Jensenite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>3</sub>Te<sup>6+</sup>O<sub>6</sub>·2H<sub>2</sub>O

Jensenit to bardzo rzadki telluran miedzi, tworzący mikroskopijne, szmaragdowozielone kryształy o tabliczkowym pokroju.

## Charakterystyka Jensenit jest uwodnionym telluranem miedzi, występującym w postaci bardzo małych, ale dobrze wykształconych kryształów. Zazwyczaj tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie, osiągające rozmiar do 0.3 mm. Kryształy te często występują w formie rozetkowych lub promienistych agregatów, a także jako pojedyncze blaszki narosłe na skale macierzystej. Jego intensywna, szmaragdowozielona barwa jest bardzo charakterystyczna. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą około 3-4. Ma doskonałą łupliwość w jednym kierunku, co odpowiada jego tabliczkowej budowie. Kryształy wykazują szklisty połysk. Ze względu na niewielki rozmiar kryształów, dokładne określenie gęstości było trudne, jednak obliczona wartość wynosi 4.75 g/cm³. ## Barwy i odmiany Jensenit występuje wyłącznie w kolorze szmaragdowozielonym. Nie są znane jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kopalni Centennial w hrabstwie Houghton w stanie Michigan (USA) i opisany w 1995 roku. Jego nazwa honoruje Martina Jensena, kolekcjonera i badacza minerałów z Arizony, który jako pierwszy znalazł i zwrócił uwagę na ten nowy minerał. ## Zastosowania Jensenit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach tellurowych, a także stanowi cenny materiał do badań naukowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-4
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnozielona
Gęstość
4.75
Łupliwość
Doskonała wg {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Trójskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Jensenit można rozpoznać po jego charakterystycznej szmaragdowozielonej barwie, tabliczkowym pokroju kryształów o sześciobocznym zarysie oraz występowaniu w postaci drobnych rozet lub blaszek. Kluczowe jest również jego pochodzenie z bardzo nielicznych, specyficznych lokalizacji oraz współwystępowanie z innymi telluranami i tellurkami miedzi. ## Odróżnianie od podobnych Jensenit bywa mylony z innymi zielonymi, wtórnymi minerałami miedzi, takimi jak brochantyt, malachit czy inne rzadkie tellurany (np. quetzalcoatlit). Od brochantytu i malachitu odróżnia go pokrój kryształów (tabliczkowy, a nie igiełkowy czy nerkowaty) oraz środowisko geologiczne. Identyfikacja i odróżnienie od innych rzadkich telluranów wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Kryształy jensenitu są cienkotabliczkowe, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną (001), i mają pseudoheksagonalny (sześcioboczny) zarys. Zwykle tworzą promieniste lub rozetkowe agregaty, a także występują jako pojedyncze, narosłe kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Jensenit jest wtórnym minerałem powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców, w których obecny jest tellur. Tworzy się w wyniku utleniania pierwotnych tellurków, najczęściej w obecności minerałów miedzi. Powstaje w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia, w pustkach i szczelinach skał. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami tellurowymi, takimi jak: mcalpineit, xocomecatlit, quetzalcoatlit, frankhawthorneit, a także z rodzimym tellurem, miedzią, tenorytem, kwarcem i kalcytem. ## Lokalizacje Najważniejszą i jednocześnie typową lokalizacją jensenitu jest kopalnia Centennial w Calumet, w hrabstwie Houghton (Michigan, USA). Jest to historyczna kopalnia miedzi, znana z występowania wielu rzadkich minerałów wtórnych. Poza tym stanowiskiem, jego obecność odnotowano jedynie w kilku innych miejscach na świecie, w tym w kopalni Bambolla w Moctezuma (Sonora, Meksyk).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska jensenitu zależy przede wszystkim od jakości i wielkości kryształów, co w przypadku tego minerału oznacza okazy o średnicy przekraczającej ułamki milimetra. Najbardziej cenione są dobrze wykształcone, ostro zakończone kryształy tworzące estetyczne, rozetkowe agregaty o intensywnie szmaragdowozielonej barwie. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz obecność rzadkich minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z lokalizacji typowej - kopalni Centennial w Michigan, USA. Jest to klasyczne i historyczne źródło najlepszych na świecie okazów tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy jensenitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, wyłącznie za pomocą sprężonego powietrza w celu usunięcia kurzu. Ze względu na ekstremalną rzadkość i delikatność kryształów, odradza się stosowanie jakichkolwiek metod mechanicznych (szczoteczki) lub chemicznych (woda, rozpuszczalniki). ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, ultradźwiękami oraz nagłymi zmianami temperatury. Kryształy są bardzo małe i kruche, podatne na uszkodzenia mechaniczne. Nie należy wystawiać okazów na bezpośrednie działanie światła słonecznego, które może spowodować ich blaknięcie. ## Przechowywanie Okazy jensenitu, jako mikrominerały, powinny być przechowywane w specjalistycznych, zamykanych pudełkach (tzw. micromount boxes), które chronią je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami fizycznymi. Ekspozycja powinna odbywać się wyłącznie pod mikroskopem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej