Jervisite

Wzór chemiczny: NaScSi<sub>2</sub>O<sub>6</sub>

Jervisyt to niezwykle rzadki, sodowo-skandowy piroksen, tworzący mikroskopijne, bezbarwne kryształy w geodach granitowych.

## Charakterystyka Jervisyt jest członkiem grupy piroksenów i jednym z zaledwie kilku znanych minerałów zawierających skand jako główny składnik. Występuje w postaci bardzo małych, pryzmatycznych kryształów, zazwyczaj o długości nieprzekraczającej 1 mm. Zwykle jest bezbarwny i przezroczysty, co w połączeniu z niewielkim rozmiarem sprawia, że jest trudny do zidentyfikowania wizualnie bez specjalistycznego sprzętu. ## Właściwości fizyczne Kryształy jervisytu wykazują szklisty połysk. Twardość w skali Mohsa wynosi około 6, a gęstość jest zbliżona do 3.23 g/cm³. Minerał ten jest kruchy. ## Barwy i odmiany Jervisyt jest zazwyczaj bezbarwny. Nie są znane żadne jego barwne odmiany ani nazwy handlowe, co wynika z jego ekstremalnej rzadkości i mikroskopijnych rozmiarów kryształów. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany na cześć Fredericka S. Jervisa (ur. 1947), amerykańskiego kolekcjonera minerałów z Mamaroneck w stanie Nowy Jork, który jako pierwszy znalazł okazy tego minerału. Został opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek mineralny przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 1982 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, jervisyt nie ma żadnych zastosowań przemysłowych. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, będąc przedmiotem pożądania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.23
Łupliwość
Dobra wg {110}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja jervisytu jest niemożliwa bez zaawansowanych technik analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana lub analiza chemiczna z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). W warunkach kolekcjonerskich rozpoznanie opiera się na zaufaniu do etykiety i renomy sprzedawcy, a także na wiedzy o lokalizacji typowej. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi bezbarwnymi piroksenami lub minerałami współwystępującymi, takimi jak kwarc, albit czy mikroklin. Odróżnienie wizualne jest praktycznie niemożliwe ze względu na mikroskopijny rozmiar i brak charakterystycznych cech makroskopowych. ## Formy kryształów Jervisyt tworzy krótkie, pryzmatyczne kryształy o przekroju zbliżonym do kwadratu. Kryształy są wydłużone wzdłuż osi c i często zakończone prostymi ścianami. Występują jako pojedyncze, izolowane kryształy w obrębie pustek skalnych.

Środowisko występowania

## Geneza Jervisyt krystalizuje w późnym stadium procesów magmowych, w miarolitowych pustkach (geodach) w granitach i pegmatytach. Powstaje w warunkach niskiego ciśnienia z resztkowych, bogatych w pierwiastki rzadkie fluidów hydrotermalnych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami typowymi dla granitowych geod, takimi jak kwarc, albit, mikroklin, egiryn, riebeckit, a także z innymi rzadkimi minerałami, np. bavenitem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i opisanym miejscem występowania jervisytu na świecie jest jego lokalizacja typowa: kamieniołom granitu w Mamaroneck, hrabstwo Westchester, stan Nowy Jork, USA. Jest to stanowisko historyczne i obecnie niedostępne.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu jervisytu zależy przede wszystkim od wielkości i wykształcenia kryształów. Najbardziej cenione są okazy z możliwie największymi, ostro zakończonymi i przezroczystymi kryształami, wyraźnie widocznymi na tle skały macierzystej. Kontrast z matrycą i obecność minerałów towarzyszących mogą podnieść atrakcyjność okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest historyczna lokalizacja typowa w Mamaroneck w stanie Nowy Jork, USA. Wszystkie dostępne na rynku okazy pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy jervisytu, ze względu na ich mikroskopijny rozmiar i osadzenie w skale macierzystej, generalnie nie wymagają czyszczenia. Jeśli jest to konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. ## Czego unikać Należy unikać ultradźwiękowych myjek, środków chemicznych, kwasów oraz gwałtownych zmian temperatury. Kryształy są bardzo małe i kruche, dlatego należy obchodzić się z nimi z najwyższą ostrożnością, chroniąc przed uderzeniami i zarysowaniem. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", które chronią przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne, chociaż nie ma dowodów na jego blaknięcie.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej