Kamphaugite-(Y)
Wzór chemiczny: CaY(CO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>(OH)·H<sub>2</sub>O
Rzadki, uwodniony węglan wapnia i itru, tworzący drobne, bezbarwne lub białe kryształy i promieniste agregaty.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2-3
- Połysk
- Szklisty do perłowego
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 3.06
- Łupliwość
- Dobra wg {001}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Tetragonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechą charakterystyczną są promieniste agregaty złożone z drobnych, igiełkowych lub listewkowych kryształów. Reakcja z kwasem solnym (gwałtowne pienienie) jest silną wskazówką diagnostyczną dla węglanu. Występowanie w pegmatytach nefelinowo-syenitowych w towarzystwie minerałów ziem rzadkich również pomaga w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi węglanami tworzącymi promieniste skupienia, takimi jak aragonit czy natrolit (krzemian). Aragonit jest znacznie twardszy (3.5-4). Dokładne odróżnienie od innych rzadkich węglanów REE, takich jak kimuraite-(Y) czy lokkaite-(Y), zazwyczaj wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS/WDS). ## Formy kryształów Kryształy są wydłużone, igiełkowe lub listewkowe, często spłaszczone. Zwykle występują w promienistych, gwiaździstych lub kulistych agregatach. Rzadziej tworzą rozety lub bezładne skupienia.
Środowisko występowania
## Geneza Kamphaugit-(Y) jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji pegmatytów nefelinowo-syenitowych, krystalizując w szczelinach i pustkach skalnych (miarolach) z roztworów bogatych w pierwiastki ziem rzadkich, zwłaszcza itr. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z takimi minerałami jak: mikroklin, albit, kwarc, egiryn, cyrkon, a także z innymi minerałami ziem rzadkich, np. bastnäsytem, parisytem, synchisytem, gadolinitem i fluorytem. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania (localitas typica) są pegmatyty w rejonie Langesundsfjorden w Norwegii (np. kamieniołom Tveidalen). Znany jest również z kilku innych lokalizacji na świecie, w tym z Mont Saint-Hilaire w Kanadzie (Quebec) oraz z kompleksu alkalicznego Pilansberg w Republice Południowej Afryki.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i wyraźnymi agregatami promienistymi, kontrastujące z matrycą skalną. Wielkość agregatów jest kluczowym czynnikiem – im większe i bardziej kompletne, tym okaz jest cenniejszy. Połysk i brak uszkodzeń delikatnych igiełkowych kryształów również znacząco podnoszą wartość. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane okazy pochodzą z klasycznych lokalizacji w Norwegii, w rejonie Langesundsfjorden, które są historycznie najważniejsze i dostarczyły najlepszych jakościowo materiałów. Okazy z Mont Saint-Hilaire w Kanadzie są również cenione w kolekcjach specjalistycznych.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka na sucho w celu usunięcia kurzu. Ze względu na niską twardość i kruchość, należy unikać myjek ultradźwiękowych i czyszczenia mechanicznego. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami, które powodują gwałtowne pienienie i rozkład minerału. Jako węglan, jest na nie bardzo podatny. Należy również unikać wysokiej temperatury oraz długotrwałej ekspozycji na wilgoć. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych pojemnikach lub gablotach, aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi, kurzem i nagłymi zmianami wilgotności. Kruche agregaty wymagają szczególnej ostrożności.