Juabite

Wzór chemiczny: CaCu²⁺₁₀(Te⁴⁺O₃)₄(As⁵⁺O₄)₄(OH)₂·₄H₂O

Juabit to bardzo rzadki, szmaragdowozielony telluryn-arsenian miedzi i wapnia, tworzący drobne, tabliczkowe kryształy.

## Charakterystyka Juabit jest bardzo rzadkim minerałem wtórnym z grupy tellurynów i arsenianów. Występuje w postaci niewielkich, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Tworzy rozetkowe lub promieniste agregaty, a także cienkie naloty i skorupy. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, szmaragdowozielona barwa. ## Właściwości fizyczne Kryształy juabitu wykazują połysk szklisty do diamentowego. Są przezroczyste do przeświecających. Twardość w skali Mohsa wynosi 3-4, co klasyfikuje go jako minerał stosunkowo miękki. Gęstość nie została precyzyjnie określona. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w odcieniach od szmaragdowozielonego do jasnozielonego. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Juabit został odkryty i opisany w 1997 roku przez J.A. Mandarino, A.C. Robertsa, J.D. Grice'a, R.A. Gaulta i A.J. Criddle'a. Jego nazwa pochodzi od hrabstwa Juab w stanie Utah (USA), gdzie znajduje się jego lokalizacja typowa - kopalnia Centennial Eureka. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, juabit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa: 3-4
Połysk: Vitreous , Adamantine
Rysa: Pale green
Gęstość: 0
Łupliwość: {010}
Przełam: Irregular/Uneven,Sub-Conchoidal
Przezroczystość: Transparent,Translucent
Układ krystaliczny: Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Juabit można rozpoznać po jego charakterystycznej szmaragdowozielonej barwie, niewielkich, tabliczkowych kryształach tworzących rozetkowe agregaty oraz współwystępowaniu z innymi rzadkimi minerałami utlenionej strefy kruszców tellurowych. Jasnozielona rysa jest również cechą pomocniczą. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi zielonymi, wtórnymi minerałami miedzi, takimi jak brochantyt, malachit czy inne rzadkie arseniany i telluryny. Ostateczne odróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych (np. EDS/XRD), ze względu na podobieństwo wizualne i współwystępowanie. Od malachitu odróżnia go brak reakcji z kwasem solnym. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj bardzo małe, o pokroju tabliczkowym lub listewkowym, często spłaszczone. Zwykle występują w postaci promienistych lub rozetkowych skupień i agregatów na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Juabit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania (wietrzenia) złóż kruszców polimetalicznych bogatych w tellur, arsen i miedź. Tworzy się w pustkach i szczelinach skał, najczęściej kwarcowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami strefy utlenionej. W lokalizacji typowej znaleziono go w towarzystwie kwarcu, barytu, enargitu, tenantytu, a także rzadszych tellurynów i arsenianów, takich jak dugganit, xocomecatlit, mcalpinit i eztlit. ## Lokalizacje Juabit jest minerałem ekstremalnie rzadkim, znanym jedynie z kilku miejsc na świecie. Najważniejszym i typowym stanowiskiem jest kopalnia Centennial Eureka w Eureka, w hrabstwie Juab, Utah, USA. Potwierdzono również jego występowanie w kopalni Aga w prefekturze Yamaguchi w Japonii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy juabitu to te z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi estetyczne, rozetkowe agregaty. Intensywność i nasycenie szmaragdowozielonej barwy znacząco podnoszą wartość. Ważny jest również kontrast z jasną skałą macierzystą (najczęściej kwarcem) oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących. Ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów, okazy oceniane są głównie pod powiększeniem. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczna lokalizacja typowa - kopalnia Centennial Eureka w Utah, USA. Okazy z tej kopalni są niezwykle poszukiwane przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich i "mikromountach".

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy juabitu są niezwykle delikatne i małe. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. W razie konieczności można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, chemikaliów, kwasów, a nawet wody, która może uszkodzić delikatne kryształy lub skałę macierzystą. Minerał jest miękki i kruchy, podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i bezpośrednim światłem słonecznym. ## Przechowywanie Okazy juabitu należy przechowywać w stabilnych warunkach, najlepiej w zamykanym pudełku typu "micromount", które chroni przed kurzem, wstrząsami i nagłymi zmianami wilgotności. Ekspozycja powinna odbywać się z dala od źródeł wibracji i bezpośredniego światła.