Jonassonite

Wzór chemiczny: Au(Bi,Pb)<sub>5</sub>S<sub>4</sub>

Jonassonit to niezwykle rzadki siarczek złota i bizmutu, występujący w formie mikroskopijnych, tabliczkowych kryształów o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Jonassonit jest siarczkiem złota i bizmutu o wzorze AuBi₅S₄, gdzie bizmut może być częściowo zastępowany przez ołów. Tworzy mikroskopijne, wydłużone lub tabliczkowe kryształy, osiągające rozmiary do 100 mikrometrów. Zazwyczaj występują one w formie przerostów z innymi minerałami kruszcowymi. Minerał ma stalowoszary do cynowobiałego kolor i jest nieprzezroczysty. ## Właściwości fizyczne Charakteryzuje się silnym, metalicznym połyskiem. Jego twardość i gęstość nie zostały zmierzone ze względu na niewielkie rozmiary kryształów. Obliczona gęstość wynosi 8.51 g/cm³, a twardość szacuje się na 2.5-3 w skali Mohsa. Łupliwość i przełam nie zostały określone. ## Barwy i odmiany Minerał jest jednorodny kolorystycznie, przyjmując barwę od stalowoszarej do cynowobiałej. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Jonassonit został uznany za nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2004 roku. Jego nazwa honoruje Petera Jonassona, szwedzkiego kolekcjonera minerałów, który dostarczył materiał do badań. Został odkryty w historycznych próbkach pochodzących ze złoża Săcărâmb w Rumunii. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, jonassonit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Połysk
Metallic
Rysa
Black
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja jonassonitu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych. Wymaga analizy składu chemicznego za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS) oraz badań struktury krystalicznej (XRD). Wskazówką jest jego występowanie w asocjacji z innymi rzadkimi siarczkami i tellurkami złota i bizmutu w materiale z Săcărâmb. ## Odróżnianie od podobnych Jonassonit jest wizualnie nieodróżnialny od wielu innych metalicznych, szarych minerałów kruszcowych, takich jak bizmutynit, nagyágit, buckhornit czy inne siarkosole bizmutu. Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie na podstawie analizy chemicznej. ## Formy kryształów Tworzy wydłużone, listewkowe lub tabliczkowe kryształy. Często występują one w postaci nieregularnych skupień i przerostów z innymi minerałami, tworząc złożone agregaty widoczne tylko pod dużym powiększeniem.

Środowisko występowania

## Geneza Jonassonit powstaje w warunkach hydrotermalnych, w obrębie epitermalnych złóż złota typu wysokiej sulfidacji. Jest produktem krystalizacji z roztworów bogatych w złoto, bizmut, ołów i siarkę. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z bizmutem rodzimym, złotem, nagyágitem, buckhornitem oraz innymi, często nienazwanymi fazami mineralnymi zawierającymi miedź, złoto, bizmut, siarkę i selen. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania jonassonitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Săcărâmb (dawniej Nagyág) w okręgu Hunedoara w Rumunii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopowy, jonassonit nie jest oceniany pod kątem estetyki w tradycyjnym rozumieniu. O wartości okazu decyduje jego bogactwo (ilość i wielkość mikrokryształów na matrycy skalnej), potwierdzona analitycznie tożsamość oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących. Najcenniejsze są próbki z wyraźnie wykształconymi, choć wciąż mikroskopijnymi, kryształami. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest historyczne złoże Săcărâmb w Rumunii. Materiał kolekcjonerski pochodzi niemal wyłącznie ze starych, archiwalnych próbek muzealnych i kolekcyjnych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy jonassonitu to zazwyczaj mikromontaże, które nie wymagają czyszczenia. W razie potrzeby kurz można usuwać wyłącznie za pomocą gruszki fotograficznej (dmuchawki). Należy unikać jakiegokolwiek kontaktu z wodą, środkami chemicznymi i szczoteczkami. ## Czego unikać Minerał jest potencjalnie wrażliwy na wilgoć i tlen z atmosfery, co może prowadzić do jego utleniania i matowienia. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury, wstrząsów oraz ekspozycji na chemikalia i ultradźwięki. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, najlepiej w szczelnie zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej