Kalungaite

Wzór chemiczny: Pd³⁺(AsSe)³⁻

Kalungait to ekstremalnie rzadki arsenoselenek palladu, wyróżniający się metalicznym połyskiem i występowaniem w złożach złota i palladu w Brazylii.

## Charakterystyka Kalungait jest arsenoselenkiem palladu należącym do grupy kobaltynu. Tworzy bardzo małe, najczęściej anhedralne (nieforemne) ziarna, rzadko przekraczające 100 mikrometrów wielkości. Występuje w formie wrostków w innych minerałach, głównie w potoicie. Ma ołowianoszary kolor i metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na ekstremalną rzadkość i niewielki rozmiar ziaren, wiele właściwości fizycznych kalungaitu nie zostało precyzyjnie zmierzonych. Jest minerałem nieprzezroczystym o czarnej rysie. Jego twardość i gęstość nie zostały dotąd określone. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednorodny pod względem składu i nie tworzy odmian. Jego jedyną znaną barwą jest ołowianoszara. ## Historia i nazwa Kalungait został opisany w 2005 roku przez brazylijskich badaczy. Jego nazwa pochodzi od społeczności Kalunga, potomków zbiegłych niewolników, zamieszkujących region Chapada dos Veadeiros w stanie Goiás w Brazylii, gdzie minerał został odkryty. Miejsce typowe to kopalnia złota Buraco do Ouro w Cavalcante. ## Zastosowania Kalungait nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest obiektem zainteresowania wyłącznie naukowego i kolekcjonerskiego ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i skład chemiczny.

Właściwości

Połysk: Metaliczny
Rysa: Black
Gęstość: 0
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Isometric

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja kalungaitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik laboratoryjnych. Ze względu na mikroskopijny rozmiar ziaren, rozpoznanie opiera się na analizie składu chemicznego (EDS) i danych z mikroskopii elektronowej (SEM) w świetle odbitym. Jego ołowianoszary kolor i współwystępowanie z minerałami palladu i złota w specyficznym środowisku geologicznym są kluczowymi wskazówkami. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi mikroskopijnymi siarczkami, arsenkami lub selenkami metali z grupy platynowców, takimi jak arsenopalladynit czy izomertieit. Pewne odróżnienie wymaga analizy ilościowej składu chemicznego, która wykaże unikalną stechiometrię PdAsSe. ## Formy kryształów Kalungait krystalizuje w układzie regularnym. Obserwowany jest wyłącznie w postaci bardzo małych, nieforemnych (anhedralnych) ziaren, często jako wrostki w potoicie lub w towarzystwie złota.

Środowisko występowania

## Geneza Kalungait powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych w strefach uskokowych przecinających skały zielonołupkowe. Jego krystalizacja związana jest z mobilizacją i koncentracją palladu, arsenu, selenu i złota w roztworach hydrotermalnych w temperaturze około 300-350°C. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami złota i metali z grupy platynowców. Najczęściej towarzyszą mu: złoto (Au), potoit (PdHg), arsenopalladynit (Pd₈(As,Sb)₃), atheneit ((Pd,Hg)₃As), izomertieit (Pd₁₁Sb₂As₂), a także hematyt, kwarc, mika chromowa (fuchsyt) i rutyl. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania kalungaitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia złota Buraco do Ouro, położona w gminie Cavalcante, w stanie Goiás w Brazylii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z kalungaitem jest determinowana wyłącznie przez jego wartość naukową i dokumentacyjną. Ponieważ minerał jest mikroskopijny, okazy kolekcjonerskie to fragmenty skały macierzystej (matrycy) z potwierdzoną analitycznie obecnością kalungaitu. Najcenniejsze są próbki z jak największą ilością ziaren, wyraźnie widocznych pod mikroskopem, w bogatym towarzystwie innych rzadkich minerałów palladu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia Buraco do Ouro w Brazylii. Materiał z tej lokalizacji jest ekstremalnie trudny do zdobycia i pojawia się na rynku kolekcjonerskim sporadycznie, głównie w obiegu instytucji naukowych i wyspecjalizowanych dealerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy z kalungaitem, ze względu na mikroskopijny rozmiar ziaren i ich występowanie w formie wrostków, praktycznie nie wymagają czyszczenia. Jeśli konieczne jest usunięcie kurzu z matrycy skalnej, można użyć miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, zwłaszcza silnymi kwasami i zasadami, które mogą reagować z siarczkami i arsenkami w skale macierzystej. Nie należy poddawać okazu ultradźwiękom ani gwałtownym zmianom temperatury. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od wilgoci i zanieczyszczeń chemicznych. Najlepiej trzymać je w zamykanym pudełku klaserowym, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.