Joosteite

Wzór chemiczny: Mn²⁺Mn³⁺O(PO₄)

Joosteit to rzadki fosforan manganu, tworzący czarne, tabliczkowe kryształy o metalicznym połysku, znajdowany w pegmatytach granitowych.

## Charakterystyka Joosteit jest minerałem z grupy fosforanów, chemicznie uwodnionym fosforanem manganu (zarówno na II, jak i III stopniu utlenienia). Występuje w postaci niewielkich, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, zwykle nie przekraczających 1 mm długości. Tworzy skupienia promieniste lub występuje jako pojedyncze, wrosłe w skałę kryształy. Jego charakterystyczną cechą jest czarna barwa i silny, metaliczny połysk. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 5 w skali Mohsa. Ma silny, metaliczny do submetalicznego połysku. Jest nieprzezroczysty. Gęstość obliczona wynosi około 3,93 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Joosteit jest minerałem o jednolitej, czarnej barwie. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Iana Jooste, południowoafrykańskiego kolekcjonera minerałów, który jako pierwszy znalazł ten minerał. Został on opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2003 roku (numer IMA2003-047). Odkrycia dokonano na farmie Sandamap, w regionie Erongo w Namibii. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, joosteit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach (tzw. "micromounts") oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa: 4
Barwa: grey with a brownish tinge, dark brown in thin section
Połysk: Metallic to submetallic
Rysa: Black
Gęstość: 0
Łupliwość: Perfect on {100}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Joosteit można rozpoznać po jego czarnej barwie, silnym metalicznym połysku oraz charakterystycznej formie niewielkich, tabliczkowych kryształów. Jego występowanie jest ograniczone do specyficznego środowiska geologicznego - pegmatytów granitowych. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi czarnymi, metalicznie błyszczącymi minerałami fosforanowymi lub tlenkami występującymi w pegmatytach, takimi jak wolfeit, pirofanit czy ilmenit. Ostateczne odróżnienie od tych minerałów wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza chemiczna (EDS/WDS), ze względu na podobieństwo wizualne i niewielkie rozmiary kryształów. ## Formy kryształów Tworzy spłaszczone, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, często zgrupowane w promieniste agregaty. Kryształy są zazwyczaj bardzo małe, rzadko przekraczające 1 mm.

Środowisko występowania

## Geneza Joosteit jest minerałem pochodzenia wtórnego. Powstaje w złożonych, bogatych w fosforany pegmatytach granitowych. Tworzy się w wyniku procesów hydrotermalnych lub wietrzenia, zastępując wcześniejsze minerały fosforanowe, takie jak zwłaszcza lithiofilit. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi fosforanami w miejscu swojego odkrycia. Najczęściej towarzyszą mu lithiofilit, strengit, hureaulit, tancoit, eosphoryt oraz kwarc. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania joosteitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - farma Sandamap (Sandamap North pegmatite) w Dystrykcie Daures, w regionie Erongo w Namibii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu joosteitu jest oceniana przede wszystkim na podstawie ostrości i wykształcenia kryształów, a także ich wielkości, chociaż zawsze pozostają one niewielkie. Najbardziej cenione są okazy z wyraźnie uformowanymi, nieuszkodzonymi kryształami tabliczkowymi, tworzącymi estetyczne agregaty. Ważny jest również kontrast z otaczającą skałą (matrycą) oraz obecność dobrze zidentyfikowanych minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów joosteitu jest jego lokalizacja typowa w Namibii. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy joosteitu należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Z uwagi na jego rzadkość i potencjalną reaktywność, należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi środkami chemicznymi. Najbezpieczniejsze jest czyszczenie na sucho. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, silnych środków chemicznych, kwasów i zasad. Minerał może być wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury. Nie należy go wystawiać na długotrwałe działanie wilgoci. ## Przechowywanie Okazy joosteitu, zazwyczaj będące mikromontażami, najlepiej przechowywać w dedykowanych, zamykanych pudełkach perky box, które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać przechowywania w miejscach o dużej wilgotności powietrza.