Jeremejevite

Wzór chemiczny: Al<sub>6</sub>(BO<sub>3</sub>)<sub>5</sub>F<sub>3</sub>

Jeremejewit to rzadki boran glinu, ceniony za idealnie wykształcone, pryzmatyczne kryształy o charakterystycznej, błękitnej barwie.

## Charakterystyka Jeremejewit jest rzadkim i wysoko cenionym minerałem z grupy boranów. Występuje w postaci sześciobocznych, pryzmatycznych kryształów o idealnie płaskich ścianach i zakończeniach. Najbardziej poszukiwane są okazy o intensywnej, chabrowo-błękitnej barwie, choć spotyka się również kryształy bezbarwne, żółtawe, a nawet fioletowe. Często wykazuje strefowość barwną, z ciemniejszymi zakończeniami kryształów. Jest twardym i stosunkowo gęstym minerałem, co w połączeniu z jego rzadkością czyni go jednym z najdroższych kamieni szlachetnych na świecie. ## Właściwości fizyczne Jeremejewit charakteryzuje się dużą twardością, wynoszącą 6.5 do 7.5 w skali Mohsa, co sprawia, że jest odporny na zarysowania. Ma szklisty połysk i jest zazwyczaj przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość wynosi około 3.28 g/cm³, co jest wartością stosunkowo wysoką jak na minerał o takim składzie. ## Barwy i odmiany Najbardziej znane i cenione są jeremejewity o barwie od jasnoniebieskiej do głęboko chabrowej. Występują także okazy bezbarwne, bladożółte, zielonkawożółte, a wyjątkowo rzadko fioletowe. Charakterystyczną cechą jest pleochroizm - zmiana barwy w zależności od kierunku obserwacji, od bezbarwnej lub jasnoniebieskiej do ciemniejszej, lazurowej. Nie wyróżnia się nazwanych odmian handlowych, a klasyfikacja opiera się głównie na kolorze i jego intensywności. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1883 roku przez Augustina Damoura na podstawie okazów znalezionych na Górze Soktuj w Kraju Zabajkalskim w Rosji. Nazwa honoruje Pawła Władimirowicza Jeremiejewa (1830-1899), rosyjskiego mineraloga, inżyniera i profesora, który jako pierwszy znalazł kryształy tego minerału w 1859 roku. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, jeremejewit jest przede wszystkim kamieniem o znaczeniu kolekcjonerskim. Najwyższej jakości, przezroczyste kryształy o intensywnej barwie są szlifowane i wykorzystywane w najdroższej biżuterii jako kamienie fasetowe. Ich cena za karat może przewyższać cenę diamentów.

Właściwości

Twardość Mohsa
6.5-7.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
3.28-3.31
Łupliwość
Brak
Przełam
Muszlowy do nierównego
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Jeremejewit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznej formie kryształów - idealnie wykształconych, sześciobocznych pryzmatach, często zakończonych płaską ścianą (pinakoidem). Kluczową cechą jest też jego błękitna barwa i silny pleochroizm widoczny pod polaryskopem lub nawet gołym okiem przy obracaniu kryształu. Wysoka twardość (6.5-7.5) pozwala odróżnić go od wielu bardziej miękkich minerałów. ## Odróżnianie od podobnych Jeremejewit bywa mylony z akwamarynem (odmianą berylu), topazem i szafirem. Od akwamarynu odróżnia go wyższa gęstość i nieco inna forma krystaliczna (akwamaryn często ma bardziej złożone zakończenia). Od niebieskiego topazu różni się formą kryształów i pleochroizmem. Szafir jest znacznie twardszy (9 w skali Mohsa). W warunkach laboratoryjnych ostateczną identyfikację umożliwiają badania optyczne i rentgenowskie. ## Formy kryształów Kryształy jeremejewitu są niemal zawsze pryzmatyczne, o heksagonalnym (sześciobocznym) zarysie. Zazwyczaj są wydłużone, proste i zakończone płaskimi ścianami podstawy. Rzadziej spotyka się zakończenia piramidalne. Występuje w formie pojedynczych, dobrze wykształconych kryształów lub w niewielkich grupach luźno narastających na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Jeremejewit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego i pegmatytowego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji w granitowych pegmatytach, bogatych w glin i bor. Tworzy się w pustkach i szczelinach skalnych (druzach), gdzie ma przestrzeń do swobodnego wzrostu kryształów. Spotykany jest także w aluwiach (osadach rzecznych) jako otoczaki, dzięki swojej twardości i odporności na wietrzenie. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami pegmatytowymi, takimi jak kwarc, albit (i inne skalenie), turmalin (zwłaszcza schörl i elbait), topaz, a także z rzadszymi minerałami jak herderit czy euklaz. ## Lokalizacje Najważniejsze i historycznie pierwsze stanowisko to Góra Soktuj w Kraju Zabajkalskim w Rosji. Jednak najbardziej znane i cenione na świecie okazy jubilerskiej jakości pochodzą z Namibii, głównie z rejonu Erongo (farmy Ameib, Goanikontes) oraz z gór Eifel w Niemczech (wystąpienia w skałach wulkanicznych). Niewielkie ilości znajdowano również w Tadżykistanie (góry Pamiru) i Birmie (okolice Mogoku).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najważniejszym kryterium oceny jakości jeremejewitu jest jego barwa. Najwyżej cenione są okazy o intensywnym, czystym, chabrowym lub lazurowym kolorze, bez odcieni szarych czy zielonkawych. Drugim kluczowym czynnikiem jest przezroczystość - im mniej inkluzji i wewnętrznych spękań, tym okaz cenniejszy. Istotna jest również wielkość kryształu oraz perfekcja jego formy - ostre krawędzie, gładkie ściany i brak uszkodzeń mechanicznych znacząco podnoszą wartość. ## Ceny rynkowe Jeremejewit należy do najdroższych minerałów kolekcjonerskich i kamieni szlachetnych. Ceny małych, oszlifowanych kamieni (poniżej 1 karata) zaczynają się od kilkuset dolarów za karat, ale dla kamieni o masie powyżej 1 karata, intensywnej barwie i wysokiej czystości, ceny gwałtownie rosną, osiągając od 2000 do nawet ponad 20 000 dolarów za karat. Duże, dobrze wykształcone kryształy o pięknej barwie mogą osiągać na aukcjach ceny dziesiątek tysięcy dolarów. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są błękitne, przezroczyste kryształy pochodzące z Namibii, z rejonu gór Erongo. Uważane są one za światowy standard jakości dla tego minerału. Okazy z historycznej lokalizacji w Rosji są rzadsze i zazwyczaj mniejsze oraz jaśniejsze. Unikatowe, bezbarwne kryształy pochodzą także z gór Eifel w Niemczech.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy jeremejewitu należy czyścić bardzo ostrożnie. Najlepiej używać letniej wody z mydłem i miękkiej szczoteczki (np. do zębów dla dzieci). Po umyciu należy go dokładnie spłukać, najlepiej wodą destylowaną, i osuszyć miękką, bezpyłową ściereczką. Czyszczenie ultradźwiękowe i parowe jest ryzykowne i niezalecane, szczególnie dla okazów z inkluzjami. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami i zasadami, które mogą uszkodzić powierzchnię kryształów. Minerał jest wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury, które mogą prowadzić do powstawania wewnętrznych pęknięć. Chociaż jest stosunkowo twardy, należy chronić go przed uderzeniami i kontaktem z twardszymi materiałami (np. diamentem, korundem), aby uniknąć zarysowań. ## Przechowywanie Okazy kolekcjonerskie najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub na podstawkach w zamykanych gablotach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Biżuterię z jeremejewitem należy trzymać w oddzielnych woreczkach lub pudełkach jubilerskich, z dala od innej biżuterii, która mogłaby go zarysować.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej