Johnsomervilleite

Wzór chemiczny: Na<sub>3</sub>CaFe<sup>2+</sup><sub>11</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>9</sub>

Johnsomervilleit to rzadki fosforan sodu, wapnia i żelaza, tworzący drobne, heksagonalne kryształy o brązowej barwie.

## Charakterystyka Johnsomervilleit jest złożonym fosforanem należącym do grupy fillowitu. Występuje w postaci niewielkich, sześciobocznych (heksagonalnych) kryształów o tabliczkowym pokroju, zwykle nieprzekraczających 1 mm. Najczęściej tworzy skupienia ziarniste lub rozetowe agregaty. Jego charakterystyczną cechą jest brązowa do czerwonobrązowej barwa i szklisty połysk. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą około 4 w skali Mohsa. Ma szklisty połysk i jest przeświecający. Gęstość johnsomervilleitu wynosi około 3,46 g/cm³. ## Barwy i odmiany Johnsomervilleit występuje w odcieniach brązu, od jasnobrązowego przez czerwonobrązowy do ciemnobrązowego. Nie wyróżniono jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Johna Somerville'a (1904-1992), brytyjskiego chemika i mikromontera minerałów, który jako pierwszy znalazł ten minerał. Został on opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek minerału w 1980 roku przez A. M. Clarka, E. E. Fejera i D. G. Coupera. ## Zastosowania Johnsomervilleit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach i mikromontażach.

Właściwości

Twardość Mohsa
4
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnobrązowa
Gęstość
3.46
Łupliwość
Dobry wg {0001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przeświecający
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Johnsomervilleit można rozpoznać po jego charakterystycznym heksagonalnym, tabliczkowym pokroju kryształów, brązowej barwie i szlistym połysku. Występuje w specyficznym środowisku geologicznym - w granitowych pegmatytach. Ze względu na mały rozmiar kryształów, do jego identyfikacji często konieczne jest użycie mikroskopu. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi brązowymi fosforanami występującymi w pegmatytach, takimi jak człony grupy fillowitu. Ostateczne odróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak analiza chemiczna (EDS) lub dyfrakcja rentgenowska (XRD), które pozwalają określić jego unikalny skład i strukturę krystaliczną. ## Formy kryształów Tworzy niewielkie, tabliczkowe kryształy o zarysie heksagonalnym. Często występują one w formie rozetowych lub ziarnistych skupień.

Środowisko występowania

## Geneza Johnsomervilleit jest minerałem pochodzenia magmowego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji granitowych pegmatytów, w których obecne są wysokie stężenia fosforu, sodu i żelaza. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi fosforanami typowymi dla pegmatytów, takimi jak tryplit, zwłaszcza w jego zmienionej formie zwanej heterozytem. Towarzyszą mu również wiwianit, ludlamit i strengit. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania (localitas typica) jest kamieniołom Loch Quoich, niedaleko Invergarry w Szkocji, Wielka Brytania. Jest to jedyna potwierdzona i dobrze udokumentowana lokalizacja tego minerału na świecie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o wyraźnym heksagonalnym zarysie. Ważna jest również intensywność i atrakcyjność brązowej barwy. Ponieważ kryształy są małe, okazy z większymi, dobrze wyizolowanymi kryształami lub estetycznymi rozetami na matrycy są wyżej oceniane. Kontrast z minerałami towarzyszącymi, np. jaśniejszym kwarcem, podnosi wartość wizualną. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów johnsomervilleitu jest jego lokalizacja typowa w Szkocji. Materiał z tego miejsca jest niezwykle ograniczony, co czyni go wielką rzadkością na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na jego rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, czyszczenie na mokro jest odradzane, aby nie uszkodzić delikatnych agregatów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą reagować z fosforanami. Minerał jest stosunkowo miękki, więc trzeba chronić go przed zarysowaniem i uderzeniami. Nie należy go podgrzewać ani poddawać ultradźwiękom. ## Przechowywanie Najlepszym sposobem przechowywania jest umieszczenie okazu w zamykanym pudełku typu "micromount", które chroni go przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej