobnych paragenezach (np. catapleiit). Odróżnienie od nich jest możliwe głównie na podstawie analizy składu chemicznego (kapustynit jest ubogi w wapń i metale ziem rzadkich w porównaniu do eudialitu) oraz danych krystalograficznych. ## Formy kryształów Tworzy tabliczkowe lub krótkosłupkowe kryształy o sześciobocznym zarysie. Występuje jako pojedyncze, rozproszone kryształy lub niewielkie, ziarniste skupienia w skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w późnych stadiach w ultrazasadowych, agpaitowych pegmatytach i skałach hydrotermalnych związanych z masywami nefelinowo-syenitowymi. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z mikroklinem, nefelinem, egirynem, eudialitem, lorenzenitem, lamprofyllitem, lomonosowitem, sodalitem oraz catapleiitem. ## Lokalizacje Najważniejsze i najlepiej udokumentowane stanowiska na świecie to masywy alkaliczne na Półwyspie Kolskim w Rosji, zwłaszcza masyw Chibin i Łowoziero (np. góra Koaszwa, góra Raswumczorr). Poza Rosją, jego występowanie odnotowano również w kompleksie Ilímaussaq na Grenlandii oraz w masywie Mont Saint-Hilaire w Quebecu w Kanadzie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi, przezroczystymi kryształami o intensywnej żółtej barwie, osadzonymi na kontrastującej matrycy (np. białym mikroklinie lub zielonym egirynie). Ze względu na niewielkie rozmiary, kluczowa jest jakość samego kryształu, a nie wielkość całego okazu. Okazy z więcej niż jednym dobrze uformowanym kryształem są szczególnie pożądane. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i klasyczne okazy pochodzą z masywów Chibin i Łowoziero na Półwyspie Kolskim w Rosji. Okazy z Mont Saint-Hilaire i Ilímaussaq są również poszukiwane, ale rzadziej dostępne na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem lub bardzo delikatnie miękkim pędzelkiem. Należy unikać wody i jakichkolwiek środków chemicznych, ponieważ minerał jest rozpuszczalny w kwasach. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami (HCl, HNO₃), które łatwo go rozkładają. Należy chronić go przed wilgocią, ultradźwiękami oraz gwałtownymi zmianami temperatury. Jest kruchy i wrażliwy na uderzenia. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach typu "micromount", chroniących przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej