Johannsenite
Wzór chemiczny: CaMn²⁺Si₂O₆
Johannsenit to rzadki piroksen manganowy, tworzący pryzmatyczne kryształy i promieniste agregaty, ceniony przez kolekcjonerów za swoje unikalne formy.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 6
- Połysk
- Szklisty
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 3.56
- Łupliwość
- Dobra wg {110}
- Przełam
- Nieregularny/Nierówny,Stopniowy
- Przezroczystość
- Prześwitujący
- Układ krystaliczny
- Monokliniczny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Johannsenit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznych, promienistych lub sferolitycznych agregatach. Pryzmatyczne kryształy, jeśli są obecne, również są cechą diagnostyczną. Jego twardość (6) i stosunkowo wysoka gęstość mogą być pomocne w identyfikacji. Występowanie w skarnach manganowych jest kluczową wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Johannsenit można pomylić z innymi piroksenami, takimi jak diopsyd czy hedenbergit. Odróżnienie wymaga często zaawansowanych analiz chemicznych w celu potwierdzenia dominacji manganu. Bustamit, inny krzemian manganu, ma podobny wygląd, ale krystalizuje w układzie trójskośnym i często ma różowawy odcień. Rodonit jest zazwyczaj bardziej różowy lub czerwony i ma doskonałą łupliwość. ## Formy kryształów Kryształy johannsenitu są pryzmatyczne, często wydłużone wzdłuż osi krystalograficznej. Zazwyczaj występują w postaci promienistych, włóknistych agregatów tworzących wachlarzowate lub kuliste formy (sferolity). Rzadziej spotyka się go w postaci skupień ziarnistych lub zbitych mas.
Środowisko występowania
## Geneza Johannsenit jest minerałem typowym dla metasomatycznie przeobrażonych skał węglanowych bogatych w mangan (skarnów manganowych). Powstaje również w wyniku procesów hydrotermalnych w żyłach kruszcowych, gdzie zastępuje inne minerały manganu, takie jak rodonit. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami manganu, takimi jak rodonit, bustamit, tefroit, galaksyt, a także z kalcytem, kwarcem i różnymi granatami (np. spessartynem). ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska johannsenitu na świecie to jego lokalizacje typowe: kopalnia Franklin w New Jersey (USA), gdzie występował w złożu cynku, oraz kopalnie Temperino i Civillina we Włoszech. Znaczące okazy pochodzą również z Broken Hill w Nowej Południowej Walii (Australia), z kopalni Wessels w Hotazel (RPA), a także z Japonii (kopalnie Oppu i Hoei) i Meksyku (Santa Eulalia, Chihuahua).
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy johannsenitu tworzące dobrze wykształcone, promieniste agregaty o kulistym kształcie (sferolity), szczególnie te o dużych rozmiarach. Atrakcyjność podnosi intensywna, nietypowa barwa (np. niebieskozielona) oraz kontrastujące połączenie z innymi minerałami, np. z białym kalcytem. Dobrze uformowane, pojedyncze kryształy pryzmatyczne są rzadsze i również wysoko cenione. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i najbardziej pożądane uchodzą okazy z historycznych lokalizacji, takich jak Franklin w USA oraz Broken Hill w Australii. W ostatnich latach na rynku pojawiły się również interesujące okazy z Meksyku i Japonii.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy johannsenitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Zawsze należy dokładnie wysuszyć okaz po czyszczeniu. ## Czego unikać Minerał ten jest wrażliwy na działanie silnych kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i środkami czyszczącymi. Nie należy go poddawać gwałtownym zmianom temperatury ani czyścić za pomocą myjek ultradźwiękowych. ## Przechowywanie Johannsenit jest stosunkowo twardy, ale kruchy. Najlepiej przechowywać go w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby uniknąć zarysowań i uderzeń przez inne minerały. Należy chronić go przed kurzem i wilgocią.