Johnbaumite

Wzór chemiczny: Ca<sub>5</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>OH

Johnbaumit to rzadki arsenianowy analog apatytu, tworzący bezbarwne do białych, sześcioboczne kryształy, ceniony przez kolekcjonerów minerałów rzadkich.

## Charakterystyka Johnbaumit jest arsenianowym członkiem grupy apatytu, chemicznie odpowiadającym hydroksylowemu arsenianowi wapnia. Zazwyczaj tworzy wydłużone, pryzmatyczne kryształy o sześciobocznym zarysie, które mogą występować jako pojedyncze igły lub tworzyć promieniste agregaty i skupienia ziarniste. Kryształy są najczęściej bezbarwne, białe lub bladożółtawe, często z silnym szklistym połyskiem na ścianach. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością wynoszącą 5 w skali Mohsa, co jest typowe dla minerałów z grupy apatytu. Ma szklisty do żywicznego połysk. Jest minerałem stosunkowo kruchym. Jego gęstość wynosi około 3.73 g/cm³. ## Barwy i odmiany Johnbaumit występuje w ograniczonej gamie kolorystycznej, głównie jako bezbarwny, biały, szarobiały lub bladożółty. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Johna L. Bauma (1916-2011), amerykańskiego geologa i kuratora muzeum w Franklin, New Jersey, który jako pierwszy odkrył ten minerał w latach 40. XX wieku. Został on formalnie opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek mineralny w 1980 roku przez Pete'a J. Dunna, Donalda R. Peacora i Nelsa E. Leavensa. ## Zastosowania Johnbaumit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako rzadki członek grupy apatytu i minerał charakterystyczny dla złoży Franklin w USA.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Szklisty do żywicznego
Rysa
Biała
Gęstość
3.73
Łupliwość
Niewyraźna wg {0001}
Przełam
Muszlowy do nierównego
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną johnbaumitu jest jego sześcioboczny, pryzmatyczny pokrój kryształów, typowy dla grupy apatytu. Połysk szklisty, barwa (bezbarwny do białego) oraz występowanie w asocjacji z minerałami ze złoża Franklin są silnymi wskazówkami. Ostateczne potwierdzenie wymaga jednak zaawansowanych analiz chemicznych (EDS) w celu potwierdzenia dominacji arsenu nad fosforem. ## Odróżnianie od podobnych Johnbaumit jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od innych bezbarwnych lub białych minerałów z grupy apatytu, takich jak hydroksylapatyt czy fluorapatyt, bez testów chemicznych. Można go pomylić z niektórymi formami aragonitu lub kalcytu, ale różni się od nich brakiem reakcji z kwasem solnym i wyższą twardością. ## Formy kryształów Kryształy są heksagonalne, zazwyczaj o pokroju pryzmatycznym, wydłużone wzdłuż osi krystalograficznej c. Często zakończone są płaskimi pinakoidami. Występuje również w formie skupień ziarnistych, promienistych agregatów lub mas spilśnionych.

Środowisko występowania

## Geneza Johnbaumit jest minerałem pochodzenia metamorficznego. Powstaje w wyniku metamorfizmu kontaktowego zmineralizowanych złóż cynku, manganu i żelaza w skałach węglanowych. Występuje w kalcytowych żyłach przecinających rudy franklinitowo-willemitowe. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z wieloma innymi rzadkimi minerałami, charakterystycznymi dla lokalizacji typu Franklin. Najczęściej towarzyszą mu andradyt, franklinit, willemit, hydroksylapatyt, rodochrozyt, kalcyt, baryt oraz inne rzadkie arseniany jak allaktit czy sterlinghillit. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania johnbaumitu na świecie są złoża Franklin i Sterling Hill w hrabstwie Sussex, New Jersey, USA. To właśnie stamtąd pochodzą najlepsze i największe kryształy. Potwierdzono również jego występowanie w kopalni Långban w Szwecji, w złożu Kombat w Namibii oraz w kilku miejscach w Japonii, jednak okazy z tych lokalizacji są znacznie rzadsze i mniej okazałe.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy johnbaumitu to te z dobrze wykształconymi, ostrymi, szklistymi i przezroczystymi kryształami o sześciobocznym pokroju. Wysoko oceniane są okazy, gdzie pojedyncze, bezbarwne kryształy kontrastują z barwną matrycą, np. z różowym rodochrozytem lub czarnym franklinitem. Rozmiar kryształów jest kluczowy - okazy z kryształami przekraczającymi centymetr długości są wyjątkowo rzadkie i poszukiwane. Atrakcyjne są również bogate agregaty promieniste. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądaną i znaną lokalizacją dla kolekcjonerów jest Franklin w New Jersey, USA. Okazy z Franklin są uważane za światowy standard dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy johnbaumitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Należy go natychmiast i dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Jako arsenian, jest toksyczny przy połknięciu lub wdychaniu pyłu - należy unikać tworzenia pyłu i myć ręce po kontakcie z minerałem. Nie należy go czyścić kwasami ani innymi agresywnymi chemikaliami. Jest wrażliwy na wysoką temperaturę. Należy unikać myjek ultradźwiękowych. ## Przechowywanie Przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od źródeł wilgoci i bezpośredniego światła słonecznego. Najlepiej trzymać go w zamkniętym pudełku klaserowym lub gablocie, aby chronić kruche kryształy przed uszkodzeniem mechanicznym i kurzem. Ze względu na toksyczność, powinien być przechowywany poza zasięgiem dzieci i zwierząt.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej