Jörgkellerite

Wzór chemiczny: (Na,&#9744;)<sub>3</sub>Mn<sup>3+</sup><sub>3</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(CO<sub>3</sub>)(O,OH)<sub>2</sub>·5H<sub>2</sub>O

Jörgkelleryt to rzadki minerał fosforanowy o charakterystycznej, intensywnie fioletowej barwie, znajdowany w postaci drobnych, tabliczkowych kryształów.

## Charakterystyka Jörgkelleryt jest złożonym uwodnionym fosforanem sodu i manganu z grupą węglanową. Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy, które rzadko przekraczają 1 mm długości. Kryształy te często występują w promienistych lub przypadkowo zorientowanych skupieniach, tworząc powłoki i naskorupienia na powierzchni skały macierzystej. Jego najbardziej wyróżniającą cechą jest intensywna, fioletowa do purpurowo-czerwonej barwa. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się szklistym połyskiem i jest przezroczysty do przeświecającego. Ma stosunkowo niską twardość, wynoszącą około 2.5 w skali Mohsa, co czyni go minerałem kruchym. Gęstość obliczona wynosi około 2.65 g/cm³. Kryształy wykazują doskonałą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Jörgkelleryt występuje w charakterystycznym zakresie barw od fioletowej do purpurowo-czerwonej. Nie opisano żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w pegmatycie typu LCT (lit, cez, tantal) w Clementine II, w górach Erongo w Namibii. Został opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2013 roku (IMA2013-078). Nazwa honoruje dr. Jörga Kellera (ur. 1938), niemieckiego wulkanologa i petrologa z Uniwersytetu we Fryburgu, za jego wkład w mineralogię i petrologię skał wulkanicznych. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary kryształów, jörgkelleryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach oraz przedmiotem badań naukowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnofioletowa
Gęstość
2.65
Łupliwość
Doskonała wg {0001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Jörgkelleryt jest rozpoznawalny głównie dzięki swojej unikalnej, intensywnej fioletowej barwie, formie cienkich tabliczkowych kryształów oraz specyficznemu miejscu występowania. Połysk szklisty i niska twardość są cechami pomocniczymi. Ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza chemiczna (EDS). ## Odróżnianie od podobnych Purpuritem można go odróżnić po formie kryształów (purpuryt jest zazwyczaj masywny) i środowisku występowania. Inne fioletowe fosforany, takie jak strengit, mają zazwyczaj inną formę kryształów (często sferolityczną lub promienistą) i inne minerały towarzyszące. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo cienkie, tabliczkowe, o heksagonalnym zarysie. Zazwyczaj tworzą niewielkie, rozetowe lub promieniste agregaty, a także nieregularne skupienia i naskorupienia na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Jörgkelleryt jest minerałem wtórnym, który krystalizuje w późnym stadium procesów hydrotermalnych w złożonych pegmatytach granitowych, bogatych w lit i fosfor. Powstaje w pustkach i szczelinach skalnych w wyniku przemian wcześniejszych minerałów fosforanowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich fosforanów. W lokalizacji typowej (Clementine II, Namibia) znaleziono go w asocjacji z eosphorytem, cyrylitem, wardytem, rockbridgeitem, strengitem, stewartytem, childrenitem, apatytem, kwarcem, albitem i muskowitem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania jörgkellerytu na świecie jest jego lokalizacja typowa: pegmatyt Clementine II, farma Uikos, góry Erongo, region Erongo, Namibia.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy to te, które posiadają bogate pokrycie intensywnie wybarwionych, fioletowych kryształów na kontrastującej matrycy. Ważna jest również wielkość poszczególnych kryształów (choć zawsze są one małe) oraz estetyka całego skupienia. Okazy z dobrze zdefiniowanymi, nieuszkodzonymi kryształami w rozetowych agregatach są szczególnie poszukiwane. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jörgkellerytu jest jego lokalizacja typowa w górach Erongo w Namibii. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Ze względu na niską twardość i kruchość, należy unikać kontaktu mechanicznego, w tym szczoteczek. Kontakt z wodą jest niewskazany z powodu ryzyka uszkodzenia delikatnych kryształów i potencjalnej reakcji z minerałami towarzyszącymi. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wszelkich chemikaliów, a zwłaszcza kwasów, które mogą zniszczyć minerał. Okazy są wrażliwe na uszkodzenia mechaniczne, dlatego należy chronić je przed uderzeniami i zarysowaniem. Nie należy ich również podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie silnego światła. ## Przechowywanie Przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętym pudełku typu "micromount", aby chronić przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami fizycznymi. Najlepiej trzymać go z dala od innych minerałów, aby uniknąć otarć.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej