Joteite

Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>Cu<sup>2+</sup>Al(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)[As<sup>5+</sup>O<sub>3</sub>(OH)]<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>·5H<sub>2</sub>O

Jotyt to bardzo rzadki, niebieskozielony arsenian wapnia, miedzi i glinu, tworzący mikroskopijne, tabliczkowe kryształy.

## Charakterystyka Jotyt jest uwodnionym arsenianem wapnia, miedzi i glinu, występującym w postaci bardzo małych, cienkich, tabliczkowych kryształów o wymiarach nieprzekraczających 0.2 mm. Kryształy te tworzą rozetowe lub promieniste agregaty, a także kuliste skupienia. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, cechy wizualne poszczególnych okazów są trudne do zaobserwowania bez użycia specjalistycznego sprzętu. ## Właściwości fizyczne Kryształy jotytu wykazują niebieskozielony pleochroizm. Twardość minerału nie została precyzyjnie określona, ale szacuje się ją na około 3 w skali Mohsa. Połysk jest szklisty. Jest minerałem kruchym. ## Barwy i odmiany Jotyt ma charakterystyczną niebieskozieloną barwę. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni Jote, w regionie Atakama w Chile, od której pochodzi jego nazwa. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2012 roku pod numerem 2012-033. Opisany został po raz pierwszy przez Anthony'ego R. Kampf'a i współautorów w 2013 roku. ## Zastosowania Jotyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako bardzo rzadki i niedawno odkryty minerał.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Vitreous
Rysa
Pale blue-green
Gęstość
3.19
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Brittle
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja jotytu jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana, dyfrakcja rentgenowska (XRD) oraz analiza chemiczna (EDS/WDS). W warunkach kolekcjonerskich rozpoznanie opiera się na charakterystycznej niebieskozielonej barwie, formie mikroskopijnych, tabliczkowych kryształów tworzących rozetowe agregaty oraz na znajomości lokalizacji (kopalnia Jote). ## Odróżnianie od podobnych Jotyt może być mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi i arsenu o podobnej barwie, takimi jak olivenit, konichalcyt czy agardyt. Odróżnienie wymaga specjalistycznych badań, ponieważ jotyt jest jedynym znanym arsenianem zawierającym jednocześnie wapń, miedź i glin. Kluczowa jest analiza chemiczna składu pierwiastkowego. ## Formy kryształów Jotyt krystalizuje w postaci bardzo cienkich, tabliczkowych kryształów, spłaszczonych zgodnie z płaszczyzną {001}. Kryształy te łączą się w charakterystyczne, rozetowe lub promieniste agregaty, a także formują niewielkie, kuliste skupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Jotyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (gossanach) złóż polimetalicznych bogatych w arsen i miedź, w warunkach klimatu pustynnego. Powstaje w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów kruszcowych, takich jak enargit. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów wtórnych. W lokalizacji typowej (kopalnia Jote) znaleziono go w asocjacji z kwarcem, barytem, jarosytem, alunitem, chalkantytem, antleritem, brochantytem, atacamitem, a także z innymi arsenianami, takimi jak chenevixyt, scorodyt, mansfieldyt, lavendulan i pushcharovskyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania jotytu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Jote, położona około 35 km na południe od miasta Copiapó w regionie Atakama, w północnym Chile.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopijny, jotyt jest ceniony przede wszystkim przez kolekcjonerów specjalizujących się w okazach typu "micromount". Najwyżej oceniane są okazy, na których widoczne są dobrze wykształcone, nieuszkodzone, rozetowe agregaty kryształów o intensywnej, niebieskozielonej barwie. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz bogactwo asocjacji z innymi rzadkimi minerałami. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jotytu jest kopalnia Jote w Chile. Materiał z tej lokalizacji jest ekstremalnie rzadki na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy jotytu są ekstremalnie delikatne i zazwyczaj składają się z mikroskopijnych kryształów na podłożu skalnym. Nie zaleca się czyszczenia mechanicznego ani chemicznego. Wszelkie próby czyszczenia mogą bezpowrotnie zniszczyć kruchą strukturę agregatów. Najbezpieczniej jest pozostawić okaz w stanie nienaruszonym. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami, zasadami i innymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na bezpośrednie działanie promieni słonecznych. Wibracje i uderzenia mogą spowodować rozpad delikatnych agregatów. ## Przechowywanie Okazy jotytu powinny być przechowywane w stabilnych warunkach, najlepiej w zamkniętych, wyściełanych pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja powinna odbywać się w szczelnych gablotach, z dala od źródeł ciepła i światła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej