Kapellasite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>3</sub>Zn<sup>2+</sup>(OH)<sub>6</sub>Cl<sub>2</sub>

Kapellasyt to rzadki minerał z grupy halogenków, będący hydroksychlorkiem miedzi i cynku, tworzący charakterystyczne, niebieskozielone skupienia.

## Charakterystyka Kapellasyt jest minerałem wtórnym, występującym w formie drobnych, kulistych lub promienistych agregatów, a także w postaci skupień mikrokrystalicznych i naskorupień. Poszczególne kryształy są zazwyczaj zbyt małe, aby można je było dostrzec gołym okiem. Jego struktura jest blisko spokrewniona z innymi minerałami z grupy atakamitu, takimi jak herbertsmithyt. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się szklistym połyskiem. Jest przeświecający, a jego twardość w skali Mohsa wynosi około 3.5. Jest stosunkowo ciężki jak na minerał o takim wyglądzie, co wynika z dużej zawartości miedzi. ## Barwy i odmiany Kapellasyt występuje w różnych odcieniach zieleni i błękitu, najczęściej jako intensywnie niebieskozielony, szmaragdowozielony lub turkusowy. Nie wyróżnia się jego odmian handlowych ani gemmologicznych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 2005 roku, honoruje Fini i Constantina Kapellas, greckich kolekcjonerów minerałów z Laurionu, którzy znaleźli pierwsze okazy tego minerału. Został on opisany przez Dietera Schluetera, Thomasa Gebharda i Wolfganga Krause. Miejsce typowe to historyczne kopalnie w rejonie Sounion (Laurion) w Grecji. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i występowanie w formie niewielkich skupień, kapellasyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów i naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
~3.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnozielona
Gęstość
3.98
Łupliwość
Dobra na {0001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Prześwitujący
Układ krystaliczny
Trigonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kapellasyt rozpoznaje się głównie po jego charakterystycznej, żywej niebieskozielonej barwie, formie występowania w postaci kulistych lub promienistych agregatów oraz po miejscu znalezienia. Reaguje z kwasem solnym, wydzielając gaz, co jest cechą diagnostyczną, ale niszczącą próbkę. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi, takimi jak malachit, chryzokola, atakamit czy paratakamit. Od malachitu odróżnia go brak reakcji z kwasami bez wydzielania bąbelków CO₂ (kapellasyt reaguje z HCl, ale inaczej). Od chryzokoli jest twardszy i ma bardziej zdefiniowaną strukturę krystaliczną. Ostateczne odróżnienie od bardzo podobnych minerałów z grupy atakamitu (np. herbertsmithytu) wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS) lub rentgenowskich (XRD). ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne, igiełkowe lub listewkowe kryształy, które najczęściej występują w formie sferycznych, promienistych agregatów. Rzadziej spotykany w postaci naskorupień lub rozet.

Środowisko występowania

## Geneza Kapellasyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż kruszców miedzi i cynku, szczególnie w środowisku bogatym w chlorki. Tworzy się w wyniku działania słonej wody morskiej na antyczne, miedziane i ołowiane żużle hutnicze, a także w naturalnych strefach utlenienia w skałach macierzystych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami, takimi jak atakamit, paratakamit, herbertsmithyt, gips, anglesyt, cerusyt, a także z reliktami minerałów pierwotnych, jak galena czy piryt. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, będące jednocześnie miejscem typowym, to historyczne hałdy i żużle w rejonie Laurionu w Grecji. Znaleziono go również w kopalni Cap Garonne we Francji, w kopalniach w Chile (np. kopalnia Casualidad, region Antofagasta) oraz w Australii (kopalnia Dome Rock, Południowa Australia).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze uformowanymi, kulistymi agregatami o intensywnej, niebieskozielonej barwie, kontrastujące z matrycą skalną. Ważna jest również wielkość agregatów oraz brak uszkodzeń. Okazy z dobrze udokumentowaną lokalizacją, zwłaszcza z miejsca typowego (Laurion), są szczególnie pożądane. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i klasyczne okazy pochodzą z Laurionu w Grecji. Materiał z kopalni Cap Garonne we Francji oraz z pustyni Atakama w Chile również dostarcza wysokiej jakości okazów kolekcjonerskich.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kapellasytu są bardzo delikatne i wrażliwe. Do usuwania kurzu należy używać wyłącznie sprężonego powietrza lub bardzo miękkiego pędzelka. Jakikolwiek kontakt z wodą, a zwłaszcza z kwasami, jest niewskazany i może prowadzić do uszkodzenia lub rozpuszczenia minerału. ## Czego unikać Należy unikać myjek ultradźwiękowych, wszelkich środków chemicznych, detergentów oraz rozpuszczalników. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę i gwałtowne jej zmiany. Długotrwała ekspozycja na bezpośrednie światło słoneczne może spowodować blaknięcie koloru. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, suchych pojemnikach lub gablotach, z dala od źródeł wilgoci i zanieczyszczeń. Aby uniknąć uszkodzeń mechanicznych, należy go trzymać oddzielnie od twardszych minerałów.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej