Jingsuiite

Wzór chemiczny: TiB<sub>2</sub>

Jingsuiit to ekstremalnie rzadki borek tytanu, naturalny odpowiednik syntetycznego materiału ceramicznego, znajdowany wyłącznie w meteorytach.

## Charakterystyka Jingsuiit jest naturalną, heksagonalną formą borku tytanu (TiB₂). Występuje w postaci mikroskopijnych, subhektalnych ziaren o wielkości nieprzekraczającej kilkudziesięciu mikrometrów, zwykle w formie wrostków w innych minerałach. Ze względu na swój rozmiar, cechy wizualne nie są możliwe do oceny gołym okiem. W świetle odbitym jest szarobiały z żółtawym odcieniem. ## Właściwości fizyczne Jako minerał o ekstremalnej twardości, jingsuiit jest jednym z najtwardszych znanych minerałów, ustępując jedynie diamentowi i moissanitowi. Jego twardość w skali Mohsa szacowana jest na 9.5. Posiada metaliczny połysk i jest nieprzezroczysty. Gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki wynosi 4.52 g/cm³. ## Historia i nazwa Minerał został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2009 roku (IMA2009-057). Jego nazwa honoruje Jing-sui, mitycznego chińskiego ducha lub bóstwo związane z górą Lu-fu Shan, co nawiązuje do faktu, że minerał został odkryty w Chinach. Pierwszy opis pochodzi z chromitytu znalezionego w tybetańskim ofiolocie Luobusha. ## Zastosowania Jingsuiit nie ma żadnych zastosowań praktycznych ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary. Jego syntetyczny odpowiednik, borek tytanu, jest ważnym materiałem ceramicznym używanym w produkcji pancerzy, narzędzi tnących i materiałów odpornych na ścieranie. Dla nauki i kolekcjonerstwa ma znaczenie wyłącznie jako unikatowy minerał pozaziemski i jeden z najtwardszych w przyrodzie.

Właściwości

Twardość Mohsa
9.5
Połysk
Metallic
Rysa
Gray
Gęstość
4.52
Łupliwość
None
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja jingsuiitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikroskopia elektronowa skaningowa (SEM) z analizą składu chemicznego (EDS) oraz dyfrakcja elektronowa. Jego ekstremalna twardość jest kluczową cechą, ale niemożliwą do zbadania w praktyce na mikroskopijnych ziarnach. ## Odróżnianie od podobnych Ze względu na unikalne środowisko występowania (meteoryty) i skład chemiczny, jest trudny do pomylenia z innymi minerałami. W warunkach laboratoryjnych odróżnia się go od innych twardych minerałów, takich jak moissanit (SiC) czy diament (C), na podstawie składu chemicznego (obecność tytanu i boru). ## Formy kryształów Obserwowany jest w postaci bardzo małych, subhektalnych (częściowo wykształconych) ziaren i agregatów.

Środowisko występowania

## Geneza Jingsuiit jest minerałem pochodzenia pozaziemskiego. Jego powstawanie wiązane jest z warunkami wysokiego ciśnienia i temperatury panującymi podczas formowania się niektórych typów meteorytów. Znajdowany jest w ureilitach - rzadkiej klasie achondrytów kamiennych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla ureilitów. W meteorycie Almahata Sitta znaleziono go w towarzystwie grafitu, diamentu, niningerytu, schreibersytu, troilitu oraz rzadkich faz, takich jak brezinait i oldhamit. ## Lokalizacje Jedyne potwierdzone miejsca znalezienia jingsuiitu to: - Meteoryt Almahata Sitta, który spadł w 2008 roku na Pustyni Nubijskiej w Sudanie. - Chromityt z ofiolitu Luobusha w Tybecie, Chiny (miejsce typowe).

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopijny, jingsuiit nie jest oceniany pod kątem typowych kryteriów kolekcjonerskich, takich jak kolor, forma czy czystość. Wartość kolekcjonerską ma sam okaz macierzysty (meteoryt), w którym zidentyfikowano obecność tego minerału. Wartość takiego okazu jest podnoszona przez naukowo potwierdzoną obecność tak rzadkiej fazy mineralnej. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów dostępnych na rynku kolekcjonerskim jest meteoryt Almahata Sitta. Fragmenty tego meteorytu są bardzo cenione przez kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na mikroskopijny rozmiar i występowanie w postaci inkluzji, pojedyncze ziarna jingsuiitu nie są przedmiotem czyszczenia. Okazy macierzyste (meteoryty) należy czyścić zgodnie z zaleceniami dla danego typu meteorytu, najczęściej unika się wody i chemikaliów. ## Czego unikać Okazy zawierające jingsuiit (głównie meteoryty) należy chronić przed wilgocią, która może powodować korozję innych minerałów w matriksie, zwłaszcza żelaza. Należy unikać wszelkich chemikaliów i ultradźwięków. ## Przechowywanie Przechowywać w suchym środowisku, najlepiej w specjalistycznym pudełku z pochłaniaczem wilgoci. Chronić przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej