Joesmithite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>Ca<sub>2</sub>Mg<sub>3</sub>Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>(Si<sub>6</sub>Be<sub>2</sub>)O<sub>22</sub>(OH)<sub>2</sub>

Joesmithyt to bardzo rzadki minerał z grupy amfiboli, wyróżniający się czerwonobrunatną barwą i występowaniem niemal wyłącznie w szwedzkim Långban.

## Charakterystyka Joesmithyt jest złożonym krzemianem należącym do nadgrupy amfiboli. Tworzy zazwyczaj podheuhedralne, pryzmatyczne kryształy lub nieregularne ziarna wrośnięte w skałę macierzystą. Jego najbardziej charakterystyczną cechą wizualną jest głęboka, czerwonobrunatna do niemal czarnej barwa. Rzadko spotyka się dobrze wykształcone, wolnostojące kryształy. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 5.5 w skali Mohsa i szklistym połyskiem. Jest przeświecający do niemal nieprzezroczystego. Jego gęstość jest stosunkowo wysoka i wynosi 3.77 g/cm³, co jest wynikiem obecności ołowiu w jego strukturze chemicznej. ## Barwy i odmiany Dominującą i w zasadzie jedyną spotykaną barwą joesmithytu jest odcień od czerwonobrunatnego do brunatnoczarnego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Joesmithyt został opisany po raz pierwszy w 1968 roku. Jego nazwa honoruje Josepha V. Smitha (1928–2007), wybitnego mineraloga i krystalografa z Uniwersytetu w Chicago, za jego wkład w badania krzemianów. Miejscem odkrycia i lokalizacją typową jest słynne złoże Långban w Szwecji. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, joesmithyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach minerałów systematycznych i regionalnych.

Właściwości

Twardość Mohsa
5.5
Połysk
Vitreous
Rysa
Brown
Gęstość
3.77
Łupliwość
Perfect on {110}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent to nearly opaque
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami do identyfikacji joesmithytu są jego charakterystyczna czerwonobrunatna barwa, szklisty połysk, stosunkowo wysoka gęstość oraz pryzmatyczna forma typowa dla amfiboli. Najważniejszym wskaźnikiem jest jednak jego pochodzenie z kopalni Långban lub Jakobsberg w Szwecji. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi ciemnymi minerałami z Långban, takimi jak niektóre odmiany richterytu, egirynu czy piemontytu. Pewne odróżnienie od podobnych amfiboli i piroksenów często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS), w celu potwierdzenia unikalnego składu chemicznego z obecnością ołowiu i berylu. ## Formy kryształów Joesmithyt najczęściej występuje w postaci wrośniętych, pryzmatycznych kryształów o niedoskonałym wykształceniu lub jako skupienia ziarniste. Dobrze zakończone, pojedyncze kryształy są wyjątkowo rzadkie i bardzo poszukiwane.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał pochodzenia metamorficznego. Powstaje w złożonych, zmetamorfizowanych złożach rud żelaza i manganu, osadzonych w węglanowych skałach (skarnach). Środowisko to, bogate w nietypowe pierwiastki, sprzyjało krystalizacji rzadkich faz mineralnych. ## Asocjacje mineralne Joesmithyt współwystępuje z innymi minerałami charakterystycznymi dla złoża Långban, takimi jak richteryt, flogopit, kalcyt, hematyt, a także z innymi rzadkimi minerałami manganu i ołowiu. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznie pierwszym miejscem występowania joesmithytu jest kopalnia Långban w regionie Värmland w Szwecji. Został również zidentyfikowany w pobliskiej kopalni Jakobsberg. Są to praktycznie jedyne potwierdzone lokalizacje na świecie, z których pochodzą okazy tego minerału.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy joesmithytu to te, które zawierają wyraźnie wykształcone, choćby częściowo, kryształy o intensywnej, czerwonobrunatnej barwie. Duże znaczenie ma kontrast z jasną skałą macierzystą (matrycą), najczęściej kalcytem. Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem wpływającym na wartość – każdy kryształ powyżej kilku milimetrów jest już uważany za znaczący. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczny okręg górniczy Långban w Szwecji. Okazy z tej lokalizacji są klasykami i stanowią ozdobę każdej zaawansowanej kolekcji minerałów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy joesmithytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej. Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować pęknięcia w krysztale. ## Czego unikać Minerał ten jest wrażliwy na silne kwasy. Należy chronić go przed uderzeniami i gwałtownymi zmianami temperatury. Jako rzadki i cenny okaz, wymaga szczególnej ostrożności podczas obchodzenia się z nim. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć zarysowań i uszkodzeń mechanicznych. Powinny być eksponowane z dala od miejsc o dużym natężeniu ruchu, w stabilnych warunkach pokojowych.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej