Johillerite

Wzór chemiczny: NaCu<sup>2+</sup>MgMg<sub>2</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>

Arsenian sodu, miedzi i magnezu, tworzący charakterystyczne, intensywnie niebieskie lub fioletowe kryształy tabliczkowe.

## Charakterystyka Johilleryt jest rzadkim minerałem z grupy arsenianów, chemicznie klasyfikowanym jako arsenian sodu, miedzi i magnezu. Występuje w formie niewielkich, lecz dobrze wykształconych kryształów o pokroju tabliczkowym, rzadziej krótkosłupkowym. Zazwyczaj tworzy druzy i niewielkie skupienia krystaliczne. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, głęboko niebieska do fioletowoniebieskiej barwa. ## Właściwości fizyczne Kryształy johillerytu są przezroczyste do przeświecających i charakteryzują się szklistym połyskiem. Twardość minerału w skali Mohsa wynosi około 3, co czyni go stosunkowo miękkim i podatnym na zarysowania. Jego gęstość jest znacznie wyższa od przeciętnej i wynosi 4,29 g/cm³. Rysa, czyli kolor sproszkowanego minerału, ma barwę jasnoniebieską. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w jednolitych, atrakcyjnych barwach od głębokiego błękitu po odcienie fioletowoniebieskie. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Johilleryt został po raz pierwszy opisany w 1980 roku przez Paula Kellera, Heinza Hessa i Pete'a J. Dunna. Nazwa minerału honoruje Johannesa-Ericha Hillera (1911–1972), profesora mineralogii na Uniwersytecie w Stuttgarcie w Niemczech. Miejscem typowym, z którego pochodziły pierwsze zbadane okazy, jest słynna kopalnia Tsumeb w Namibii. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość oraz niewielkie rozmiary kryształów, johilleryt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach minerałów systematycznych oraz okazów z Tsumeb.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Vitreous
Rysa
Pale blue
Gęstość
4.29
Łupliwość
Good on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne johillerytu to jego intensywnie niebieska lub fioletowa barwa, tabliczkowy pokrój kryształów, szklisty połysk oraz jasnoniebieska rysa. Najważniejszym wskaźnikiem jest jednak jego pochodzenie - niemal wszystkie okazy pochodzą z kopalni Tsumeb - oraz współwystępowanie z innymi rzadkimi arsenianami. ## Odróżnianie od podobnych Johilleryt bywa mylony z innymi niebieskimi minerałami wtórnymi z Tsumeb, takimi jak keyit czy linaryt. Keyit ma zazwyczaj bardziej zielonkawoniebieski odcień i inny pokrój kryształów. Linaryt odznacza się jaskrawszą, bardziej "elektryczną" niebieską barwą i inną formą kryształów. Ostateczne i pewne rozróżnienie często wymaga zaawansowanych badań, np. analizy chemicznej. ## Formy kryształów Johilleryt tworzy cienkie do grubych kryształy tabliczkowe, rzadziej pryzmatyczne. Często występują one w formie druz, naskorupień lub promienistych agregatów na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Johilleryt jest minerałem wtórnym, który powstaje w strefie utleniania złożonych, polimetalicznych złóż hydrotermalnych. W Tsumeb formował się w obrębie skał dolomitowych w wyniku wietrzenia pierwotnych kruszców zawierających arsen i miedź. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej (Tsumeb) johilleryt współwystępuje z innymi rzadkimi arsenianami, takimi jak o'danielyt, keyit, ludlockit i schultenit, a także z tennantytem i chalkozynem. ## Lokalizacje Najważniejszym i praktycznie jedynym źródłem dobrze wykształconych okazów johillerytu na świecie jest kopalnia Tsumeb w regionie Otjikoto w Namibii. Jest to klasyczna lokalizacja dla tego minerału.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska johillerytu zależy od kilku czynników. Najwyżej cenione są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi kryształami o intensywnej, głęboko niebieskiej barwie. Istotny jest również rozmiar kryształów oraz ich obfitość na matrycy skalnej. Szczególnie pożądane są estetyczne kompozycje z innymi, kontrastującymi kolorystycznie minerałami z Tsumeb. ## Popularne stanowiska Jedyną lokalizacją, z której pochodzą okazy johillerytu o znaczeniu kolekcjonerskim, jest kopalnia Tsumeb w Namibii. Okazy z tego miejsca są uważane za światowy standard dla tego gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy johillerytu należy czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą; jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć wody destylowanej, a następnie okaz należy natychmiast i dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów, w których łatwo się rozpuszcza. Jako arsenian, jest potencjalnie toksyczny - po kontakcie z okazem należy umyć ręce. Niska twardość (3 w skali Mohsa) sprawia, że jest bardzo podatny na zarysowania. Należy chronić go przed wilgocią, skokami temperatury i długotrwałą ekspozycją na światło słoneczne. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych warunkach, na przykład w pudełkach typu "micromount" lub w szczelnych gablotach. Należy go izolować od twardszych minerałów, aby uniknąć przypadkowego uszkodzenia mechanicznego.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej