Kainosite-(Y)
Wzór chemiczny: Ca₂Y₂(SiO₃)₄(CO₃)·H₂O
Kainosyt-(Y) to rzadki krzemian wapnia i itru, tworzący charakterystyczne, promieniste agregaty igiełkowych kryształów o szklistym połysku.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5-6
- Barwa
- Colorless, white, straw-yellow, yellow-brown, chestnut-brown, may be tipped with rose or pink
- Połysk
- Vitreous, Greasy
- Rysa
- White
- Gęstość
- 3.52
- Łupliwość
- good on {110}
- Przełam
- Sub-Conchoidal
- Przezroczystość
- Transparent,Translucent
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najbardziej charakterystyczną cechą kainosytu-(Y) jest jego forma występowania - promieniste, kuliste agregaty złożone z igiełkowych lub listewkowych kryształów. Reakcja z kwasem solnym (gwałtowne pienienie) jest kluczową cechą diagnostyczną, pozwalającą odróżnić go od wielu podobnych krzemianów. Pomocna może być też stosunkowo wysoka gęstość. ## Odróżnianie od podobnych Kainosyt-(Y) bywa mylony z natrolitem, skolecytem lub innymi zeolitami tworzącymi promieniste agregaty. Zeolity są jednak znacznie lżejsze (niższa gęstość) i nie reagują z kwasami. Można go również pomylić z agardytem, który tworzy podobne skupienia, ale ma zwykle zieloną lub niebieskozieloną barwę i jest minerałem wtórnym w strefach utleniania złóż kruszcowych. ## Formy kryształów Kryształy kainosytu-(Y) są zazwyczaj wydłużone, igiełkowe lub cienkotabliczkowe, zakończone spiczastymi piramidami. Prawie zawsze występują w promienistych, sferycznych lub półsferycznych skupieniach. Pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy są niezwykle rzadkie.
Środowisko występowania
## Geneza Kainosyt-(Y) jest minerałem hydrotermalnym niskich temperatur. Powstaje w szczelinach i pustkach (geodach) w skałach magmowych, takich jak sjenity, granity i pegmatyty alkaliczne. Tworzy się także w druzach w obrębie alpejskich żył typu szczelinowego przecinających gnejsy i łupki. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z kwarcem, almandynem, tytanitem, diopsydem, anatazem, rutyłem, hematytem, albitem, mikroklinem, a także z innymi minerałami ziem rzadkich, takimi jak ksenotym-(Y) czy bastnazyt. ## Lokalizacje Do najważniejszych światowych lokalizacji należą: kamieniołomy w rejonie Mont-Saint-Hilaire w Quebecu (Kanada), skąd pochodzą jedne z najlepszych okazów; rejon Langesundsfjorden i wyspa Hidra w Norwegii (miejsce typowe); Półwysep Kolski w Rosji; Baveno we Włoszech; kamieniołom Striegau (Strzegom) na Dolnym Śląsku w Polsce; oraz różne stanowiska w Alpach na terenie Szwajcarii i Austrii.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy kainosytu-(Y) to te, które tworzą duże, dobrze zdefiniowane, kuliste agregaty o średnicy kilku centymetrów. Ważna jest intensywność i atrakcyjność barwy, szczególnie w przypadku okazów różowych lub czerwonobrązowych. Istotne jest także, aby agregaty były osadzone na estetycznej matrycy skalnej i nieuszkodzone. Okazy z dobrze widocznymi, pojedynczymi kryształami w obrębie agregatu są rzadsze i bardziej pożądane. ## Popularne stanowiska Kolekcjonerzy najbardziej poszukują okazów z Mont-Saint-Hilaire w Kanadzie, które słyną z doskonałego wykształcenia i różnorodności barw. Klasyczne, choć często mniej efektowne, są okazy z Norwegii. Polskie kainosyty ze Strzegomia, choć zazwyczaj niewielkie, są cenione przez lokalnych kolekcjonerów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy kainosytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Ze względu na jego kruchość, czyszczenie mechaniczne (np. ultradźwiękami) jest absolutnie niewskazane. ## Czego unikać Minerał ten jest wrażliwy na działanie kwasów, które powodują jego gwałtowne pienienie się i rozkład z wydzieleniem dwutlenku węgla. Należy chronić go przed kontaktem z chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Unikać gwałtownych zmian temperatury i silnego nasłonecznienia, które mogą prowadzić do blaknięcia niektórych zabarwionych okazów. ## Przechowywanie Kainosyt-(Y) jest kruchy i delikatny, dlatego powinien być przechowywany w osobnym, wyściełanym pudełku klaserowym, z dala od twardszych minerałów, które mogłyby go porysować lub uszkodzić. Nie wymaga specjalnych warunków wilgotnościowych, ale należy unikać skrajności.