Jonlarsenite
Wzór chemiczny: Al<sub>4</sub>Cu<sub>9</sub>
Jonlarsenit to ekstremalnie rzadki minerał, będący stopem miedzi i glinu, odkryty w formie mikroskopijnych wrostków w kwarcu.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4-5
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarna
- Gęstość
- 6.45
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Tetragonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Rozpoznanie jonlarsenitu gołym okiem lub za pomocą lupy jest niemożliwe. Identyfikacja wymaga specjalistycznego sprzętu laboratoryjnego, takiego jak skaningowy mikroskop elektronowy (SEM) z analizą składu chemicznego (EDS/WDS). W świetle odbitym pod mikroskopem polaryzacyjnym jest słabo anizotropowy. ## Odróżnianie od podobnych Jako mikroskopijny wrostek może być pomylony z wieloma innymi nieprzezroczystymi minerałami, takimi jak siarczki, tlenki czy inne stopy metali. Pewne odróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie precyzyjnej analizy chemicznej, która wykaże obecność jedynie miedzi i glinu w odpowiednich proporcjach. ## Formy kryształów Jonlarsenit tworzy drobne, anhedralne (nie wykazujące własnych ścian) ziarna o zaokrąglonych lub nieregularnych kształtach. Nie zaobserwowano jego prawidłowo wykształconych kryształów.
Środowisko występowania
## Geneza Jonlarsenit powstał w późnym stadium krystalizacji pegmatytu granitowego. Występuje jako inkluzje w kwarcu, co sugeruje, że wykrystalizował bezpośrednio z resztkowej, bogatej w metale fazy hydrotermalnej lub magmowej w warunkach niskiej aktywności tlenu. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje bezpośrednio wrosty w kwarcu. W jego otoczeniu w pegmatycie stwierdzono obecność innych minerałów, takich jak mikroklin, albit, egiryn, cyrkon i biotyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania (lokalizacja typowa) jonlarsenitu na świecie jest kamieniołom Stokkøya, na wyspie o tej samej nazwie, w kompleksie plutonicznym Langesundsfjord, w regionie Larvik, w Norwegii.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jakość okazu z jonlarsenitem jest w całości zależna od jakości matrycy kwarcowej, w której się znajduje. Ponieważ sam minerał jest niewidoczny gołym okiem, wartość kolekcjonerska opiera się na potwierdzeniu jego obecności przez analizę naukową. Okazy z dołączonym certyfikatem analitycznym lub pochodzące z wiarygodnego źródła (np. od odkrywców) są najbardziej pożądane. Wielkość i estetyka samego okazu kwarcu również odgrywają rolę. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa - kamieniołom Stokkøya w Norwegii. Każdy okaz z tego miejsca jest potencjalnie wartościowy dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich i mikrominerałów.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Ze względu na to, że jonlarsenit występuje jako mikroskopijne wrostki w znacznie twardszym i stabilnym kwarcu, czyszczenie okazu macierzystego powinno być standardowe dla kwarcu. Można używać wody z mydłem i miękkiej szczoteczki. Należy unikać agresywnych metod mechanicznych, które mogłyby uszkodzić powierzchnię kwarcu. ## Czego unikać Okaz macierzysty (kwarc) jest odporny chemicznie, jednak należy unikać kontaktu z kwasem fluorowodorowym, który trawi kwarc. Sam jonlarsenit, jako stop metali, może reagować z silnymi kwasami, dlatego należy unikać wszelkich eksperymentów chemicznych. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od kurzu i wilgoci. Standardowe pudełko kolekcjonerskie lub gablota są w pełni wystarczające. Należy dołączyć szczegółową etykietę, wskazującą na obecność tego rzadkiego minerału.