Joliotite

Wzór chemiczny: (U⁶⁺O₂)(CO₃)·₂H₂O

Joliotyt to bardzo rzadki, wtórny minerał uranylu, tworzący mikroskopijne, żółte kryształy i naloty w strefach utleniania złóż uranu.

## Charakterystyka Joliotyt jest uwodnionym węglanem uranylu, występującym w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0.1 mm długości. Zazwyczaj tworzy cienkie naloty, powłoki i rozetkowe agregaty na skałach macierzystych. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, jego cechy wizualne są trudne do zaobserwowania bez powiększenia. ## Właściwości fizyczne Kryształy joliotytu wykazują jasnożółtą fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym). Minerał jest silnie radioaktywny, co jest jego charakterystyczną cechą. Twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone z powodu niewielkich rozmiarów i rzadkości próbek, ale gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki wynosi około 3.99 g/cm³. ## Barwy i odmiany Joliotyt ma charakterystyczną, jasnożółtą do kanarkowożółtej barwę. Nie wyróżnia się żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został opisany w 1974 roku przez Walentę. Jego nazwa honoruje francuskiego fizyka i laureata Nagrody Nobla, Frédérica Joliot-Curie (1900-1958), za jego fundamentalne badania nad promieniotwórczością. ## Zastosowania Joliotyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów uranowych.

Właściwości

Twardość Mohsa: 1-2
Barwa: Citron-yellow
Połysk: Vitreous to pearly
Rysa: Yellow
Gęstość: 4.04
Łupliwość: {100}, probable.
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Joliotyt jest rozpoznawany na podstawie swojej kanarkowożółtej barwy, formy występowania (drobne naloty i mikroskopijne kryształy), silnej radioaktywności oraz charakterystycznej, jasnożółtej fluorescencji w świetle UV. Identyfikacja wymaga zazwyczaj zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranu o żółtej barwie, takimi jak studtyt, rutherfordin czy schoepit. Studtyt tworzy igiełkowe kryształy, rutherfordin ma podobny skład, ale inną strukturę krystaliczną i często tworzy większe, ziemiste skupienia. Ostateczne odróżnienie jest możliwe niemal wyłącznie za pomocą analizy laboratoryjnej. ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, często spłaszczone. Kryształy te grupują się w rozetkowe lub promieniste agregaty, a także tworzą cienkie powłoki i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Joliotyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż uraninitu (smółki uranowej). Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych rud uranu w obecności wód bogatych w węglany. Jest jednym z produktów przeobrażeń uraninitu w warunkach bliskich powierzchni ziemi. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z uraninitem (jako minerałem pierwotnym) oraz innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak studtyt, rutherfordin, schoepit, a także z kwarcem i hematytem. ## Lokalizacje Lokalizacja typowa, z której został po raz pierwszy opisany, to kopalnia uranu Krunkelbach w Menzenschwand w Schwarzwaldzie (Badenia-Wirtembergia, Niemcy). Znany jest również z kilku innych miejsc na świecie, w tym z Jáchymova w Czechach oraz z rejonu jeziora Athabasca w Saskatchewan w Kanadzie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska okazu joliotytu zależy od bogactwa nalotu i widoczności poszczególnych agregatów krystalicznych pod mikroskopem. Najbardziej cenione są próbki, na których minerał tworzy wyraźne, rozetkowe skupienia o intensywnej, żółtej barwie, dobrze kontrastujące ze skałą macierzystą. Ze względu na mikroskopowy charakter, kluczowa jest jakość okazu widzianego w powiększeniu. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Krunkelbach w Niemczech.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów joliotytu zasadniczo się nie czyści. Jakiekolwiek próby mechanicznego lub chemicznego czyszczenia niemal na pewno zniszczą mikroskopijne kryształy. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia luźnego kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, kwasami i wszelkimi środkami czyszczącymi. Kryształy są ekstremalnie kruche i wrażliwe na wstrząsy oraz ścieranie. Jako minerał wtórny, jest niestabilny w zmiennych warunkach wilgotności i temperatury. ## Przechowywanie Ze względu na silną radioaktywność, okazy należy przechowywać w specjalistycznych, ołowianych pojemnikach, z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie. Przechowywać w suchym miejscu, w szczelnie zamykanych pudełkach typu "micromount", aby chronić delikatne kryształy przed uszkodzeniem mechanicznym i kurzem.