Johnsenite-(Ce)
Wzór chemiczny: Na<sub>12</sub>Ce<sup>3+</sup><sub>3</sub>Ca<sub>6</sub>Mn<sup>2+</sup><sub>3</sub>Zr<sup>4+</sup><sub>3</sub>W<sup>6+</sup>Si<sub>25</sub>O<sub>73</sub>(CO<sub>3</sub>)(OH)<sub>2</sub>
Johnsenit-(Ce) to niezwykle rzadki minerał z grupy eudialitu, cechujący się złożonym składem chemicznym i występowaniem w formie niewielkich, brązowych ziaren.
Opis
## Charakterystyka Johnsenit-(Ce) jest bardzo rzadkim, złożonym krzemianem należącym do nadgrupy eudialitu. Występuje w postaci niewielkich, nieregularnych lub częściowo wykształconych ziaren, których rozmiar rzadko przekracza 1,5 mm. Minerał ten jest przezroczysty i ma szklisty połysk. Jego barwa waha się od jasnobrązowej do brązowej. Ze względu na swoje mikroskopijne rozmiary i rzadkość, jest obiektem zainteresowania głównie naukowego oraz dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów mikroskopijnych. ## Właściwości fizyczne Twardość johnsenitu-(Ce) w skali Mohsa wynosi 5. Minerał nie wykazuje łupliwości, a jego przełam jest muszlowy. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 3,05 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten tworzy kryształy o barwie od jasnobrązowej do brązowej. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Johnsenit-(Ce) został opisany po raz pierwszy w 2005 roku przez Joela D. Grice'a i Roberta A. Gaulta. Nazwa minerału honoruje Ole Johnsena (ur. 1943), duńskiego mineraloga i kustosza Muzeum Geologicznego na Uniwersytecie w Kopenhadze, za jego wkład w badanie minerałów z grupy eudialitu. Przyrostek "-(Ce)" wskazuje, że cer jest dominującym pierwiastkiem ziem rzadkich w jego strukturze. ## Zastosowania Johnsenit-(Ce) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie.
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja johnsenitu-(Ce) w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS), w celu potwierdzenia jego złożonego składu chemicznego. Wstępne wskazówki to brązowa barwa, szklisty połysk, brak łupliwości oraz współwystępowanie z innymi rzadkimi minerałami alkalicznymi. ## Odróżnianie od podobnych Minerał ten można łatwo pomylić z innymi brązowymi członkami nadgrupy eudialitu, takimi jak eudialit, kentbrooksyt czy inne minerały o podobnym składzie. Pewne rozróżnienie jest możliwe wyłącznie na podstawie szczegółowej analizy chemicznej, która wykaże dominację ceru oraz obecność wolframu w strukturze. ## Formy kryształów Johnsenit-(Ce) tworzy anhedralne (nieregularne, bezkształtne) do subhedralnych (częściowo wykształcone) ziarna. Dobrze uformowane, idiomorficzne kryształy nie zostały dotychczas znalezione.
Środowisko geologiczne
## Geneza Johnsenit-(Ce) powstaje w pegmatytach nefelinowo-syenitowych. Są to rzadkie, alkaliczne skały magmowe, bogate w pierwiastki takie jak cyrkon, niob i pierwiastki ziem rzadkich, a jednocześnie ubogie w krzemionkę. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów typowych dla środowiska Mont Saint-Hilaire. Najczęściej spotykane minerały towarzyszące to egiryn, albit, analcym, katapleit, eudialit, mikroklin, natrolit i serandyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania johnsenitu-(Ce) na świecie jest jego lokalizacja typowa - kamieniołom Poudrette na Mont Saint-Hilaire w Quebecu, w Kanadzie. Jest to jedno z najsłynniejszych stanowisk mineralogicznych na świecie, znane z występowania setek rzadkich i unikalnych minerałów.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Aspekty kolekcjonerskie
## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopijny, wartość kolekcjonerska johnsenitu-(Ce) zależy od kilku czynników. Najważniejsza jest pewność identyfikacji, potwierdzona przez wiarygodne laboratorium. Liczy się również wielkość pojedynczego ziarna oraz jego umiejscowienie na matrycy - pożądane są okazy, gdzie ziarno jest dobrze wyizolowane i kontrastuje z otoczeniem. Wysoko cenione są również asocjacje z innymi rzadkimi, dobrze wykształconymi minerałami. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kamieniołom Poudrette na Mont Saint-Hilaire w Kanadzie. Okazy pochodzące z tej lokalizacji są wysoko cenione przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów mikroskopijnych.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy johnsenitu-(Ce) to zazwyczaj bardzo małe ziarna na matrycy skalnej. Należy je czyścić z najwyższą ostrożnością, najlepiej używając sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć miękkiego, suchego pędzelka. Czyszczenie na mokro jest odradzane ze względu na ryzyko uszkodzenia delikatnych asocjacji mineralnych. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Nie należy stosować myjek ultradźwiękowych ani czyszczenia parowego. Mimo braku danych o wrażliwości na światło, zaleca się unikanie długotrwałej ekspozycji na bezpośrednie działanie promieni słonecznych. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Każdy okaz powinien być precyzyjnie oznaczony, z uwzględnieniem lokalizacji i potwierdzonej identyfikacji.