Kampelite

Wzór chemiczny: Ba₃Mg₁.₅Sc₄(PO₄)₆(OH)₃·₄H₂O

Kampelit to ekstremalnie rzadki, bezbarwny uwodniony fosforan baru, magnezu i skandu, o bardzo niskiej twardości.

## Charakterystyka Kampelit jest uwodnionym fosforanem baru, magnezu i skandu. Tworzy bardzo małe, listewkowe lub cienkie, tabliczkowe kryształy, zazwyczaj nieprzekraczające 0.2 mm długości i zaledwie kilku mikrometrów grubości. Kryształy te często formują agregaty przypominające wachlarze lub niedoskonałe sferolity. Z uwagi na ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, jest to minerał znany głównie w środowisku naukowym. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się bardzo niską twardością, wynoszącą zaledwie 1 w skali Mohsa, co czyni go niezwykle miękkim i podatnym na uszkodzenia. Jego gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki wynosi 3.07 g/cm³. Posiada połysk określany jako szklisty do perłowego. Jest przezroczysty. ## Barwy i odmiany Kampelit jest bezbarwny. Nie są znane żadne jego barwne odmiany. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Tatianę Michajłowną Kampel (ur. 1940), rosyjską chemiczkę z Instytutu Geologii Złóż Rud, Petrografii, Mineralogii i Geochemii Rosyjskiej Akademii Nauk w Moskwie. Został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2016 roku. Opisany został przez zespół rosyjskich i rumuńskich naukowców pod kierownictwem Igora V. Pekova. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, kampelit nie ma żadnego zastosowania praktycznego ani komercyjnego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcji systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 1
Połysk: Szklisty do perłowego
Rysa: White
Gęstość: 3.07
Łupliwość: on {001}
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja kampelitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) i analiza chemiczna (EDS/WDS). W warunkach kolekcjonerskich, nawet pod mikroskopem, jest praktycznie nierozpoznawalny wizualnie. Jego cechą charakterystyczną jest występowanie w postaci mikroskopijnych, bezbarwnych, listewkowych kryształów w specyficznym środowisku geologicznym. ## Odróżnianie od podobnych Pod mikroskopem może być mylony z wieloma innymi wtórnymi, bezbarwnymi minerałami fosforanowymi lub krzemianowymi występującymi w podobnych paragenezach, takimi jak niektóre zeolity czy apatyt. Pewne rozróżnienie wymaga specjalistycznej analizy instrumentalnej. ## Formy kryształów Kryształy kampelitu są wydłużone i spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {001}, tworząc cienkie listewki i tabliczki. Często łączą się w wachlarzowate lub promieniste agregaty oraz niedoskonałe sferolity o średnicy do 0.4 mm.

Środowisko występowania

## Geneza Kampelit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w późnym stadium procesów hydrotermalnych, krystalizując w pustkach i szczelinach w obrębie kalcytowo-dolomitowych karbonatytów. Jego powstanie związane jest z oddziaływaniem niskotemperaturowych roztworów na wcześniejsze minerały. ## Asocjacje mineralne Na stanowisku typowym kampelit współwystępuje z takimi minerałami jak dolomit, kalcyt, kwarc, goethyt, anataz, a także rzadszymi minerałami, jak juonniit, manasseit, quintinit i katophorit. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania kampelitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Kovdor Zheleznyi (Kopalnia Żelaza) w masywie Kovdor, w obwodzie murmańskim na Półwyspie Kolskim w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Z uwagi na mikroskopowy charakter minerału, jedynym kryterium oceny jest jakość i bogactwo agregatów widocznych pod mikroskopem. Najwyżej cenione byłyby okazy z wyraźnie wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne skupienia na dobrze zdefiniowanej matrycy skalnej. Wielkość agregatów (choć wciąż submilimetrowa) i ich obfitość na okazie również mają znaczenie. ## Ceny rynkowe Kampelit praktycznie nie występuje na rynku kolekcjonerskim. Okazy pochodzą głównie z badań naukowych i trafiają bezpośrednio do instytucji lub prywatnych kolekcji specjalistycznych w drodze wymiany. Ustalenie ceny rynkowej jest niemożliwe. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia Kovdor w Rosji, która jest znana z dostarczania wielu rzadkich i unikatowych minerałów, w tym gatunków typowych (holotypowych).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy kampelitu, ze względu na ich mikroskopijne rozmiary i ekstremalną delikatność, w praktyce nie podlegają czyszczeniu w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Jakakolwiek próba mechanicznego czyszczenia, nawet miękkim pędzelkiem, grozi bezpowrotnym zniszczeniem kryształów. Okazy należy traktować wyłącznie jako obiekty do obserwacji mikroskopowej. ## Czego unikać Należy unikać absolutnie wszystkiego: dotyku, wibracji, zmian temperatury, wilgoci oraz wszelkich chemikaliów. Twardość 1 w skali Mohsa oznacza, że można go zarysować paznokciem. Jest to minerał skrajnie nietrwały. ## Przechowywanie Jedyne bezpieczne miejsce dla kampelitu to stabilne, wyściełane pudełko typu "micromount", chroniące przed kurzem, wstrząsami i światłem. Ekspozycja jest możliwa wyłącznie w warunkach laboratoryjnych lub w specjalistycznych gablotach dla mikrominerałów, z dala od źródeł wibracji i bezpośredniego światła.