Julgoldite-(Mg)
Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>MgFe<sup>3+</sup><sub>2</sub>(Si<sub>2</sub>O<sub>7</sub>)(SiO<sub>4</sub>)(OH)·H<sub>2</sub>O
Rzadki krzemian z grupy pumpellyitu, tworzący ciemnozielone do czarnych, igiełkowe lub włókniste skupienia.
Opis
## Charakterystyka Julgoldyt-(Mg) to minerał należący do grupy pumpellyitu, będący uwodnionym krzemianem wapnia, magnezu i żelaza. Tworzy charakterystyczne, smukłe kryształy o pokroju pryzmatycznym, igiełkowym lub włoskowym. Najczęściej występuje w formie promienistych lub sferycznych agregatów, a także jako skupienia włókniste i spilśnione. Jego barwa waha się od ciemnozielonej, przez zielonoczarną, aż do niemal czarnej, co jest uzależnione od zawartości żelaza. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą około 6 w skali Mohsa, co czyni go stosunkowo odpornym na zarysowania. Ma szklisty połysk, który na powierzchniach przełamu może być bardziej matowy. Jest minerałem przeświecającym (w cienkich odłamkach) do całkowicie nieprzezroczystego w grubszych fragmentach. Jego gęstość wynosi około 3,5-3,6 g/cm³. ## Barwy i odmiany Julgoldyt-(Mg) nie tworzy odmian barwnych w sensie handlowym. Jego kolor jest stosunkowo stały i mieści się w gamie ciemnych zieleni i czerni. Nazwa "Julgoldyt-(Mg)" wskazuje, że jest to członek serii roztworów stałych julgoldytu, w którym magnez (Mg) dominuje nad żelazem (Fe²⁺) w określonej pozycji w strukturze krystalicznej. Istnieje również Julgoldyt-(Fe²⁺) oraz Julgoldyt-(Fe³⁺), znany jako "pumpellyit-(Fe³⁺)". ## Historia i nazwa Nazwa "julgoldyt" została nadana w 1971 roku na cześć Juliana Royce'a Goldsmitha (1918-1999), wybitnego geochemika z Uniwersytetu w Chicago. Przyrostek "-(Mg)" został dodany później, zgodnie z zasadami nazewnictwa Międzynarodowej Asocjacji Mineralogicznej (IMA), w celu precyzyjnego określenia dominującego kationu w strukturze minerału. Minerał został po raz pierwszy opisany z lokalizacji Sugashima w Japonii. ## Zastosowania Julgoldyt-(Mg) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie ogranicza się do świata nauki (jako wskaźnik warunków metamorfizmu) oraz kolekcjonerstwa minerałów rzadkich.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami ułatwiającymi identyfikację są: ciemnozielona do czarnej barwa, promienisty lub włóknisty pokrój skupień oraz występowanie w specyficznym środowisku geologicznym - zmienionych skałach wulkanicznych. Rysa ma charakterystyczny zielonoszary kolor. ## Odróżnianie od podobnych Julgoldyt-(Mg) może być mylony z epidotem, aktynolitem, egirynem lub turmalinem (schorlem). Od epidotu różni się zazwyczaj ciemniejszą barwą i częściej tworzy skupienia promieniste niż ziarniste. Aktynolit bywa jaśniejszy i ma inną budowę wewnętrzną. Odróżnienie od innych członków grupy pumpellyitu lub julgoldytu na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwe i wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (np. EDS) lub rentgenowskich (XRD). ## Formy kryształów Kryształy są wydłużone, pryzmatyczne, igiełkowe lub włosowate. Prawie zawsze występują w skupieniach, tworząc promieniste agregaty przypominające jeżowce, wachlarze, snopki lub sferolity. Rzadziej spotykane są formy włókniste i spilśnione, wypełniające szczeliny w skale macierzystej.
Środowisko geologiczne
## Geneza Julgoldyt-(Mg) jest typowym minerałem dla skał, które przeszły metamorfizm niskiego stopnia, w warunkach facji zeolitowej i prehnitowo-pumpellyitowej. Powstaje w wyniku hydrotermalnych przeobrażeń skał magmowych o składzie maficznym, takich jak bazalty, andezyty czy gabra. Krystalizuje w pustkach pogazowych (migdałach), szczelinach i żyłkach przecinających skałę. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi produktami niskotemperaturowych przeobrażeń. Do najczęstszych minerałów towarzyszących należą: prehnit, pumpellyit, epidot, chloryty, kalcyt, kwarc oraz różne minerały z grupy zeolitów (np. laumontyt, stilbit). ## Lokalizacje Jako minerał rzadki, julgoldyt-(Mg) znany jest ze stosunkowo niewielu miejsc na świecie. Lokalizacja typowa to Sugashima, Toba, w prefekturze Mie w Japonii. Inne znaczące stanowiska, z których pochodzą dobrze wykształcone okazy, to m.in. kopalnia Wessels w Hotazel (Południowa Afryka) oraz niektóre wystąpienia w Alpach we Włoszech i Szwajcarii.
Rzadkość
Rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy przedstawiające dobrze wykształcone, promieniste agregaty o intensywnej, ciemnozielonej barwie. Wysoko cenione są sferolity o ostro zakończonych igłach, kontrastujące z jasną skałą macierzystą (np. z białym kalcytem lub prehnitem). Rozmiar agregatów i brak uszkodzeń mechanicznych również znacząco podnoszą wartość kolekcjonerską okazu. ## Popularne stanowiska Okazy o najlepszej jakości pochodzą z historycznych znalezisk w Japonii (Sugashima) oraz z kopalni Wessels w RPA, gdzie julgoldyt-(Mg) tworzy piękne, kuliste agregaty na matrycy. Te dwie lokalizacje dostarczyły wzorcowych okazów tego minerału, które można znaleźć w kolekcjach na całym świecie.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić delikatnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można przemyć minerał wodą destylowaną. Należy unikać silnego tarcia, szczególnie w przypadku okazów o budowie włóknistej. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie silnych kwasów. Nie należy stosować myjek ultradźwiękowych, ponieważ wibracje mogą uszkodzić delikatne, igiełkowe kryształy i doprowadzić do rozpadu agregatów. ## Przechowywanie Julgoldyt-(Mg) jest stabilny w warunkach domowych. Należy go przechowywać w miejscu nienarażonym na kurz i chronić przed uszkodzeniami mechanicznymi. Najlepiej trzymać go w zamkniętych pudełkach lub gablotach kolekcjonerskich.